Ook Europese politieke vrienden laten Orbán nu vallen

Tientallen christendemocraten in het Europees Parlement vinden dat Hongarije, vanwege schendingen van de rechtsstaat, rijp is voor sancties. Voor het eerst pleiten ze voor ‘de nucleaire optie’.

De Hongaarse premier Viktor Orban. Foto Olivier Hoslet/EPA

Het Europees Parlement dat uithaalt naar zijn regering - daar is de Hongaarse leider Viktor Orbán niet snel van onder de indruk. Gebeurt wel vaker. Maar de jongste resolutie uit Straatsburg doet pijn. Als zelfs je politieke vrienden die massaal blijken te steunen, is er iets goed mis.

Liefst 67 christendemocraten weken deze week van de fractielijn af en schaarden zich achter de analyse dat Hongarije door stelselmatige schendingen van de rechtsstaat rijp is voor sancties. Een resolutie hierover kon uiteindelijk met 393 stemmen worden aangenomen. De oproep: stel ‘artikel 7’ uit het Europese verdrag in werking. Een mechanisme dat een land uiteindelijk het EU-stemrecht kan kosten.

Artikel 7 geldt als de ‘nucleaire optie’. De kans dat het tot sancties komt is klein: het vereist een unaniem besluit van lidstaten. Maar dit is voor het eerst dat het Europees Parlement om het artikel vraagt, een moeilijk te missen signaal. Aanleiding zijn pogingen om de Central European University (CEU), opgericht door de door Orbán gehate Hongaars-Amerikaanse filantroop George Soros, te sluiten. Maar het Europees Parlement is ook bezorgd over nieuwe, tegen asielzoekers en maatschappelijke organisaties gerichte wetten, en over misbruik van EU-fondsen.

Voor het CDA is de maat vol

Voor het CDA, dat Orbán vaak het voordeel van de twijfel gaf, is de maat vol, zegt Europarlementariër Esther de Lange. „Het CDA zou deze resolutie niet gesteund hebben als wij niet het gevoel hadden dat er een serieuze dreiging bestaat voor het functioneren van de democratie en de rechtstaat in Hongarije.” Voor Orbán is het een gevoelige tegenslag, omdat zijn statuur binnen de Europese Volkspartij (EVP) cruciaal is voor het ‘witwassen’ van zijn imago.

Zijn minister Péter Szijjártó (Buitenlandse Zaken) sprak van „een nieuwe aanval op Hongarije van het netwerk van George Soros”, en een Orbán welgezinde nieuwssite noemde de resolutie „crimineel”.

De oppositie reageerde verheugd dat 67 van de 217 Europese christendemocraten Orbán hebben laten vallen. De leider van de Europese christendemocraten, Manfred Weber, stemde overigens tegen de resolutie, maar twitterde wel dat Hongarije zich de kritiek „onmiddellijk” moet aantrekken.

Dat het front tegen Orbán voor het eerst zo breed is, komt volgens Judith Sargentini (GroenLinks) ook doordat het Europees Parlement „morele kracht” put uit Frankrijks nieuwe, zeer pro-Europese president Macron. „Zijn verkiezing laat zien dat we nog steeds moeten oppassen voor populisme, maar dat het ook weer niet zo is dat Europa door extremisten wordt overgenomen.”

Hoe nu verder? De parlementaire commissie die over burgerlijke vrijheden gaat, moet de activering van artikel 7 nu gaan voorbereiden, en hierover een nieuwe resolutie schrijven. Mogelijk gebeurt dat dit jaar nog. Als die vervolgens met tweederde van de stemmen wordt aangenomen, begint de procedure, en moeten lidstaten de situatie in Hongarije beoordelen, of ze willen of niet.