Commentaar

In de zaak-Ahok camoufleert de religie klinkklare machtspolitiek

De rechter veroordeelde deze week de gouverneur van Jakarta, Basuki ‘Ahok’ Purnama, tot twee jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf wegens godslastering. Zelfs voor Indonesische begrippen is dit een uitzonderlijk vonnis.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.

Officieel is Indonesië een seculiere staat gegarandeerd door de Pancasila, de staatsleer. Het vonnis zond een schok door de natie en die was ook daarbuiten voelbaar. Met overal de vraag: is het grootste moslimland ter wereld bezig te radicaliseren?

Zoals vaker in Indonesië is ook in deze zaak niets wat het lijkt. Ahok, van Chinese komaf en christen, liet zich eind vorig jaar tijdens zijn campagne voor herverkiezing ontvallen dat de Koran geen verbod kent voor moslims om te stemmen op niet-moslims. Deze uitspraak uit de mond van een christen, een ongelovige dus, werd door tegenstanders uitgelegd als blasfemisch. Dat leidde tot de grootste demonstraties in twee decennia in Jakarta. Justitie stelde daarop vervolging in tegen de gouverneur, en eiste een voorwaardelijke straf. Maar de rechters vonnisten strenger – in lijn met de opvatting van een van de extremistische onruststokers achter de demonstraties.

De afgelopen jaren kan zeker gesproken worden van een opmars van meer fundamentalistisch-islamitische groepen in het historisch in religieus opzicht soepele Indonesië. De terreuraanslagen op Bali, en recenter in Jakarta, wijzen erop dat sommigen van hen er niet voor terugschrikken geweld te gebruiken.

Toch spelen minstens twee andere factoren ook een belangrijke rol bij de veroordeling van Ahok. De eerste is de altijd onderhuids aanwezige haat tegen mensen van Chinese afkomst. Die maakt het zijn tegenstanders makkelijker hem te belasteren.

De tweede factor is het wajangspel van de nog altijd aanwezige, aan de voormalige potentaat Soeharto gelieerde, generaals. Oud-president en ex-generaal Yudhoyono wilde graag dat zijn zoon Agus gouverneur werd. En generaal b.d. Prabowo Subianto, ooit schoonzoon van Soeharto, wil over twee jaar zelf president worden. Hij steunde de winnaar van de gouverneursverkiezing in Jakarta, Anies Baswedan.

De machinaties tegen Ahok zijn indirect ook gericht tegen vigerend president Joko Widodo, met wie hij nauwe relaties onderhoudt. Deze heeft ex-generaal Wiranto benoemd in zijn kabinet. Wiranto was destijds de grote rivaal van Prabowo. Al met al draait de zaak-Ahok dus eerder om machtspolitiek, gecamoufleerd door religie.

Ahok zal in beroep gaan tegen het vonnis. Nu is het zaak dat de wereldgemeenschap, inclusief Nederland, Jakarta laat merken te hechten aan een eerlijk proces.