Een moeder met kind is niet zomaar uit te zetten

Uitspraak Europees Hof

Een buitenlandse moeder met een Nederlands kind kan een verblijfsvergunning krijgen, als haar kind van haar afhankelijk is.

Foto Roos Koole/ANP

Niet-Europese ouders van Europese kinderen kunnen een verblijfsvergunning krijgen, als dat in het belang is van het kind. Dat oordeelde het Hof van Justitie van de Europese Unie woensdag. Wat betekent die uitspraak?

1. Wat is de aanleiding?

De uitspraak is gebaseerd op een zaak van een Venezolaanse vrouw die geen bijstand of kinderbijslag kon krijgen, omdat ze geen verblijfsvergunning had. De vrouw zorgde in haar eentje voor haar minderjarige Nederlandse kind. Haar ex-partner, ook met de Nederlandse nationaliteit, droeg niet bij aan de zorg en opvoeding. Het hof besloot dat de Venezolaanse moeder door die afhankelijkheidsrelatie aanspraak kan maken op een recht op verblijf. Dat geldt ook voor zeven andere moeders over wie het hof zich uitspreekt.

2. Wat betekent de uitspraak voor Nederland?

Tot nu toe werd in het Nederlandse vreemdelingenrecht weinig aandacht besteed aan het EU-burgerschap van een kind. Als een ouder zonder verblijfsvergunning werd uitgezet, was het idee dat het minderjarige Nederlandse kind wel met die ouder mee kon gaan. Zo niet, dan moest het gezag worden overgedragen aan de Nederlandse ouder, ook al had die niks meer met het kind te maken. Zo ontstonden er bizarre situaties, zoals een kind dat bij zijn vader moest gaan wonen, ook al had hij die nog nooit ontmoet.

Nederland volgde hierin, net als het Verenigd Koninkrijk, een strengere lijn dan andere lidstaten. Dat zal na deze uitspraak moeten veranderen. Het is niet meer genoeg om te zeggen dat een kind ook een Nederlandse ouder heeft, om de niet-Europese ouder uit te wijzen, zelfs als die Nederlandse ouder voor het kind kan en wil zorgen.

Wat er nu volgens het hof eerst moet gebeuren, is een uitgebreid onderzoek naar de afhankelijkheidsrelatie van het kind met de ouders. Daarbij moet van het hof worden gekeken naar de leeftijd van het kind, naar zijn lichamelijke en emotionele ontwikkeling en naar de affectieve relatie van het kind met zijn ouders, zo legt Nadia Ismaili uit, promovendus in migratierecht aan de VU. Het hof zegt ook dat het voor het kind slecht kan zijn als het gescheiden wordt van de verzorgende ouder.

3. Wat zijn de gevolgen?

Voor de acht moeders die in deze zaak aan bod komen is het vrijwel zeker dat ze een verblijfsvergunning krijgen, denkt universitair docent vreemdelingenrecht Mark Klaassen, verbonden aan de Universiteit Leiden. De zaak geldt daarnaast ook als jurisprudentie voor gelijkaardige zaken in de toekomst. Een schatting is dat ongeveer honderd mensen in Nederland in eenzelfde situatie zitten, maar precieze cijfers worden niet bijgehouden.

Nadia Ismaili noemt het irreëel te verwachten dat de uitspraak van het Hof leidt tot meer immigratie.