Column

Starheid en ongeduld, maar nog lang geen kabinet

De Haagse Stemming Vandaag is dag 59 van de formatie. Schrijf je in voor De Haagse Stemming om deze (di-do-za) als nieuwsbrief te ontvangen.

Het leek een heftige formatieweek, maar toen het stormpje over de starre houding van Buma ging liggen, bleek dat de onderhandelaars nog steeds geen enkel compromis hebben gesloten. Ja, er wordt aan een regeerakkoord geschreven. En er is een extra zaaltje vrijgemaakt voor werkgroepen uit de fracties. Maar over de inhoud worden we niet wijzer.

FOTO: Na weken voorspel en onderbroken besprekingen hebben de onderhandelaars hun - in ieder geval voor de buitenwereld - eerste semi-tumultueuze formatieweek is achter de rug. Al blijven ze inhoudelijk om de hete brij heen draaien. Politiek verslaggevers Petra de Koning en Thijs Niemantsverdriet maken een ‘foto’ van hoe het ervoor staat: het CDA leunt achterover. GroenLinks wordt ongeduldig. D66 roept steeds dat de ChristenUnie geen optie is. De VVD neigt daar ook naar, maar hoe moet het dan als het CDA echt niet wil? Dat blijft een van de vele vragen die Sybrand Buma en Pieter Heerma onbeantwoord laten. Maar één ding is na deze week duidelijk: mocht dit kabinet er komen, dan wil Buma dat het CDA als meest conservatieve coalitiepartij te boek komt te staan.

Spagaat: Wat dat betreft kwam het beeld dat na het AD-interview met Herman Wijffels ontstond het CDA heel goed uit: ‘Buma houdt zijn rug recht’, ‘CDA haalt VVD rechts in’. Er werd door betrokkenen laconiek en ontkennend gereageerd op de aanname dat Buma niets zou willen toegeven op het gebied van klimaat, in dat geval zou er immers helemaal niet met GroenLinks gesproken hoeven worden. En Wijffels praat niet eens met Buma. Maar dat het CDA het liever niet over het klimaat heeft, komt ook door de spagaat in de partij zelf: die tussen de boeren en de rentmeesters.

Terug van weggeweest: Politiek columnist Tom-Jan Meeus is terug en verwondert zich over hoe snel Den Haag de verkiezingen van maart vergeten lijkt en hoe intellectuele stilstand in de democratie is getreden. Maar hij ziet ook dat er geloof is in een goede afloop van deze formatiepoging, mede door toeschietelijkheid van Klaver op alles behalve klimaat en energie. En hij heeft een nieuwtje: er is naast de Stadhouderskamer een extra vergadervertrek ingericht voor gesprekken tussen ondersteunende werkgroepen uit de vier fracties.

Regeerakkoord: Edith Schippers zelf had deze week zowel optimistische als temperende berichten. Op sommige punten zijn partijen het eens en er wordt al geschreven aan het regeerakkoord, zei ze. Haar ambitie is nog steeds om voor de zomer Rutte III op het bordes te hebben. Maar ze benadrukte ook dat de formatie weliswaar al bijna twee maanden duurt, maar dat het aantal dagen dat er vergaderd is nog op vier handen valt te tellen. Ze houdt zich voorlopig in ieder geval niet aan de formatiewet dat bij een ingewikkelde coalitie eerst een keer moet worden gebroken voor deze geloofwaardig is. Na een inkijkje in Schippers’ manier van onderhandelen in NRC vorige week, schetst de Volkskrant nu haar systematiek tijdens deze formatie.

KEIZERGATE: Bij de VVD, dat volgende week een partijcongres houdt, heeft het eigen integriteitsonderzoek dat loopt de angel niet uit de kwestie Keizer gehaald. Follow the Money publiceert steeds nieuwe details over zijn crematoriumbedrijf en meldt dat twee VVD-raadsleden in Wijdemeren zijn opgestapt. In de Volkskrant roepen enkele VVD’ers Keizer op zelf te vertrekken. En de hoofdpersoon heeft volgens De Telegraaf een crisismanager ingeschakeld.

LOBBYVERBOD: Het kabinet kondigde gisteren een tweejarig lobbyverbod af voor oud-bewindspersonen. Het is geen waterdicht systeem, dat is opgetuigd na NRC-publicates over Ben Bot. Maar het moet “ongewenst draaideurgedrag” van ex-ministers en -staatssecretarissen voorkomen. En niet alleen als zij na hun politieke carrière ‘lobbyist’ op hun visitekaartje laten drukken. Mocht Melanie Schultz van Haegen straks een mooie baan krijgen bij Schiphol of KLM, dan is ze in principe twee jaar lang niet welkom op haar oude ministerie van Infrastructuur & Milieu.

PEILINGEN: Gisteren publiceerde de NOS van vijf van de zes peilers die, in de gewogen Peilingwijzer, bepalend waren voor de verkiezingen hoe ver zij ernaast hebben gezeten. Uit de zogeheten nametingen blijkt dat de trend klopte, maar dat linkse kiezers over het algemeen oververtegenwoordigd waren, waardoor rechts succes werd onderschat. Volgens peilingeindbaas Tom Louwerse hebben zowel VVD als GroenLinks daar profijt van gehad.

QUOTE VAN DE DAG

“Je kunt wel mordicus tegen rekeningrijden zijn, maar iedereen ziet dat de wegen vastlopen. Onze partijprogramma’s zijn nooit duurzaam. Daarom is het goed als er een coalitie wordt gevormd met een andere partij die dat afdwingt in een regeerakkoord.”

Oud-minister van Milieu Pieter Winsemius (VVD) schaart zich in het AD achter de oproep van Herman Wijffels (CDA) voor een groen kabinet.