Omwonenden Chemours jarenlang blootgesteld aan giftige stof

Het onderzoek van de RIVM bevestigt eerdere schattingen dat omwonenden zijn blootgesteld aan een hoge concentratie van de giftige stof PFOA.

Foto Remko de Waal / ANP

Omwonenden van de chemiefabriek Chemours, voorheen Dupont, in Dordrecht zijn inderdaad jarenlang blootgesteld aan een hoge concentratie van de giftige stof perfluoroctaanzuur (PFOA). Dat schrijft demissionair staatssecretaris Sharon Dijksma donderdag in een Kamerbrief op basis van een rapport van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Het RIVM onderzocht de concentratie PFOA-waarden in het bloed van 382 personen om de resultaten van eerdere berekeningen te testen. Mensen die lang dichtbij de fabriek woonden, bleken inderdaad een hogere bloedwaarden hebben dan de mensen die verder weg woonden of die minder lang in de omgeving woonden. Bij achttien mensen, 4,7 procent van de deelnemers, was de waarde hoger dan de gemiddelde maximale waarde.

Onduidelijkheid gevolgen

Welke gevolgen de blootstelling precies heeft, is niet duidelijk omdat niet bekend is bij welke concentratie de stof schadelijk is. Volgens de staatssecretaris kunnen daarom gezondheidseffecten, zoals een te hoog cholesterol, verlaagd geboortegewicht en een effect op de lever, niet worden uitgesloten. Dijksma schrijft:

“Zelfs nu, vijf jaar na het stopzetten van de emissie, zien we bij een deel van de direct omwonenden nog concentraties waarbij nadelige effecten, hoe klein wellicht ook, niet uit te sluiten zijn.”

Volgens het RIVM heeft een algemeen gezondheidsonderzoek niet veel zin. Sommige risico’s, zoals verlaagd geboortegewicht, worden bij bestaande controles al in de gaten gehouden en andere gevolgen, zoals het ontstaan van kanker, zullen heel weinig zullen voorkomen. Het is volgens het instituut nuttiger de resultaten te delen met huisartsen, verloskundigen en medisch specialisten in de regio.

De omwonenden met een hoge bloedwaarde kunnen wel nader onderzoek krijgen, schrijft de staatssecretaris.

“Alhoewel zo’n onderzoek niet direct gezondheidswinst voor hen zal opleveren, leidt het mogelijk wel tot meer inzicht in het ontstaan van hogere concentraties, en zou het daarom deze mensen kunnen helpen bij het vinden van een verklaring waarom zo’n hogere waarde bij hen aanwezig is”.

De fabriek, die teflon maakt voor onder andere anti-aanbaklagen in pannen, maakte tot 2012 gebruik van de giftige stof. Een jaar later kwam PFOA terecht op de lijst ‘zeer zorgwekkende stoffen’ omdat het schadelijk kan zijn voor de lever. Er wordt door de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid onderzoek gedaan naar de grenswaarde van de giftige stof. Volgens Dijksma worden de resultaten van het onderzoek over ongeveer een jaar verwacht.

Schadeclaim

Een deel van de omwonenden en (ex)werknemers eist ondertussen vijftig miljoen euro van het chemiebedrijf als compensatie voor de jarenlange blootstelling. De claimgroep eist onder andere van Chemour een “compensatieregeling voor werknemers en bewoners die zich qua gezondheid geestelijk en lichamelijk getroffen voelen door deze mega-uitstoot van afgelopen jaren”.

De fabriek maakt inmiddels gebruik van de alternatieve stof GenX maar ook hierover zijn twijfels ontstaan. Volgens het RIVM is er weinig duidelijk over de gezondheidseffecten van de stof. Dit was voor de provincie reden om toegestane uitstoot te verlagen.