Corbyn neemt scherpe bocht naar links

Verkiezingsprogramma Labour

Om alsnog kans te maken tegen Theresa May op 8 juni, probeert Labour-leider Jeremy Corbyn de kiezer te paaien met nivelleren en nationaliseren.

Jeremy Corbyn (met microfoon) bij een campagnebijeenkomst, gisteren in Huddersfield. Foto Darren Staples / Reuters

Met een dieprood en peperduur verkiezingsprogramma wil Labourleider Jeremy Corbyn van het Verenigd Koninkrijk een meer gelijke maatschappij maken. In de plannen van Corbyn worden de Britse spoorwegen genationaliseerd. Ook grote waterbedrijven komen weer in publieke handen. Universiteiten mogen geen collegegeld meer heffen. Kinderopvang moet grotendeels gratis worden. In de nationale gezondheidsdienst moet miljarden geïnvesteerd worden. Jaarlijks moeten er honderdduizend betaalbare sociale huurwoningen verrijzen. Het minimumloon moet in drie jaar tijd fors omhoog.

De kern van Corbyns programma is: publieke diensten en nutsvoorzieningen moeten vooral publiek zijn en nut hebben. Ze mogen niet langer winstmachines voor private bedrijven zijn. Bovendien moeten Britten kunnen leren, studeren, werken, wonen, families stichten, ziek en oud worden zonder dat zij zich daarvoor in de schulden hoeven te steken. Britten zijn burgers, geen consumenten.

De voorkant van het dinsdag gepresenteerde verkiezingsprogramma van Labour.

Bij de presentatie van het meest linkse verkiezingsprogramma van Labour in ruim dertig jaar zei Corbyn dat de plannen meer waren dan beloftes voor de stembusgang. „Dit is een manifest voor alle generaties. Wij leveren hoop en een werkelijke kans voor iedereen”, aldus Corbyn.

De omstreden Labourleider hoopt zo de dynamiek van de verkiezingscampagne te kantelen. Premier Theresa May wil dat de campagne gaat over de personen. De Conservatieven willen haar neerzetten als de betrouwbare premier die het land door de moeilijke Brexit-tijd kan loodsen, terwijl ze Corbyn afschilderen als een chaoot die leiderschapskwaliteiten ontbeert en in het verleden verkeerde sympathieën (Hugo Chávez, IRA) koesterde. Met zijn programma probeert Corbyn het debat over de inhoud te laten gaan.

Ergens moeten de plannen van Corbyn een snaar raken bij Britten. Een schrijnend tekort aan betaalbare woningen, de krakkemikkige en overbelaste National Health Service, dure scholen en opleidingen en eindeloze vertragingen op sommige spoorlijnen zijn voor veel Britten van groter belang dan abstracte onderwerpen als de Brexit. Op dat gevoel van onvrede tracht Corbyn in te spelen. Het nadeel voor hem is dat hij de problemen weliswaar benoemt maar dat Britten doorgaans vinden dat Corbyn niet in staat is om met realistische oplossingen te komen.

Een gebrek aan realiteitszin wordt ook nu Corbyn verweten. De investeringen en plannen die hij voorstelt zullen volgens Labour 48,6 miljard pond (56,6 miljard euro) kosten. Dat wil Labour betalen via de meest klassieke manier voor linkse politici: de rijken en bedrijven zwaarder belasten. Corbyn wil de vennootschapsbelasting stapsgewijs verhogen tot 26 procent. Dit moet de schatkist 19,4 miljard pond opleveren. Ook grote bonussen worden zwaarder aangeslagen. Labour wil ook hogere inkomens (vanaf 80.000 pond) zwaarder belasten. Met deze maatregel neemt Corbyn een groot risico. Historisch gezien wint Labour alleen de verkiezingen als de partij in enkele cruciale Engelse kiesdistricten de rijkere middenklasse weet te overtuigen. Een belastingverhoging is doorgaans geen middel dat kiezers aantrekkelijk vinden.

In opiniepeilingen staat Labour al maanden ver achter de Conservatieven. Het is twijfelachtig of het zeer linkse verkiezingsprogramma ervoor zorgt dat Corbyn dichterbij May komt in aanloop naar 8 juni. Onafhankelijke economen zetten onmiddellijk hun twijfels bij de haalbaarheid en wenselijkheid van de plannen. Denktank Institute for Fiscal Studies berekende dat de plannen voor de hoogste Britse belastingdruk in meer dan zeventig jaar zouden zorgen. „Ze willen wel heel erg veel ophalen bij bedrijven en rijken”, constateerde IFS-directeur Paul Johnson.

Het gevaar bestaat dat als de plannen ooit beleid worden Labour veel minder belastingen ophaalt en als gevolg met een groot financieringstekort van tientallen miljarden zit. Zo maakt Corbyn zich extreem kwetsbaar als politicus die gretig met geld gooit en de staatsfinanciën aan gort helpt.