Praten over migratie met ChristenUnie niet simpeler

kabinetsformatie

Er zijn nu weinig alternatieven voor de onderhandelaars. De ChristenUnie ligt voor de hand, maar juist op migratiegebied ligt dat lastig.

Premier Mark Rutte (links) met D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold maandag voor het begin van de onderhandelingen. Foto Alexander Schippers/ANP

„Migratie bleek de drempel die te hoog was.” Dat was, maandagavond rond 18.45 uur, volgens informateur Edith Schippers de belangrijkste reden voor het mislukken van de formatiepoging met VVD, CDA, D66 en GroenLinks.

Het was een onderwerp waarop de onderhandelaars volgens Schippers „met geld niks konden oplossen”. Op het gebied van immigratie en asiel moesten ze elkaar vinden op waarden, op een gedeeld idee over hoe Nederland eruit zou moeten zien. Bekijk de verkiezingsprogramma’s, zei de informateur, en zie: „De verschillen bleken gewoon te groot.”

Die programma’s tonen boven alles een kloof tussen GroenLinks en de VVD. GroenLinks wil substantieel meer vluchtelingen een plaats bieden in Nederland, de VVD juist veel minder. GroenLinks stuurt kinderen van vluchtelingen die geworteld zijn in Nederland niet weg en geeft gemeenten ruimte om eigen integratietrajecten te bedenken. De VVD wil een einde aan het kinderpardon en gemeenten een boete geven als ze uitgeprocedeerde asielzoekers een bed en een maaltijd geven.

Het is een schaal waarop het CDA wat meer naar de VVD leunt, en D66 richting GroenLinks. Waar VVD, CDA en D66 ervoor voelen afspraken met Turkije voor de opvang van vluchtelingen in ruil voor geld ook met (Noord-)Afrikaanse landen aan te gaan, denkt GroenLinks daar weer veel kritischer over.

Wat GroenLinks-leider Jesse Klaver al na het allereerste kopje koffie met Edith Schippers zei en wat de onderhandelaars steeds maar weer hebben herhaald, blijkt dus te kloppen. Op migratiegebied liggen de partijen „mijlenver” uit elkaar. Overigens werden ‘inkomens’ en ‘klimaat’ ook genoemd als pijnpunten, maar minder prominent dan migratie. Daar waren de onderhandelaars in ieder geval eensgezind over: dát was het breekpunt geweest.

ChristenUnie lijkt logisch

Er is eigenlijk maar één coalitie die voor de hand ligt als alternatief. Die van VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie. Aan het begin van de formatie hebben VVD, CDA en D66 allemaal duidelijk gemaakt een coalitie te willen die kan steunen op een meerderheid in zowel Tweede- als Eerste Kamer. Voor CDA-leider Sybrand Buma is dat zelfs een ,,zwaarwegend uitgangspunt”. VVD, CDA en D66 willen, net als de meeste andere partijen, niet samen met de PVV. Hoewel PVV-leider Geert Wilders zich maandagavond direct weer aanbood, blijft in de ogen van de andere partijen de ChristenUnie over als voor de hand liggend alternatief. De meerderheid in beide Kamers kan alleen niet krapper: 1 zetel.

Bovendien: zo eenvoudig is het niet om GroenLinks te vervangen door de ChristenUnie. Zeker niet als migratie hét breekpunt was tijdens deze onderhandelingen. Lees alleen even de Bijbeltekst Leviticus 19:34 („De vreemdeling mag je niet onderdrukken, heb hen lief als jezelf”), Pak ook Zacharia 7:10 en Deuteronomium 10:18-20 erbij en het is duidelijk dat ook die coalitie niet zomaar tot stand komt.

Ruimhartig beleid

Naast die Bijbelteksten staat in het programma van de ChristenUnie: ruimhartig uitnodigingsbeleid voor kwetsbare vluchtelingen en meer dan 500 vluchtelingen per jaar toelaten. Dat lijkt meer op GroenLinks dan de VVD en het CDA lief zal zijn. Wat misschien helpt is dat de ChristenUnie een Europees systeem bepleit voor de verdeling van vluchtelingen. Een constructie die wellicht lijkt op de Turkijedeal, waar GroenLinks juist zo kritisch over is.

Minder goed nieuws voor VVD, CDA en D66 is de opstelling van de ChristenUnie in reactie op die Turkijedeal. Daar maakte de partij zich net na het sluiten „grote zorgen” over, omdat mensenrechten „ondergeschikt” gemaakt zouden zijn aan het indammen van de migratiestroom naar West-Europa.

Met de ChristenUnie zal het dus ook moeilijk worden – dat roept D66 trouwens al weken. Niet voor niets lette iedereen in Den Haag maandag goed op of de partijen met slaande deuren of juist vriendelijk uit elkaar gingen. Dat laatste was het geval. Dat VVD, CDA, D66 en GroenLinks via een omweg weer bij elkaar komen, is niet uitgesloten.