Chris Cornell (52), de grunge-stem die door merg en been ging

Necrologie

De woensdag overleden Chris Cornell was een van de meest invloedrijke iconen van de grunge. De leadzanger van Soundgarden stond in de beginnende scene bekend als de redelijke stem.

Chris Cornell op muziekfestival Lollapalooza in 2010. Foto Nam Y. Huh

Seattle is weer een stukje stiller. Chris Cornell, zanger van grungeband Soundgarden, heeft woensdagnacht op 52-jarige leeftijd in Detroit een einde aan zijn leven gemaakt. Dat heeft een lijkschouwer bekendgemaakt. Met Soundgarden gaf hij mede vorm aan de grunge. Cornell was ook de leadzanger van Temple of the Dog, een gelegenheidsband met leden van Pearl Jam. Later vormde hij met leden van Rage Against the Machine de band Audioslave. Cornell maakte sinds eind jaren negentig ook soloplaten. Enkele uren voor zijn dood speelde hij in Detroit nog een concert met Soundgarden.

Lees ook het nieuwsbericht: Soundgarden-zanger Chris Cornell (52) overleden

Chris Cornell was een van de meest invloedrijke iconen van de grunge, de halverwege jaren tachtig in Seattle opborrelende, rafelige punkrock die opviel door onopvallendheid: een stroming wars van de gimmicks van de heavy metal en punk, dat het soortelijk gewicht dankte aan rauwe emoties, in plaats van doordachte ideologie of haarlak. Van de vier grote frontmannen van de grunge - Layne Staley van Alice in Chains, Kurt Cobain van Nirvana, Eddie Vedder van Pearl Jam en Cornell - is alleen Vedder nog in leven, de zanger die door Cornell op sleeptouw werd genomen en die van hem geleerd zou hebben hoe het eigenlijk werkt om frontman te zijn. Cornell stond bekend als de redelijke stem in die beginnende scene, ondanks zijn drugsgebruik en depressies.

Depressies

Cornell werd in 1964 geboren als Christopher John Boyle in Seattle. Als muzikant nam hij de achternaam van zijn moeder aan. Zijn vader was een Ierse, katholieke apotheker, zijn moeder een accountant. Cornell bracht zijn jeugd door met twee oudere broers en drie jongere zussen, van wie de meerderheid in bandjes speelde. Cornell was een eenling die zichzelf naar verluidt twee jaar lang totaal in The Beatles verloor, nadat hij een collectie van die band in de verlaten kelder van de buren vond. Als tiener kampte hij met depressies, en stopte met school. Maar hij vond rust in rock. Nadat hij drumde en zong in coverband The Shemps, startte hij in 1984 met bassist Hiro Yamamoto en gitarist Kim Thayil Soundgarden. Ze noemden zich naar een groot, bewegend kunstwerk met orgelpijpen aan de oever van Lake Washington: A Sound Garden.

Na de woeste debuut-ep Screaming Life in 1987 volgde een jaar later Ultramega OK. Soundgarden combineerde metalriffs met psychedelica en een punkrockvibe, ergens tussen Black Sabbath, Led Zeppelin en de Melvins in, en modelleerde het in de zompige, ongecompliceerde setting van de grunge: drums, gitaar en zang. Maar de muziek van Soundgarden zat ingenieuzer in elkaar dan bij veel andere grungebands, met moeilijk te volgen tempi en akkoordenschema’s, en de dynamische stem van Cornell als verlicht middelpunt. Een beetje nasaal en soms licht laconiek, maar een stem die met een bereik van ruim vier octaven ongelooflijk krachtig en loepzuiver door merg en been kon gaan.

Als eerste grungeband tekende Soundgarden een platencontract bij een groot label, A&M Records, van muzikant Herb Alpert. Daar brachten ze in 1989 Louder Than Love uit. Met die stap effende Soundgarden de weg voor de groei van een uitspatting in Seattle, tot een wereldwijd fenomeen.

Superhit

Met Badmotorfinger (1991) en Superunknown (1994) vestigden ze internationaal hun naam. Dat laatste album werd vijf keer platina, vooral dankzij superhit ‘Black Hole Sun’. Het was een nummer waarvan Cornell zelf nooit zo goed begreep dat het een hit werd, hij zou het in een kwartier hebben geschreven. Met Down on the Upside (1996) volgde een meer ingetogen album, maar ook interne strijd: gitarist Kim Thayil wilde blijven scheuren, Cornell neigde naar meer akoestisch experiment. Tijdens de tour in 1997 die volgde besloot de band ermee te stoppen.

Op de vijf solo-albums die Cornell vervolgens maakte, bleek hij nog meer dan voorheen de vocale technicus, die zijn krachtige stem subtieler wist in te zetten, onder meer door invloed van zijn overleden vriend Jeff Buckley. Op zijn laatste soloplaat, Higher Truth (2015), is de invloed van het solowerk van Pearl Jam-zanger Eddie Vedder hoorbaar, met ukelele en warme Americana. Tien jaar geleden zei hij over zijn solowerk in NRC: „Live kan ik eindelijk doen wat ik altijd heb gewild. Het is heerlijk om me uit te leven in agressieve Soundgarden-nummers als ‘Jesus Christ Pose’ of ‘Slaves and Bulldozer’ en tussendoor iets melodieus te spelen met alleen een akoestische gitaar.”

Eerste band op cuba

Na een mislukt huwelijk met Susan Silver, met wie hij in 2000 dochter Lillian Jean kreeg, trouwde Cornell in 2004 met Vicky Karayiannis. Met haar kreeg hij twee kinderen. De zanger sloot zich bij de Grieks-orthodoxe kerk aan en in diezelfde periode zou hij in een afkickkliniek van zijn aanhoudende verslavingen aan drugs en drank zijn afgekomen.

Ondertussen was er een vacature bij rapmetalgroep Rage Against the Machine, waar rapper Zack de la Rocha was opgestapt. Onder de nieuwe naam Audioslave ging de band in 2000 met Cornell als zanger in zee, een project dat op hun drie platen naar Soundgarden noch Rage klonk. De band speelde in 2005 als eerste Amerikaanse rockband op Cuba, en stopte er in 2006 mee. Alleen dit jaar speelden ze nog een show, tijdens een protestconcert tegen president Donald Trump.

Reünie

Van een reünie van Soundgarden zag hij het nut niet in: „Waarom zouden we? Van alle grunge-bands uit Seattle waren we commercieel misschien niet het succesvolst, maar wel het creatiefst. We bleven niet hangen in één geluid en gingen echt de breedte in. Onze laatste plaat Down on the Upside was een perfect slotakkoord”, verklaarde hij in NRC in 2007.

Toch Twitterde hij in 2010: „The Knights of the Soundtable ride again!”. De band trad weer op, en twee jaar later volgde een album: King Animal. In januari vorig jaar maakten ze bekend weer in de studio te zijn voor een opvolger. Er zouden afgelopen zomer nieuwe nummers geschreven en opgenomen zijn, en verwacht werd dat dit jaar het nieuwe album zou verschijnen.

Ver verwijderd van Cornells bescheiden start als drummer in coverband The Shemps, is hij altijd gek gebleven op het spelen van covers. Solo heeft hij Micheal Jacksons Billy Jean opgenomen, regelmatig speelde hij nummers van Led Zeppelin, en tijdens een van de reunieshows van Temple of the Dog speelde hij onlangs nog Black Sabbath’s War Pigs. Hij heeft zich zelfs wel eens aan Mariah Carey gewaagd. Het allerlaatste dat hij zong voor zijn dood, woensdagavond in Detroit, was Led Zeppelins ‘In My Time of Dying’.

Het laatste concert van Soundgarden, woensdagavond in Detroit.

Met medewerking van Thomas Rueb.