Breinaaldabortus dreigt weer in Kenia

Campagne She Decides

Minister Ploumen wil geld compenseren dat Trump aan abortus in Afrika onttrok. Sheila (23) in Nairobi wil absoluut geen baby.

Meisjes doen de was in de sloppenwijk Kibera, in de Keniase hoofdstad Nairobi. Jaarlijks sterven 2.600 Keniaanse vrouwen door onveilige abortus. Foto Noor Khamis/Reuters

Een zoete geur van verrotting hangt boven de smurrie van modder, stront en afval in de stegen van Kibera, het grootste getto van de Keniaanse hoofdstad Nairobi. In de eindeloze wirwar van vochtige grijze hokken leven honderdduizenden mensen opeengepakt. De overgrote meerderheid is beneden de dertig.

„Voor ons jongeren is het leven in deze achterbuurt een nachtmerrie”, zegt de 23 jaar oude Sheila. „Wij willen niet nóg meer mensen op deze wereld zetten. Hoe kan ik in deze armoede voor een kind zorgen? Daarom kwam ik hier, voor een abortus.”

Sheila springt over een goot een kliniek binnen voor gezinsplanning, die demissionair minister Lilianne Ploumen (Ontwikkelingssamenwerking, PvdA) dinsdag bezoekt voor haar campagne She decides. Dat initiatief nam ze toen Donald Trump in de eerste week van zijn presidentschap besloot alle Amerikaanse financiering te stoppen voor gezinsplanning, abortus incluis.

Volgens Marie Stopes International, een van de getroffen organisaties, kan het verlies aan financiering de komende vier jaar leiden tot 6,5 miljoen ongewenste zwangerschappen, 2,2 miljoen onveilige abortussen en het overlijden van 21.700 jonge vrouwen. Ploumen wil het door Trumps besluit ontstane gat van 600 miljoen dollar (552 miljoen euro) opvullen. She decides haalde al 197 miljoen dollar binnen.

Iedereen bij de kliniek heeft het over Trump. „Ik houd niet van die man”, sneert Sheila als ze dokter Nimrod Kasha de hand schudt. „Hij is een ramp voor ons werk hier”, stemt de dokter in. „Door het wegvallen van Amerikaanse fondsen ontbreekt het ons nu al aan voorbehoedsmiddelen. Er ontstaan problemen met salarissen en ik vrees voor de sluiting van enkele van onze klinieken. We hebben steun van minister Ploumen hard nodig.”

De ongekende bevolkingstoename is het grote taboe van Afrika. Nomaden, boeren, stadsbewoners: allemaal klagen ze over gebrek aan ruimte. De bevolking groeit van 180 miljoen in 1950 naar een geschatte 1,8 miljard in 2050. In zestig jaar is het aantal stedelingen elfmaal zo groot geworden. Het rurale Afrika van leeuwen en savannes verdwijnt, bruisende steden en met uitdijende krottenwijken bepalen het aanzien.

In Kibera moeten tweehonderd inwoners het met één wc doen. De sloppenwijk is berucht door zijn ‘vliegende toiletten’: over de schutting gegooide plastic tasjes met poep.

De jeugd is de doelgroep van de gezinsplanners. „Ik had geen toekomst met een kind”, zegt Sheila. „Ik werd zwanger na de tweede keer dat ik met een vriendje vrijde.” Waarom besloot ze niet het kind te houden? „Mijn ouders hadden me het huis uit gegooid, of mij en de baby vermoord”, lacht ze schamper. „Trouwens, we slapen al met zijn tienen in één kamer, er zou geen plaats meer zijn geweest”.

Een geschatte 85 procent van de Keniaanse jeugd gebruikt geen voorbehoedsmiddelen. 40 procent van de geboortes is niet gepland. „Een ongelukje” is snel gebeurd en abortus biedt dan de laatste uitweg. Maar vooral op het platteland zijn de faciliteiten niet aanwezig. „Daarom gaan vrouwen naar kwakzalvers. Met breinaalden, prikkeldraad, bleekwater en ander geknoei worden zo in achterkamertjes ongewenste zwangerschappen beëindigd”, vertelt dokter Kasha. Jaarlijks sterven 2.600 Keniaanse vrouwen door onveilige abortus.

Abortus is illegaal in Kenia. Kasha wuift de vraag weg of hij daarom een crimineel is. „Integendeel, ik red levens. De wet geeft mij het recht abortus te adviseren als het leven van de moeder in gevaar is. En dat is het geval wanneer een jonge moeder haar baby zou laten weghalen in een achterkamertje.”

Dat maakt de financiering van buitenaf zo belangrijk. „Natuurlijk zou gezinsplanning prioriteit van iedere Afrikaanse regering moeten hebben. Het is cruciaal voor Afrika. Maar de druk van de kerken en de islam, evenals de traditie waarbij iedereen een groot gezin nastreeft, maken het een impopulair onderwerp waarmee politici niet kunnen scoren”, vertelt Chilanga Asmani, een medewerker van de International Planned Parenhood Federation, een van de grootste organisaties voor gezinsplanning wereldwijd. „De meeste tegenstanders van abortus zijn mannen en zij domineren de Afrikaanse politiek.”