Malta wil tegen beter weten in Turkijedeal herhalen met Libië

Europees migratiebeleid Door terugsturen, hulp en geld probeert Europa migranten aan de buitengrenzen te weren.

Joseph Muscat. Foto Domenic Aquilina/EPA

Volgens huidig EU-voorzitter Malta is het simpel. De Turkijedeal heeft het aantal migranten in Griekenland fors verminderd. Dus pleit de Maltese premier Joseph Muscat al maanden voor een soortgelijke deal met Libië, vanwaar nog altijd tienduizenden migranten per jaar Italië, en soms Malta, proberen te bereiken.

In de eerste vier maanden van dit jaar arriveerden er 37.200 migranten over de Middellandse Zee in Italië. Dat is een toename met 33 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Naar schatting zijn er dit jaar 1.364 mensen omgekomen in hun poging de Middellandse Zee over te steken. De aanhoudende, chaotische beelden van migranten die dicht bij de kust van Libië uit zee worden geplukt en door ngo-schepen, of de Italiaanse kustwacht, naar Italië worden gevaren versterken de indruk dat de Europese Unie zijn eigen grenzen niet onder controle heeft. Een indruk die regeringsleiders graag willen bijstellen door de migratiestroom in te dammen.

Maar hoe dat moet, is de grote vraag. Een akkoord zoals dat met Turkije is gesloten, is met Libië namelijk onmogelijk. Met Turkije werd afgesproken dat migranten die in Griekenland aankomen, worden teruggestuurd naar Turkije en dat de EU in ruil daarvoor vluchtelingen overneemt uit Turkije. Dit nam een prikkel weg om de oversteek naar Griekenland te wagen. Om migranten te kunnen terugsturen naar Turkije is dat land door de EU als ‘veilig derde land’ bestempeld. Nu is dat voor Turkije al een omstreden term, maar in het geval van Libië zou die benaming onverdedigbaar zijn. Het land is verscheurd door interne twisten. Er zijn drie regeringen waarvan er maar een door de internationale gemeenschap wordt erkend. Islamitische Staat probeert er voet aan de grond te krijgen.

De EU investeert dit jaar 200 miljoen euro extra in de opvang van vluchtelingen op Libisch grondgebied. Als eerste aankomstland is Italië er veel aan gelegen het aantal immigranten te verminderen. In ruil voor investeringen in Libië maakte het onlangs afspraken met tientallen stammen en milities om de zuidelijke, vijfduizend kilometer lange Libische grens beter te bewaken. Tot nog toe zonder veel resultaat. Daarom heeft Italië vorige week met Duitsland de Europese Commissie voorgesteld een EU-missie naar de grens tussen Libië en Niger te sturen. Hoe die de migratiestroom kan indammen is niet bekend.