Tip van Ivanka: volg je passie!

Carrièrevrouwen

Ondernemer en First Daughter Ivanka Trump gaat met haar tips voor vrouwen compleet voorbij aan de structurele ongelijkheid.

Ivanka Trump, in een rok van haar eigen merk, stapt met man en kinderen uit de Air Force One. Foto Alex Brandon / AP

‘We zouden allemaal wel wat extra uren in een dag kunnen gebruiken”, schrijft Ivanka Trump in een onderschrift op Instagram. Op de foto zie je haar voorin in een auto in de passagiersstoel, iPhone aan het oor, laptop open op de elegante knie.

Niet te zien is de bestuurder – waarschijnlijk de chauffeur die Ivanka naar haar werk rijdt. Tegenwoordig is dat het Witte Huis, waar ze een officiële functie heeft als adviseur van haar vader. Voorheen was het The Trump Organization, waar ze de hotelpoot leidde terwijl ze ook nog een eigen kleding- en juwelenlijn bestierde, plus haar drie kinderen.

Nu is er een boek verschenen met Ivanka Trumps carrièreadviezen: Women Who Work, Rewriting the Rules for Success. Best bijzonder voor een vrouw die zelf alleen maar in hoefde te stappen om mee te liften naar de top. Maar als adviseur van de president wil Ivanka zich inzetten voor de positie van werkende moeders: „Beleid dat vrouwen met kinderen laat bloeien zou niet nieuw moeten zijn – het zou de norm moeten zijn” zei ze vorig jaar op de Republikeinse Nationale Conventie.

Eerder richtte ze haar kledingbedrijf al op werkende vrouwen. Ivanka is dan ook „meer dan de oprichter van een bedrijf dat kleding en accessoires verkoopt”, schrijft ze. Kleren verkopen is namelijk „het bedenken van oplossingen voor problemen”, en Ivanka heeft het tot haar „levenswerk gemaakt om vrouwen in ieder aspect van hun leven te inspireren en kracht te geven”.

Kan een gewone stervelinge iets leren van Ivanka Trumps levenswerk? „Ik geloof dat passie, gecombineerd met volharding, een grote gelijkmaker is”, schrijft ze, „Belangrijker dan opvoeding of ervaring in het bereiken van jouw versie van succes.” Van rijk geboren worden hangt het kennelijk niet af. In plaats daarvan raadt Trump vrouwen aan ‘hun passie te volgen’. Ze beschrijft hoe ze zelf als twintiger een baan kreeg aangeboden van Vogue-hoofdredactrice Anna Wintour – ‘die ik nog kende uit de tijd dat ik model was als tiener’ – maar toch haar vastgoedhart volgde.

Ze adviseert vrouwen goed te netwerken. Zelf wist ze niet veel van mode toen ze haar bedrijf begon. Maar „Ik ontmoette Ralph Lauren, Michael Kors en Calvin Klein. Ik onderzocht hun wijsheid en ervaring.”

Wat het combineren van werk en de zorg voor kinderen betreft, adviseert Ivanka te onderhandelen over flexibele werktijden. Maar het dankwoord is in dezen ook verhelderend: daarin dankt Ivanka haar persoonlijk assistent ‘voor het vaardig in de lucht houden van alle ballen waarmee ik jongleer’ en bedankt ze de nanny’s van haar kinderen.

Cultuur van succes

Het boek is, kortom, misschien oprecht bedoeld, maar in uitwerking nogal aanmatigend. Miljardairsdochter Ivanka gelooft in ‘een cultuur van succes’ en laat barrières in de samenleving goeddeels ongenoemd. Zoiets is in de Verenigde Staten, de westerse economie waar de (kansen)ongelijkheid afgelopen decennia het hardst groeide, misplaatst.

Het gros van de Amerikaanse vrouwen werkt als verkoopster, schoonmaakster en kinderverzorgster, onderbetaalde baantjes die nauwelijks bestaanszekerheid bieden. Wie beter af is werkt als verpleegster of in het onderwijs. Hogeropgeleiden gaan doorgaans gebukt onder een studieschuld.

Ivanka Trump weet dit, want aan het slot van haar boek lepelt ze keurig de percentages op. Vrouwen verdienen minder dan mannen voor hetzelfde werk. Tweederde van de alleenstaande moeders werkt in laagbetaalde banen zonder flexibiliteit of sociale voorzieningen. Slechts 10 procent van de bedrijven in de VS biedt betaald kraamverlof, etcetera. Hoe je je passie moet volgen als je zwanger bent en twee of drie rotbaantjes zonder sociale voorzieningen combineert, vertelt Ivanka niet.

Mad Men-gehalte

Trump denkt dat met meer vrouwelijke ondernemers het Mad Men-gehalte van de Amerikaanse managementcultuur zal teruglopen. Al die vrouwen moeten zich wel individueel naar de top werken, want al stipt Trump de structurele problemen aan, ze durft niet op te roepen tot politieke verandering.

Ze schreef haar boek terwijl ze wist dat haar vader kandidaat was voor een partij die zich verzet tegen verhoging van het minimumloon. Een partij die kraamzorg uit ziektekostenverzekeringen wil weren en bedrijven het recht wil geven om anticonceptie om religieuze redenen uit de werknemersverzekering te houden. Maar in Ivanka Trumps kreukloze, pastelkleurige Instagram-wereld is voor zulke concrete problemen geen plaats. Liever houdt ze het bij positieve vaagtaal als: „Hoe creëer je een systeem dat vrouwen laat bloeien? Door de enorme positieve bijdrage van vrouwen te vieren en daarop te bouwen.”

Toch is het de vraag of vrouwen in de VS – of elders ter wereld – iets kunnen veranderen als ze alleen maar vriendelijk met hun baas blijven onderhandelen, zoals Ivanka adviseert. Veel Amerikaanse vrouwen denken van niet, getuige de grote demonstraties in januari.

Maar heeft Ivanka Trump dan originele tips waar de (top)vrouw iets aan heeft? Ook dat is twijfelachtig. Het boek bestaat vooral uit citaten van tientallen anderen. Voor het stellen van prioriteiten leent ze bijvoorbeeld van managementgoeroe Stephen Covey, het idee ‘leef met je necrologie in gedachten, niet je cv’, komt uit een column van David Brooks.

Er is één ding dat we wel van Ivanka Trump kunnen leren. En dat is: het uitbreiden van je marketingconcept. The New York Times beschreef onlangs hoe het marketingconcept van haar kledinglijn, Women Who Work, werd bedacht in een brainstorm in 2013, toen Sheryl Sandbergs boek Lean In over vrouwen en carrière veel succes had. Ivanka’s ‘spontane’ werkendemoederfoto’s op Instagram zijn deel van dat concept, en haar boek ook.

Als presidentieel adviseur heeft Ivanka Trump zich vooralsnog niet uitgesproken over, bijvoorbeeld, de gevolgen van haar vaders zorgplan, Trumpcare, voor werkende vrouwen. Wel maakt ze op Instagram en Twitter reclame voor haar boek en daarmee voor haar merk, waarover ze dan weliswaar niet langer de scepter zwaait, maar waarvan ze nog steeds eigenaar is.

De vrouw die Ivanka Trump met dit boek het meest helpt, is dus vooralsnog zijzelf.