Trump verder in problemen door aantekeningen Comey

Trump zou aan de voormalige FBI-directeur gevraagd hebben het onderzoek naar zijn nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn te staken.

Foto: Joshua Roberts / Reuters

Het Republikeinse Congreslid Jason Chaffetz, voorzitter van de Ethiek-commissie in het Huis van Afgevaardigden, heeft alle correspondentie tussen Trump en de ontslagen FBI-directeur James Comey opgevraagd. Deze documenten kunnen levensgevaarlijk voor Trumps presidentschap zijn. Chaffetz doorbreekt hiermee een Republikeinse erecode. De onaantastbaarheid van president Donald Trump is opeens een stuk minder sterk dan tot nu toe leek. Lange tijd werd de incompetentie van Trump, en zijn staf, gedoogd door zijn eigen Republikeinse partij. Maar onder druk van een aanhoudende stroom onthullingen dreigt dit verbond te bezwijken.

Er is simpelweg geen houden meer aan. Iedere dag komt het Witte Huis verder in het nauw, niet alleen door nieuwe feiten, maar ook omdat de paniekerige reacties alles alleen maar erger maken. Het ontslag van FBI-directeur James Comey, vorige week, heeft Republikeinen op een kant van Trump gewezen die ze tot nu toe negeerden: alle affaires waarin hij is beland, heeft hij zelf veroorzaakt. In zijn amateuristische ijver onwelgevallige feiten uit het Rusland-dossier te verdoezelen, maakt Trump de kwestie alleen maar erger. In Washington denkt vrijwel niemand meer dat Trump dit proces kan stoppen.

The New York Times onthulde dinsdag een nieuw feit over het ontslag van Comey dat volgens Democraten kan leiden tot een impeachment-procedure, mogelijke afzetting. Comey, die het FBI-onderzoek naar Russische inmenging in de verkiezingen leidde, had aantekeningen gemaakt van zijn gesprekken met Trump. Hij had het vermoeden dat Trump zich bemoeide met het onderzoek.

The New York Times heeft aantekeningen uit februari in handen, die Comey maakte vlak nadat Nationale Veiligheidsadviseur Michael Flynn werd weggestuurd. Flynn had gelogen over zijn contacten met Russische functionarissen. Trump vroeg Comey om het onderzoek naar Flynn te staken, staat in de aantekeningen. ,,Ik hoop dat je dit kunt laten gaan”, zou Trump gezegd hebben. Vorige week werd Comey ontslagen, mede omdat “dit Rusland-ding” bleef voortduren, zei Trump zelf.

Lees ook het interview met Pulitzer Prize-winnaar Tim Weiner: ‘Trump begeeft zich met het ontslag van Comey op gevaarlijk terrein’

Onvoorspelbaarheid

Als dit klopt, is dat een mogelijke opmaat voor een afzettingsprocedure. Obstructie van de rechtsgang is een belangrijke grond voor impeachment. Als blijkt dat Trump inderdaad geprobeerd heeft het Rusland-onderzoek te saboteren, is volgens meerdere Republikeinse Congresleden impeachment een logische volgende stap. Daarom is de brief van Congreslid Jason Chaffetz zo belangrijk. De documenten, verslagen van gesprekken, brieven en e-mails kunnen belastende informatie naar boven halen.

Wanhopig zien Republikeinen hoe hun president zich elke dag verder in de nesten werkt. Hij heeft in zijn eerste maanden nog niet te maken gehad met een grote externe crisis, zoals een natuurramp of een aanslag. De dagelijkse stroom aan nieuws is alleen maar het gevolg van Trumps eigen handelen. Het geloof dat Trump ‘presidentieel’ zou worden, is verdwenen. Het wordt alleen maar erger.

Iedere affaire kweekt een nieuwe affaire. Na iedere onthulling komt een ontkenning, waarna anonieme Witte Huis-medewerkers het nieuws alsnog bevestigen. Vervolgens reageert Trump zelf op Twitter, en gaat hij recht tegen de officiële lijn in. Hierna moeten woordvoerders alle verhalen aan elkaar breien.

Het leidt tot taferelen zoals dinsdag, met Herbert McMaster. De Nationale Veiligheidsadviseur moest een onhoudbaar verhaal verdedigen. The Washington Post had onthuld dat Trump geheime inlichtingen over Islamitische Staat met de Russische minister Lavrov had gedeeld, toen hij vorige week in de Oval Office was. McMaster ontkende eerst dat Trump “bronnen of methodes” had besproken. “Ik was in de kamer, het is niet gebeurd.” Maar Trump zelf twitterde een ochtend later dat hij “het volste recht” had om “feiten” met Rusland te delen. Hij wilde ze onder druk zetten om IS harder aan te vallen in Syrië. Hierna moest McMaster een totaal nieuwe verklaring geven. De inlichtingen waren ‘gepast’, zei hij.

Later op de dag bleek welke bondgenoot in verlegenheid was gebracht door Trumps loslippigheid: Israël had de inlichtingen verstrekt, Trump had ze gratis aan Rusland (en daarmee Israëls vijanden Iran en Hezbollah) gegeven.

Dit gedraai doet denken aan het ontslag van Comey, het gedwongen vertrek van Michael Flynn, en alle andere pijnlijke hoofdstukken in het Rusland-dossier. Trump kiest altijd voor de vlucht naar voren, en pretendeert niet eens meer coherentie. Onwaarheden zijn zo routinematig geworden, dat niemand meer op iets anders rekent. De ‘alternatieve feiten’ van Trumps adviseur Kellyanne Conway zijn werkelijkheid geworden.

De incompetentie van Trump was al voor deze week legendarisch in Washington. Trump grijpt onbelangrijke kwesties aan voor hoogoplopende conflicten, zoals het aantal aanwezigen bij zijn inauguratie. Hij lijkt grote dossiers niet, of niet volledig te begrijpen, zoals de gezondheidswet die het Huis van Afgevaardigden onlangs aannam. Ambtenaren zijn getraind om Trump te voeden met kleine dossiers: weinig tekst en veel plaatjes.

Tot voor kort kwam deze ongeschiktheid voor het vak van president de Republikeinen niet slecht uit. Trump had een zekere onbevangenheid, en Republikeinen dachten hem te kunnen gebruiken voor hun agenda: lage belastingen, een nieuwe zorgwet, bezuinigingen op de rijksoverheid. Bovendien heeft Trump een trouwe aanhang, die Congresleden nodig hebben voor hun herverkiezing in 2018.

Maar sinds het ontslag van James Comey is alles vloeibaar geworden. Republikeinen uiten hun wanhoop steeds openlijker. Zolang het Witte Huis gevangen zit in het Rusland-dossier, komt er van hun agenda ook weinig terecht. En één ding weten ze zeker: morgen, overmorgen, en de dagen erop zal Trump opnieuw in verlegenheid worden gebracht. Het Republikeinse geduld met zorgenkind Trump raakt op.