Opinie

Nederlands design kan de aarde redden

Creativiteit en geld verdienen gaan goed samen in Nederland. Juist de creatieve sector kan iets betekenen voor het klimaat, vindt . Tijd voor een ministerie van Creatie & Klimaatzaken.

De Flax-stoel van Christien Meindertsma is gemaakt van vlas en PLA - een biologisch afbreekbaar plastic op basis van melkzuur. Foto label/Breed

Terwijl managers van ondernemingen zich op de Noordpool verdringen en politici keihard de noodklok luiden over de opwarming van de aarde, komt de creatieve industrie niet voor op de klimaatagenda van de overheid en maatschappelijke organisaties. Creativiteit is geen thema in hun manifesten, brandbrieven en aanbevelingen.

Dat is op zijn zachtst gezegd opvallend. Creativiteit is een belangrijke pijler van de Nederlandse economie; al jaren behoort het tot de negen topsectoren van het overheidsbeleid.

Daarom neem ik hierbij graag de verantwoordelijkheid op me om, hopelijk namens alle ontwerpers en creatieven in Nederland, een appèl te doen op onze regering in wording. Beste kabinetsvormers: neem in uw nieuwe regering een ministerie van Creatie & Klimaatzaken op.

Creatie is een onmisbare schakel in de aanpak van klimaatverandering. Nederland is creatief en moet zijn ontwerpkunde gebruiken om broodnodige technologische innovatie te vertalen naar producten en diensten die burgers, consumenten en bedrijven begrijpen. Nederland is kwetsbaar voor een stijgende zeespiegel, en – heel Nederlands – als we niets doen, gaan we op deze manier geen rooie cent verdienen aan die klimaatverandering. Verdienen is in dit verband niet cynisch bedoeld: het helpt het draagvlak voor klimaatoplossingen te vergroten. Belangrijk, want het is verontrustend dat de helft van de Nederlanders onbekommerd denkt dat het probleem uit de wereld is als we de dijken wat ophogen.

Om werkende en begrijpelijke oplossingen te vinden, heb je ontwerpers nodig. Ontwerpers vertalen abstracties naar verhalen, beelden, producten en diensten. Ontwerpers zien geen problemen maar – cliché – uitdagingen.

Ze zoeken niet alleen nieuwe oplossingen, maar herformuleren ook de vragen. Regeringen denken vooral in aanbevelingen, wetgeving en beleidsnotities. Ons kabinet kan heel goed een praktisch denkende minister gebruiken. Ontwerpers willen dingen maken, ideeën verwerkelijken. Daarom moet er een Ministerie van Creatie & Klimaatzaken komen, indachtig het adagium Making is thinking van socioloog Richard Sennett, over de kracht van de makers.

Er gebeurt ondertussen natuurlijk wel iets. U kent wellicht de Smogtoren van Daan Roosegaarde die ‘gaten’ schiet in de smog van Bejing. Of Boyan Slat die met zijn Ocean Cleanup de plastic soep wil opruimen. Hij heeft er net 30 miljoen euro voor opgehaald. Maar creatie gaat veel verder. Het zit in de haarvaten van onze maatschappij en gaat van productontwerp tot fooddesign. Van noodzakelijke aanpassingen die we moeten doen om met klimaatverandering om te gaan, tot nieuwe wegen om de opwarming ook echt tegen te gaan.

Een belangrijk percentage van de opwarming van de aarde wordt toegeschreven aan de productie van vlees. Maar hoe krijg je hele volksstammen zover dat ze vegetariër worden?

Niet door een SIRE-campagne die zegt dat we minder vlees moeten eten. Boer Jaap Korteweg creëerde het merk Vegetarische Slager en maakte namaakvlees aantrekkelijk en lekker. Hij koppelt een maatschappelijk vraagstuk aan een goed idee en weet dat tot in de finesses uit te voeren, van productie tot marketing. De Fairphone van Bas van Abel is niet alleen een prima smartphone waarin op een verantwoorde manier kostbare grondstoffen zijn verwerkt; het is ook een succesvol werkend en goed gemarket product.

Nederlandse creatie staat vaak gelijk aan creatief ondernemerschap. Ontwerpers in Nederland zijn initiators, aanjagers, vaandeldragers van verandering. Dat doen ze op micro- en op macroniveau. Christien Meindertsma heeft vorig jaar de Dutch Design Awards gewonnen met haar volkomen circulaire FLAX chair. Tiny TIM is een waanzinnig project van Jurgen van der Ploeg over het opnieuw interpreteren van hoe we moeten wonen. De architecten van bureau ZUS werken mee aan Rebuild by Design om de kust van New York weerbaar te maken tegen door klimaatverandering opgestuwde orkanen en een stijgende zeespiegel.

Aan bovengenoemde maatschappelijke en private partijen zal het niet liggen. Nu de overheid nog. Na twee jaar ‘verkeerslichtbeleid’ van een grillige staat die net zo snel investeert als de stekker er weer uit trekt, is het tijd voor een krachtig en ruimhartig stimuleringsbeleid. De creatieve sector verdient een ruime plek aan tafel bij de formerende partijen. Een ministerie van Creatie & Klimaatzaken, dat lijkt me pas goed nieuws voor onze delta en voor de planeet.