Meer foto’s Van der Elsken naar Stedelijk: van nozems tot dorpsleven in Afrika

Het museum heeft 122 nieuwe foto’s verworven. De helft daarvan is een schenking, de andere helft werd door het museum aangekocht.

Een van de geschonken werken: Zelfportret met Ata Kandó, Parijs, 1953. Foto Stedelijk Museum

In de op een na laatste week van een grote overzichtstentoonstelling van fotograaf en filmer Ed van der Elsken (1925-1990) in het Stedelijk Museum Amsterdam, heeft dat museum 122 foto’s van Van der Elsken verworven. De helft is een schenking door de Ed van der Elsken Estate, de andere helft kocht het museum aan. Het Stedelijk Museum Amsterdam bezat al zo’n 300 foto’s van Van der Elsken.

Tegelijk heeft de Universiteit Leiden tot nu toe onbekend dummy-materiaal van Van der Elsken weten te verkrijgen. Het gaat om schetsversies van het fotoboek Sweet Life uit 1966, die Van der Elsken in 1959 en 1960 maakte naar aanleiding van een wereldreis. Hij bezocht toen de westkust van Afrika, Kuala Lumpur, Singapore, Hong Kong, Japan, de Verenigde Staten en Mexico.

De nieuwe foto’s van het Stedelijk gaan deels over Amsterdam en variëren van de vroege jaren 50 tot de jaren 80, aldus een verklaring van het museum. Ze laten de veranderingen in de stad zien: „Jongetjes met vetkuiven, nozems, de roerige jaren 60 met rellen en demonstraties, Dolle Mina’s en punkers.”

Ed van der Elsken, Rockers uit Harajuku, 1984. Collectie Stedelijk Museum Amsterdam.

Reizen

Andere foto’s zijn genomen in Centraal Afrika en houden verband met Van der Elksens boek Bagara (1958). Die foto’s gaan over dorpsleven, rituelen en jacht. Verder zijn er nog foto’s verworven van Van der Elskens reizen door Japan tussen 1959 tot in de jaren 80, die bijvoorbeeld yakuza (Japanse gangsters) sumoworstelaars en transseksuelen laten zien.

De 300 foto’s van de huidige collectie van het Stedelijk Museum zijn vooral vroege foto’s van Van der Elsken uit Parijs. Daarover verscheen in 1956 het fotoboek Een liefdesgeschiedenis in Saint-Germain-des-Prés.

De nieuwe foto’s maken al deel uit van de tentoonstelling Ed van der Elsken – De verliefde camera, die nog tot en met 21 mei te zien is. Over die overzichtstentoonstelling (behalve foto’s ook een selectie van filmfragmenten en documentatiemateriaal) schreef NRC: „Van der Elsken zit met zijn camera pal op de huid van zijn onderwerp, kruipt in zijn onderwerp en je kan er alleen maar gefascineerd naar kijken.”

De Universiteit Leiden heeft meer dummy’s van Nederlandse fotoboeken in de collectie, onder meer van Johan van der Keuken, Ed van der Elsken, Emmy Andriesse, Willem Diepraam en Koos Breukel. De collectie is een bron voor foto- en kunsthistorisch onderzoek.