Column

Is WannaCry nou zo slim of zijn wij zo dom?

Ons huishouden is uitgebreid met een espressoapparaat van Siemens. Het blijkt nogal een aansteller. Om de paar kopjes lichten lampjes op. Blokkade: afvalbakje vol! Blokkade: reinigen! Blokkade: ontkalken! Je mag niet zelf koffiezetten, maar je moet wel alles zelf oplossen.

Bij een kopje koffie uit mijn oude percolator denk ik aan alle apparaten die steeds opdringeriger het gemak zeggen te vergroten, maar die zo ingewikkeld zijn geworden dat ze mijn leven een stuk ongemakkelijker maken. De auto. De telefoon. De printer.

Op internet circuleren filmpjes over de kolder van het comfort. Een dataspecialist die zijn i-Kettle uitprobeert (zoek op: ‘Man 11 uur lang bezig om thee te zetten met wifi-waterkoker’). Een reclamespotje over een man die op zijn smartphone een brandalarm ontvangt: halsoverkop naar huis – zit zijn gezin in de tuin te barbecuen. Een babyfoon die ‘samenwerkt met een supreme wifi-bridge’.

De fabrikanten noemen die apparaten steevast ‘slim’. Maar intussen blijken ze in onze huishoudens evenveel deurtjes open te zetten voor digitale inbrekers. Die deurtjes hebben ‘0000’ of ‘1234’ als wachtwoord. De bezitters ervan doen vast net als ik: ze lezen zo min mogelijk in de gebruiksaanwijzing, laat staan dat ze het standaardwachtwoord wijzigen.

Wouter van Noort schreef vorige week in NRC over het raadselachtige wereldwijde netwerk van miljoenen huishoudelijke apparaten: de slimme deurbel, de slimme babyfoon, de slimme thermostaat blijken tezamen te zijn gekaapt door hackers onder de Japanse naam Hajime. Bij elkaar zouden ze een krachtig cyberwapen kunnen vormen. Waartegen weet niemand.

Wie doorbreekt die slordigheid? De producent, de consument, de overheid? Consumenten merken niet dat hun apparaten gehackt zijn, het zal ze worst wezen als het zo is. Niet het algemeen belang maar het eigenbelang telt.

Als de cyberaanval WannaCry die dit weekend over de wereld trok één ding heeft laten zien, is het onze eigen gemaksparadox. Bij een inlichtingendienst die is opgericht om waakzaam te zijn én die vindt dat ze daarvoor onze computers binnen moet kunnen, wordt malware gestolen. Daarna, op 14 maart, stuurt Microsoft een beveiligingsadvies rond, zoals het bedrijf dat een of twee keer per maand doet, op ‘patch Tuesday’.

Zaterdag en zondag hebben ict’ers in de hele wereld overuren gemaakt om alsnog die updates en antivirusprogramma’s in te voeren. Dat ze dat niet eerder hebben gedaan is, vrees ik, het gevolg van dezelfde gemakzucht.

En ik denk aan de sneer die Louis van Gaal ooit aan een journalist uitdeelde: „Ben ik nou zo slim of ben jij zo dom?”

Jutta Chorus (Twitter @juttachorus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.