Zo verloopt een eventueel impeachment van Trump

Het traject naar impeachment Washington neemt het woord ‘impeachment’ in de mond. Stevent Trump daar echt op af? Voorlopig is het nog niet zo ver.

De Amerikaanse president Donald Trump. Foto Michael Reynolds/EPA

Het woord valt deze week met grote regelmaat in Washington: impeachment. Nadat president Donald Trump vorige week FBI-directeur James Comey ontsloeg, meldde The New York Times dinsdag dat Trump hem verzocht zou hebben het onderzoek naar de Russische connecties van zijn voormalige nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn te staken. Het Witte Huis heeft dat ontkend.

Volgens velen is zo’n verzoek belemmering van de rechtsgang – een misdrijf dat kan leiden tot afzetting van de president. Komt zo’n impeachmentprocedure nu
inderdaad dichterbij? Hoe zou het proces in zijn werk gaan?

  1. Is het vermeende verzoek van Trump reden voor afzetting?

    Niet zonder meer. Ten eerste is niet bewezen dat Trump zo’n verzoek heeft gedaan. Congresleden riepen woensdag op tot meer informatie om tot een oordeel te komen. Ze willen alle documentatie van de gesprekken tussen Trump en Comey ontvangen, en Comey ook zelf verhoren. De benoeming van de gerespecteerde voormalige FBI-baas Robert Mueller tot speciale aanklager vergroot de kans dat er een degelijk onderzoek komt met duidelijke conclusies over de vraag of Trump zich heeft misdragen.

  2. Wat als belemmering aannemelijk wordt gemaakt?

    Dan zou sprake zijn van een misdrijf. Belemmering van de rechtsgang is gedefinieerd als een poging om een lopende zaak met „corrupte” motieven „te beïnvloeden of te hinderen”. Congresleden zijn het erover eens dat dat een ernstig misdrijf is waarvoor een president kan worden afgezet. Oud-president Richard Nixon werd van belemmering van de rechtsgang beschuldigd bij het Watergate-schandaal in de jaren zeventig. Of er echt sprake is van belemmering is echter een subjectieve kwestie, die niet wordt beoordeeld door een rechter maar door het Congres.

  3. Wanneer wordt een impeachmentprocedure gestart?

    To impeach’ betekent letterlijk: aanklagen. Bij het opstellen van de Amerikaanse Grondwet in 1787 werd vastgelegd hoe volksvertegenwoordigers de president via een ‘aanklacht’ uit hun ambt kunnen zetten. In artikel 2, sectie 4 werd opgenomen wat de gronden zouden moeten zijn: verraad, omkoping of andere „zware misdaden en vergrijpen”.

    Die term laat veel ruimte voor interpretatie. Een impeachment moest nadrukkelijk géén strikt juridische procedure zijn, maar een politieke. In 1970 definieerde Gerald Ford, toen nog lid van het Huis en later president, een impeachable offense als dat wat een meerderheid van het Huis het op dat moment vindt.

    Er is nog geen meerderheid in het Huis, waar Republikeinen het voor het zeggen hebben, om Trump op basis van wat er nu bekend is aan te klagen wegens „zware misdaden en vergrijpen”. Zelfs als belemmering van de rechtsgang aannemelijk wordt gemaakt, kan het Huis nog tegen impeachment stemmen.

  4. Hoe verloopt een eventueel impeachmentproces?

    Zelfs als Trump bij een onafhankelijk onderzoek schuldig zou worden bevonden aan belemmering van de rechtsgang, zijn er nog diverse stappen te gaan vóór afzetting. Het Huis van Afgevaardigden bepaalt dan of de president wordt aangeklaagd; de Senaat bepaalt of hij wordt veroordeeld. De juridische commissie van het Huis stelt ‘Articles of Impeachment’ op die aan het gehele Huis worden voorgelegd. Wanneer een meerderheid ermee instemt, is de president officieel impeached.

    Leden van de juridische commissie van het Huis brengen de aanklacht dan naar de Senaat en dienen daar als aanklagers. De honderd senatoren fungeren als rechters. Om de president af te zetten is een tweederde meerderheid nodig.

  5. Wat gebeurt er na de afzetting van een president?

    Als een president wordt afgezet, wordt hij vervangen door zijn vicepresident, in dit geval Mike Pence. Er zijn geen nieuwe verkiezingen nodig. De nieuwe president mag zelf een nieuwe vicepresident voordragen, die met een meerderheid in zowel het Huis als de Senaat wordt aangesteld.

  6. Hoe vaak is een president afgezet in de VS?

    Nooit. In de 228 jaar sinds George Washington de eerste president van de Verenigde Staten werd, is twee keer een impeachment door het Huis aangenomen: in 1868 tegen Andrew Johnson en in 1998 tegen Bill Clinton. Beiden werden door de Senaat echter niet veroordeeld. In 1974 stevende Nixon ook af op impeachment. Voordat de kwestie in het Huis kon worden behandeld nam hij ontslag.

Impeachment in vier stappen