Heeft links rijden ook voordelen?

Wekelijks zoekt de redactie wetenschap het antwoord op een veelgestelde vraag. Vandaag: waarom rijdt in sommige landen het verkeer links?

Ongeveer 35 procent van de wereldbevolking rijdt links. iStock

Continentale Europeanen die in Harwich van de veerboot rijden worden, net als de automobilisten die vanuit Laos de grens met Thailand oversteken, gewaarschuwd met grote borden: pas op, in dit land rijden we links. Ongeveer 65 procent van de wereldbevolking woont in de 163 landen waar rechts wordt gereden. In de overige 76 landen rijdt men links. Waarom?

Soms wordt beweerd dat links rijden veiliger is. De bestuurder zou met zijn rechteroog – bij de meeste mensen dominant – het tegemoetkomende verkeer beter kunnen zien. Verder schakelt hij of zij dan met de linkerhand en houdt de rechterhand, bij de meeste mensen beter ontwikkeld, aan het stuur.

Maar dát is nooit met onderzoek aangetoond. Patrick Rugebregt van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV): ,,Voor zover wij weten maakt het voor de veiligheid niet uit of er links of rechts wordt gereden. Toen Zweden in 1967 overschakelde, was dit een unieke kans om vergelijkend onderzoek te doen. De omschakeling leidde kort erna wel tot verwarring in het verkeer, maar niet tot aanzienlijk meer ongevallen. Het zou kunnen dat men door de nieuwe situatie juíst extra voorzichtig ging rijden. De gewenningsperiode heeft ongeveer een jaar geduurd. Toen zat Zweden weer op het gebruikelijke verkeersveiligheidsniveau, namelijk: in de top van de wereld.”

Links rijden blijkt wel de oorspronkelijke dominante rijstijl

Links rijden blijkt wel de oorspronkelijke dominante rijstijl. De auto veroverde pas in de eerste helft van de twintigste eeuw de weg, maar ‘verkeer’ bestaat natuurlijk al veel langer: marcherende legerkolonnes, boerenkarren, ruiters, rijtuigen.

In 1998 vonden archeologen een tweesporige Romeinse weg naar een steengroeve bij het Engelse Swindon. Het karrespoor dat vanuit de groeve gezien, aan de linkerkant van de weg lag, was dieper uitgesleten dan het andere. Dat spoor werd gebruikt door zwaar beladen karren uit de groeve, en die reden dus links.

Dat het volk doorgaans aan de linkerkant van de weg liep of reed, lag waarschijnlijk aan het feit dat de meeste mensen rechtshandig zijn. Voerlieden hielden de teugels rechts, en hanteerden de zweep met de linkerhand. Om te voorkomen dat ze daarmee tegenliggers raakten, hielden ze links.

Napoleon beval dat alle verkeer voortaan rechts diende te houden

In de standensamenleving die Frankrijk vóór de Revolutie was, hielden ook rijtuigen van de adel en de gegoede burgerij links. De revolutionaire sans culottes vonden het daarom veiliger rechts te houden zodat ze de koetsen zagen aankomen. Toen hij aan de macht kwam, verordonneerde Napoleon dat alle verkeer voortaan rechts diende te houden. Tijdens de napoleontische oorlogen legden de Fransen hun nieuwe gewoonte van rechts rijden op aan door hen veroverde gebieden van Europa, waaronder Nederland. Dit gebeurde niet in de toenmalige Nederlandse koloniën Suriname en Indonesië, die in de Franse tijd (1795-1813) werden bezet door de Britten. Daar rijdt men nog steeds links.

De verschillende Europese landen legden hun voorkeur op aan hun koloniën. Maar zodra koloniën onafhankelijk werden, kozen ze voor praktische aanpassingen. Zo rijden de meeste Afrikaanse landen nu rechts.

In de VS is het pleit beslist door Henry Ford, die zijn T-Fords voorzag van een stuurwiel aan de linkerkant. In Europa adviseerde de Parijse Conventie van 1920 rechts rijden om zo het verkeer op het continent met zijn vele grenzen te harmoniseren.