Column

Kamerdebat is toneel met verkeerd script

Kijken naar het Kamerdebat over de formatie is een beetje als een toneelstuk bezoeken waarvan je het script al hebt gelezen. Wilders zegt nog eens dat hij een rechts kabinet wil, Roemer herhaalt zijn wens voor een links kabinet, maar iedereen weet dat die varianten, beide met zes partijen, er niet in zitten. Het script schrijft voor dat het ‘motorblok’ van VVD, CDA en D66 nu gaat praten met ChristenUnie, PvdA of SP.

Wat het kijken naar dit toneelstuk extra vervelend maakt, is dat het script niet deugt. Nog steeds denken bijna alle partijen dat ze de kiezer een groot plezier doen met een meerderheidskabinet dat van tevoren alle grote meningsverschillen uit de weg ruimt. Dat allerlei politicologen, oud-politici en adviesorganen, zoals de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) pleiten voor een minderheidskabinet en/of een minimalistisch regeerakkoord, wordt in het script genegeerd. Volgens de Rob zorgen meerderheidskabinetten met dichtgetimmerde regeerakkoorden ervoor dat „het politieke debat verschuift uit de openbaarheid, iets dat het vertrouwen in de politiek schaadt.” Bovendien is een coalitie met vier partijen „dusdanig ideologisch heterogeen dat zij weinig herkenbaar is voor burgers”.

Van deze adviezen was gisteren in het debat weinig terug te vinden, want VVD, CDA en D66 willen per se een meerderheidskabinet. Alexander Pechtold vroeg Schippers de mogelijkheid te onderzoeken van een „kabinet dat links en rechts verbindt”. Dat we zo’n kabinet de afgelopen vier jaar hebben gehad en dat geen kiezer er blij mee was, leek hij voor het gemak te zijn vergeten.

Toen Emile Roemer volhield dat hij niet met de VVD wilde onderhandelen, kreeg hij kritiek van Klaver. Leuk dat de SP-leider droomde van een links kabinet, maar had hij ook een plan B, vroeg die. Dat plan had Roemer: „een mooie linkse beweging” beginnen in de oppositie. „Ik ga niet een linkse bijwagen worden in een rechtse polonaise, daarvoor hebben mensen niet op de SP gestemd.”

Dat vond Klaver „een totale gemiste kans”. Ook de SP zou in elk geval moeten proberen met haar tegenstander te onderhandelen. „Proberen verschillen te overbruggen, getuigt van politieke moed.”

Het was precies deze politieke moed waarop Rutte en Samsom in 2012 zo trots waren. Maar als gevolg ervan gebeurde waar al die deskundigen voor waarschuwen: het vertrouwen in het kabinet was laag en partijen aan de flanken profiteerden. Over die vertrouwenscrisis en boze burgers maakte iedereen zich enorm druk in de campagne. Maar 15 maart is nu voorbij, en de zorgen over boze burgers kennelijk ook.