‘Je moet jezelf opnieuw uitvinden’

Transgenders en werk

De gemeente Amsterdam is een proef gestart om werkloze transgenders aan een betaalde baan te helpen. Zij krijgen coaching en werkgevers voorlichting. Andere steden volgen mogelijk snel.

Zaphaniah Valentina van Kan (37, links) en Laura van Beckhoven (36) worden bij stichting GenderTalent voorbereid op een nieuwe carrière. Foto Merlijn Doomernik

‘Dit zijn tranen van blijdschap.” Laura van Beckhoven (36) glimlacht en dept met een wc-papiertje haar tranen weg. „Ik ben zo opgebloeid hier.” Ze zit aan een groot bureau, met naast haar een laptop. Sinds begin dit jaar doet Van Beckhoven op dit kantoor vrijwilligerswerk voor GenderTalent, om zich voor te bereiden op een nieuwe carrière. Ze helpt bijvoorbeeld met het organiseren van evenementen.

GenderTalent begeleidt sinds juni vorig jaar transgenders in hun loopbaan. Samen met de gemeente Amsterdam is de stichting nu een pilot begonnen om de positie van transgenders op de arbeidsmarkt te verbeteren. Woensdag, op de Internationale Dag tegen Homofobie, Bifobie en Transfobie (IDAHOT), zijn de handtekeningen gezet.

Van Beckhoven maakt zich breed: ze had vroeger enorme spierballen, vertelt ze. Ze werkte in een onderdelenfabriek, als man, in een team met veel „bierdrinkende, voetbalkijkende machotypes”. Toen ze zich vrouwelijker begon te kleden en met hormoontherapie begon, reageerden sommige collega’s vol onbegrip. Van Beckhoven voelde zich „erg onveilig”. Ze werd tijdelijk afgekeurd en heeft een uitkering.

Haar verhaal staat niet op zichzelf. De sociaal-economische positie van transgenders is gemiddeld kwetsbaarder dan die van de rest van de Nederlandse bevolking, constateert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in een rapport dat vorige week verscheen. Transgenders zijn vaker werkloos; hebben veel vaker een arbeidsongeschiktheids- of bijstandsuitkering; verdienen minder (terwijl de opleidingsniveaus vergelijkbaar zijn) en hebben minder vaak een vaste baan.

Het SCP vermoedt dat dit mede komt door vooroordelen onder werkgevers en collega’s. In onderzoek van onder meer de Universiteit voor Humanistiek, waarvan de resultaten begin dit jaar werden gepubliceerd, zei ruim 40 procent van de deelnemende transgenders slachtoffer te zijn van discriminatie op de werkvloer.

We zijn serieus in gesprek met meer dan twintig gemeenten, waaronder Rotterdam, Den Haag en Utrecht

Transgendervriendelijke werkplek

Amsterdam wil daar iets aan doen. De gemeente trekt het komende jaar 40.000 tot 60.000 euro uit voor Amsterdamse transgenders op de arbeidsmarkt. Dat geld gaat naar loopbaanbegeleiding en voorlichting aan werkgevers, om transgenders uit een uitkering of de bijstand te krijgen en aan het werk te helpen. „Zoiets had misschien wel tien of twintig jaar eerder moeten gebeuren”, zegt Simone Kukenheim (D66), wethouder diversiteit, „maar tegelijkertijd moet je ook constateren: wij zijn de eerste gemeente die hier zo mee aan de slag gaat.”

Het doel is om in een jaar tijd minstens twintig transgenders naar werk te begeleiden. Van hen moet 40 procent aan een betaalde baan worden geholpen. Inmiddels hebben acht Amsterdamse transgenders zich aangemeld, zegt Bregtje Visser, voorzitter van GenderTalent.

Deelnemers aan het project zullen worden gekoppeld aan een jobcoach, die in gemiddeld zes sessies van anderhalf uur helpt uit te zoeken wat bij iemand past. Want door een transitie verandert je hele leven, aldus Visser: „Je moet jezelf opnieuw uitvinden, uitzoeken wie je eigenlijk bent en wat voor werk daarop aansluit.” Daarnaast helpt de coach bij praktische zaken, zoals het schrijven van een sollicitatiebrief of de voorbereiding van een sollicitatiegesprek. Hoe vertel je daarin bijvoorbeeld over je achtergrond?

Verder zorgt GenderTalent voor werkervaringsplekken, ook buiten de eigen organisatie. Daarom wordt gebouwd aan een netwerk van transgendervriendelijke werkgevers, waar transgenders uiteindelijk ook kunnen solliciteren op een betaalde baan.

Vijandig in het sollicitatiegesprek

Net als Laura van Beckhoven doet ook Zaphaniah Valentina van Kan (37) werkervaring op bij GenderTalent. Daar voelt zij zich veilig: „Hier word ik gewaardeerd om wie ik ben.” Ze werkte als kraanmachinist in de Rotterdamse haven, „een wereld waar ik mij niet langer thuis voel”. Eind november onderging ze haar geslachtsveranderende operaties. Ze zit momenteel in de bijstand en probeert weer rustig op te krabbelen.

De jobcoach helpt haar te oriënteren op een carrière die bij haar past, zegt Van Kan. Als ze er klaar voor is, zal ze ook ondersteuning krijgen bij het solliciteren. „Ik ben bang dat ik anders terechtkom tussen mensen die iets tegen transgenders hebben of die me niet begrijpen.”

Volgens wethouder Simone Kukenheim ontbreekt het binnen de gemeente nu nog aan voldoende kennis om transgenders goed te begeleiden. „Als je transgenders naar werk helpt, moet je oog hebben voor de specifieke kwesties die zij tegenkomen”, zegt de wethouder. „Dat ze bijvoorbeeld gediscrimineerd kunnen worden of dat ze er tijdens hun transitie een tijdje tussenuit moeten kunnen gaan.” Om ervoor te zorgen dat dit onderdeel wordt van het „reguliere beleid”, zal GenderTalent het komende jaar ook zeven gemeenteambtenaren gaan trainen in de begeleiding van transgenders.

Volgens Bregtje Visser maakt het uit dat de coaches van GenderTalent zelf ook transgender zijn. „Je begrijpt elkaar sneller.” Zo stellen transgenders zich soms vijandig op in een sollicitatiegesprek, omdat ze door hun verleden gewend zijn mensen te wantrouwen. De coaches herkennen dit soort gedrag en kunnen daarop inspelen.

Laura van Beckhoven is nog niet klaar voor een betaalde baan. Wel heeft ze al een aantal gesprekken met een coach gehad. Begin dit jaar is ze begonnen met integrale veiligheid, een eenjarige thuisstudie op hbo-niveau. Uiteindelijk, vertelt Van Beckhoven enthousiast, wil ze misschien bij de overheid voor een veiligheidsregio gaan werken, en zich bijvoorbeeld bezig houden met rampenbestrijding. Terug naar de fabriek wil ze in ieder geval nooit meer.

En blijft het bij een pilot in Amsterdam? Visser verwacht van niet: „We zijn serieus in gesprek met meer dan twintig gemeenten, waaronder Rotterdam, Den Haag en Utrecht.”