May wil beperking migratie en meer inmenging van de staat

Meer staatsinmenging, minder globalisering. En een beperking van migratie. Bij de presentatie van het verkiezingsprogramma presenteerde May zich meer als Britse dan als Conservatieve leider.

Theresa May presenteert haar programma. Door Nigel Roddis/EPA

Balans in de maatschappij boven winst voor het bedrijfsleven of ongebreidelde globalisering. Meer geld en aandacht voor onderwijs, zorg en vergrijzing dan voor evenwicht van de staatsfinanciën. Meer staatsinmenging, minder vrije markt. En een harde, heldere Brexit.

Dat is kort samengevat de toekomst voor het Verenigd Koninkrijk die premier Theresa May voor zich ziet. Donderdag presenteerde zij in Halifax in het graafschap West Yorkshire haar verkiezingsprogramma dat definitief het kosmopolitisch liberale gedachtegoed van voorganger David Cameron begraaft.

Opvallend is hoe May zich liever als leider van de Britten dan als leider van de Conservatieven presenteert. Tijdens haar toespraak weigerde ze de naam van haar partij uit te spreken. Driemaal had ze het over „ik en mijn team” als ze op de Tories doelde. Het is Mays strategie om een stem op de Conservatieven verteerbaar te maken voor traditionele Labour-stemmers en UKIP-gezinden.

De boodschap dat zij meer wil dan de belangen van de rijkere middenklasse behartigen bleek ook uit haar toespraak. May zei haar plannen voor het land geschraagd worden „door de wensen en ambities van gewone hardwerkende mensen”.

Bekijk hieronder de presentatie:

Beperken van migratie

May wil opkomen voor „mensen die werk hebben maar geen baanzekerheid, mensen die een eigen huis bezitten maar zorgen hebben of ze de hypotheek kunnen betalen, mensen die net rondkomen maar vrezen voor de kosten van levensonderhoud”, aldus de leider van de Tories.

Hoe wil May voor deze Britten opkomen? In ieder geval door migratie te beperken. De instroom van buitenlandse arbeidskrachten moet „gecontroleerd en duurzaam” worden. Jaarlijks mogen netto minder dan honderdduizend nieuwe migranten naar het Verenigd Koninkrijk komen. Ter vergelijking vorig jaar bedroeg de netto migratie 273.000.

Economen melden al langer dat de Britse arbeidsmarkt momenteel zeer krap is. Buitenlandse werknemers zijn broodnodig om de economie draaiende te houden. Over hoe en wanneer het streefcijfer gehaald wordt, blijft May vaag. Wel willen de Tories het nu al moeilijke maken voor mensen buiten de EU om naar het Verenigd Koninkrijk te komen om te werken en studeren. Na Brexit, als vrij verkeer van personen niet meer zal gelden, zal het in de plannen van May ook moeilijker worden voor EU-burgers om in het Verenigd Koninkrijk aan de slag te gaan.

Uitdagendste jaren in decennia

May wil graag de verkiezingen winnen door zichzelf neer te zetten als de enige politicus die in staat is het Verenigd Koninkrijk door de moeilijke Brexitonderhandelingen te loodsen. Ze liet zichzelf dan ook in Halifax introduceren door David Davis, minister van Brexitzaken, die waarschuwde dat de onderhandelingen met Europa ingewikkeld en soms moeilijk zullen zijn. De komende vijf jaar, waarin Brexit vorm krijgt, behoren volgens May „tot de uitdagendste” van de afgelopen decennia.

De Tory-leider ziet Brexit vooral als middel om vorm te geven aan het VK. Het is volgens haar geen doel op zich. Zij wil een land achterlaten waar toekomstige generaties trots op zijn om in te wonen.

Cult zelfzuchtig individualisme

May wil dat economische bedrijvigheid de maatschappij en niet aandeelhouders of zakenlieden dient. Er moet een einde komen aan „de cult van zelfzuchtig individualisme”, zei ze. May wil dat pensioenfondsen participeren in een staatsinvesteringsfonds, waarin ook aardgasbaten worden geïnvesteerd. Dit fonds moet een grootschalige vernieuwing van Britse infrastructuur betalen.

Ook moet er volgens de premier gekeken worden naar maatregelen om te zorgen dat strategische bedrijven (defensie, energie-opwekking, telecom) niet zonder waarborgen in buitenlandse handen terechtkomen. May wil dat meer overheidsinstanties zich buiten Londen vestigen, net als tv-zender Channel 4, zodat werkgelegenheid en kansen beter verspreid worden over het VK.

Labour loopt in

Voor May en haar Conservatieven is het nu afwachten of haar beloftes – die ook een hervorming van ouderenzorg en geestelijke gezondheidszorg inhouden – inderdaad aanslaan bij meer kiezers dan alleen traditionele Tory-stemmers. Al maanden liggen de Conservatieven in de peilingen ruim voor op Labour van Jeremy Corbyn. Maar Corbyns traditionele linkse verkiezingsprogramma, waarin hij een reeks aan nationalisaties beloofde, heeft Labour goed gedaan.

Labour is ingelopen in de laatste peiling van YouGov (uitgevoerd op 16 en 17 mei, met 1.861 respondenten). Waar de Conservatieven een paar weken geleden nog een voorsprong van 20 procentpunten hadden is dat geslonken. Volgens YouGov zouden de Tories op dit moment 45 procent en Labour 32 procent van de stemmen behalen, met nog precies drie weken te gaan voor de stembusgang.