Van Bronckhorst: van een dubbele sollicitatie naar de Coolsingel

Giovanni van Bronckhorst

De trainer hield zich staande in de Kuip, ook na een recordreeks van zeven nederlagen. Mede dankzij het pact dat hij in 2015 sloot met ‘JP’.

De hoofdrolspelers van het kampioenschap, trainer Giovanni van Bronckhorst en zijn aanvoerder Dirk Kuijt. Foto ANP

Het is voorjaar 2015 als Martin van Geel, technisch directeur van Feyenoord, de gesprekken aangaat met twee kandidaten: Jean-Paul van Gastel en Giovanni van Bronckhorst. Allebei zijn ze assistent onder coach Fred Rutten, die aan het eind van het seizoen zal vertrekken. Het dilemma: wie volgt hem op.

Velen gaan ervan uit dat Van Gastel het wordt, ook intern bij Feyenoord. Hij heeft meer ervaring, is mondiger, deed onder Ronald Koeman veel veldtrainingen en is drie jaar ouder. Er volgen twee gespreksrondes, met Van Geel en algemeen directeur Eric Gudde. Van Bronckhorst overtuigt beiden.

Willem van Hanegem

Het plaatje klopte, zegt Gudde nu over die gesprekken. „Zijn visie, de strategie, hoe hij dat wilde doen. Die heeft zijn ogen niet dicht gehad in zijn carrière.” Van Bronckhorst speelde onder verschillende toptrainers: Willem van Hanegem bij Feyenoord, Dick Advocaat bij de Glasgow Rangers, Arsène Wenger bij Arsenal en Frank Rijkaard bij Barcelona.

Gudde vertelt het in het Rotterdamse stadhuis, de geur van het vuurwerkrook trekt door de gangen. De kampioenshuldiging van Feyenoord is net achter de rug. Burgemeester Ahmed Aboutaleb richt zich in zijn speech tot Giovanni van Bronckhorst. „Wat moet jij de afgelopen tijd onder druk hebben gestaan.”

Wat Feyenoords verlossing na achttien jaar zonder titel met Van Bronckhorst deed, liet zich zien in een interview met de NOS. Heracles is verslagen, de Kuip gloeit na, Van Bronckhorst snikt zich door het gesprek. Aboutaleb: „Giovanni, dat je je tranen durft te laten zien op de nationale televisie. Dan ben je groot.”

Gio, kind uit de regio, gevoelsjongen, familieman, van kapitale waarde voor de club. Goede kop, slim, doet geen gekke dingen. In contrast met het soms zo rauwe karakter van Feyenoord. Golden boy. Hoewel hij in een met Feyenoord verweven carrière ook niet tot een landskampioenschap kwam – tot zondag.

Op jonge leeftijd werd hij geconfronteerd met de hegemonie van Ajax. Toen hij midden jaren negentig voorzichtig doorbrak wonnen zijn Amsterdamse generatiegenoten – Clarence Seedorf, Patrick Kluivert en Edgar Davids – ongeveer alles wat er te winnen viel. Feyenoord bleef ver achter.

Treffend is een passage in het klassieke voetbalboek De Coolsingel bleef leeg van Hugo Borst. Als Ajax in 1995 in Tokio de finale van de wereldbeker speelt tegen Grêmio, kijkt Van Bronckhorst met Feyenoord-ploeggenoten Mike Obiku, Orlando Trustfull en Rob Witschge de wedstrijd in het spelershome. Nadat Ajax de strafschoppenserie wint, vallen de Feyenoorders elkaar in de armen en lopen de polonaise, schrijft Borst. Juichen voor de rivaal – en zelf zo ver verwijderd van succes.

Terug naar het keuzemoment van 2015. Van Bronckhorst en Van Gastel sluiten een pact voordat ze de gesprekken met de directie ingaan: wie van de twee ook hoofdtrainer wordt, de ander zal zich schikken in een rol als assistent.

Van Gastel en Van Bronckhorst kennen elkaar goed, Feyenoord-jongens onder elkaar. „Die band is heel close”, zegt Van Gastel, maandag op het stadhuis. In de tweede helft van de jaren negentig speelden ze twee seizoenen samen bij Feyenoord. En in 2010 loopt Van Bronckhorst voor zijn opleiding trainer-coach stage bij Van Gastel, toen die trainer was van de jeugdploeg Feyenoord A1.

Spelers op het bordes. ANP

Meester en leerling

In 2011 worden ze allebei assistent onder Koeman. „Dat was in het begin vooral proeven, een beetje kijken”, zegt Van Gastel, aanvoerder van de kampioensploeg in 1999. „Gio ging steeds meer doen, je zag dat hij zich aan het ontwikkelen was.” Van Bronckhorst doet in die periode ook zijn cursus coach betaald voetbal. Van Gastel was ook daarin zijn stagebegeleider.

Maar als het erop aankomt verliest de meester het van de leerling, Van Bronckhorst wint de sollicitatieprocedure. Voor Van Gastel is het pijnlijk. Hij moest slikken. „Zeker. Ik ben bij Gio thuis gaan zitten, heb mijn hart gelucht, we hebben een fles wijn op tafel gezet. Ik heb gezegd wat ik ervan vond en het was weer klaar. Over tot de orde van de dag.”

Van Gastel zet zijn ego opzij en houdt zich aan het verbond: hij wordt assistent. Van Gastel: „Mijn grootste waarde als assistent is dat ik heel trouw en loyaal ben. Mijn hoofdtrainer hoeft zich nooit zorgen te maken.” Met de ervaring van Jan Wouters wordt de technische staf gecomplementeerd.

Ze voelen elkaar goed aan, Van Gastel en Van Bronckhorst. „Omdat we al zo lang samenwerken, hebben we aan een half woord of een gezichtsuitdrukking genoeg.” De taakverdeling is helder. Van Gastel, geprezen als veldtrainer, neemt in trainingen het voortouw. „Gio fietst daar soms doorheen. Of staat erboven, in de helikopterview.”

De kracht van Van Bronckhorst is dat hij als een ‘manager’ opereert, zegt Gudde. „Hij benut de experts op de diverse onderdelen uitstekend. Hij is degene die het uiteindelijk allemaal verbindt.” Hij heeft Wouters voor het tactische aspect, Arno Philips voor het conditionele, René Felen voor de teamontwikkeling en Van Gastel als pure voetbaltrainer.

Van Bronckhorst kan intern hard en duidelijk zijn, in weerwil van de beeldvorming van de vriendelijk ogende coach die ook je buurman had kunnen zijn. Hij heeft een natuurlijk soort autoriteit, zei Van Geel eerder in NRC>. „Als hij boos is, is het altijd heel beschaafd”, zegt Van Gastel – bijgenaamd ‘JP’.

Zoals inzake de kwestie Dirk Kuijt. De aanvoerder klaagde in een interview over zijn reserverol, hij had verwacht een streepje voor te hebben. „Wij als technische staf vonden dat we een ander soort middenveld moesten formeren”, zegt Van Gastel. „Dirk heeft altijd zijn waarde gehad. Zondag ook, ongekend. Maar er zijn ook wedstrijden geweest waarin andere kwaliteiten beter voor het team waren. Gio heeft dat heel eerlijk, heel duidelijk naar Dirk toe gecommuniceerd. Hij heeft alles aan de voorkant besproken. Dirk is alleen de eerste paar keer teleurgesteld geweest. Daarna heeft hij dat geweldig opgepakt.”

Een supporter met zicht op de huldiging. ANP

bij Feyenoord bleef het zoet lang uit, tot zondag.

Hij heeft zich staande weten te houden, ook in de complexe periode vorig jaar met een recordreeks van zeven nederlagen. En wint nu in zijn eerste twee seizoenen als coach de beker en de titel. Van Gastel: „Hij krijgt het voor elkaar deze club goed te managen. Een lastige club met heel veel stromingen, die het niet altijd met elkaar eens zijn.”

In november verliest Feyenoord bij het inmiddels gedegradeerde Go Ahead Eagles. Het volgt op een Europa League-trip naar Oekraïne en de begrafenis van de moeder van Tonny Vilhena, waarbij de selectie aanwezig was. „Een hele rare week”, zegt Van Gastel. „Gio heeft op dat moment de groep beschermd in de pers. Dat is tekenend voor hem. Dat hij zo veel begrip had voor die jongens, omdat er zoveel gebeurd was.” Hij scoorde er punten mee in de selectie.

Ander sleutelmoment volgt tijdens het winterse trainingskamp in de Spaanse badplaats Marbella, zegt Van Gastel. „We zaten in een restaurant. Spontaan werd het een avondje uit. Heel gezellig, zingen, biertje drinken. Het was niet geregisseerd. De jonkies moesten een liedje zingen. Er is nooit iets naar buiten van gekomen, geen fimpje, niks. Daar zag je heel die groep naar elkaar komen.”

De titel kwam. Gio en ‘JP’, hun pact pakte uit, wie ook de hoogste in de rang was.