Hooggerechtshof onderzoekt Braziliaanse president Temer om corruptie

Brazilië

De Braziliaanse politieke klasse zit tot aan de nek in de grootste corruptiezaak aller tijden. Nu lijkt ook de president vergaand betrokken.

Foto Eraldo Peres/AP

Zwijggeld voor een corrupte ex parlementariër en miljoenen aan steekpenningen om advocaten te betalen in de grootste corruptiezaak aller tijden. In Brazilië zijn de nieuwste onthullingen rondom het immense corruptieschandaal Operatie Lava Jato (Wasstraat) met nu voor het eerst president Temer zelf in de hoofdrol, ingeslagen als een bom. Het hooggerechtshof opende donderdag een onderzoek naar Temer. Alweer verkeert Brazilië in een hevige politieke crisis, nog geen jaar na de afzetting van de vorige president, Dilma Rouseff.

Het onderzoek van het hooggerechtshof volgt op de onthulling, door de kwaliteitskrant O Globo, dat Temer zwijggeld zou hebben betaald aan de gevangen genomen ex- parlementsvoorzitter Eduardo Cunha; die moest zijn mond houden tegen justitie over Lava Jato. De krant schrijft een geluidsopname in bezit te hebben waarin Temer, in een gesprek met directeur Joesley Batista van vleesmagnaat JBS, zegt dat het zwijggeld aan Cunha moet worden doorbetaald. „Je moet zorgen dat het doorgaat, OK?” aldus Temer in de opname.

Cunha, een partijgenoot en vertrouweling van Temer zit een gevangenisstraf van 15 jaar uit voor zijn betrokkenheid bij Lava Jato en het aannemen van miljoenen aan steekpenningen. Cunha was ook de motor van de afzettingsprocedure tegen ex president Rousseff – hij wordt om de vele intriges waarin hij is verwikkeld wel de Braziliaanse ‘Frank Underwood’ genoemd, naar het hoofdpersonage uit de tv-serie House of Cards.

Positie is wankel

Tot donderdagmiddag ontkende Temer alle aantijgingen, maar zijn positie is uitermate wankel. De oppositie eist dat hij aftreedt en wil een afzettingsprocedure beginnen – hoewel de kans op een impeachment vooralsnog klein lijkt omdat Temer in het congres veel steun heeft.

Lees ook verder over de smeergeldaffaire: Nieuw onderzoek naar corruptie

Tegelijkertijd is het nog maar de vraag of de congresleden, van wie een groot deel zelf betrokken is bij dit corruptieschandaal, uiteindelijk toch geen eieren voor hun geld zullen kiezen als het tot een afzettingsprocedure komt – door Temer te laten vallenen redden ze wellicht hun eigen hachje. Daarnaast is Temer bij de Brazilianen uitermate impopulair. Sinds het nieuws over het zwijggeld zijn er aanhoudend protesten in met name de hoofdstad Brasilia en in Sao Paulo.

Operatie Lava Jato, het grootste corruptieschandaal uit de Braziliaanse geschiedenis is een smeergeldaffaire rondom semi-staatsoliebedrijf Petrobras en kwam ongeveer drie jaar geleden aan het licht. Geld werd uit het bedrijf weggesluisd naar politici die in ruil onder meer grote opdrachten toekenden aan een aantal grote bouwbedrijven, onder wie het bouwconglomeraat Odebrecht.

Al snel bleek de omvang van het schandaal veel groter en door toedoen van de jonge en succesvolle rechter Sergio Moro zitten inmiddels meer dan honderd invloedrijke politici en CEO’s achter de tralies. Ook ex president Lula da Silva wordt verdacht van betrokkenheid en later dit jaar zal het proces tegen hem van start gaan.

Petrobras

De zwijggeldaffaire betekent een nieuwe fase voor Lava Jato, de smeergeldzaak rondom semi-staatsoliebedrijf Petrobras die ongeveer drie jaar geleden aan het licht kwam. Naast Temer komen andere invloedrijke politieke kopstukken in beeld, onder wie de centrumrechtse presidentskandidaat Aecio Neves. Hij zou twee miljoen reals (ongeveer 580.000 euro) aan steekpenningen aan JBS hebben gevraagd onder meer om advocaten in de corruptiezaak te kunnen betalen. De Braziliaanse televisie vertoonde donderdag foto’s van justitie met daarop de overdracht van dit cash geld door een familielid van Neves.

De zwijggeldaffaire illustreert hoe diep verweven corruptie is met de Braziliaanse politiek. Ondanks de talloze veroordelingen, zijn corruptie en omkoping nog steeds de norm, en tot op het hoogste niveau.