CDA in spagaat tussen de boeren en de ‘rentmeesters’

Klimaat en energie

Volgens CDA’er Herman Wijffels geeft zijn partij niets om het klimaat. Hoe duurzaam zijn de christen-democraten werkelijk?

Buma heeft „helemaal niets” met duurzaamheid, zegt Wijffels. Foto Remko de Waal/ANP

„Geen economie zonder schone energie.” Het bordje dat Ellen Verkoelen omhoog houdt, zou je zo kunnen tegenkomen bij GroenLinks. Ze is enthousiast voorstander van een ‘groen’ belastingstelsel en van een snelle overstap van fossiele naar duurzame energie. „Die gasleidingen moeten eraf. Hup, allemaal aan de warmterotonde.”

Toch is Verkoelen niet van GroenLinks. Ze zit voor het CDA in de Provinciale Staten van Zuid-Holland. Deze donderdag staat ze met vijftien à twintig andere ‘groene’ CDA’ers (en twee VVD’ers) te demonstreren voor de Tweede Kamer in Den Haag. Op uitnodiging van Greenpeace roepen ze de onderhandelaars in de kabinetsformatie op om zo duurzaam mogelijke keuzes te maken.

Het CDA en het klimaat – ineens heeft iedereen op het Binnenhof het erover. In een interview met het AD gaf partijprominent en oud-informateur Herman Wijffels zijn eigen partijleider onder uit de zak. Buma zou tijdens de formatie alle voorstellen voor vergroening blokkeren. Hij heeft, net als de Amerikaanse president Trump, „helemaal niets” met duurzaamheid, aldus Wijffels. „Die man weet nergens van.” Twee weken geleden pleitte Wijffels al voor een minderheidskabinet zonder het CDA dat verregaande maatregelen neemt tegen klimaatverandering.

VVD, D66 en GroenLinks haastten zich donderdag te zeggen dat ze het beeld van een dwarsliggende Buma niet herkennen. GroenLinks-leider Jesse Klaver zei nog steeds te geloven dat de vier partijen samen „mooie dingen voor het klimaat kunnen doen”.

Klimaat is lastig onderwerp

Achter de schermen wordt wel toegegeven dat klimaat en energie een lastiger onderwerp is dan gedacht. Alle vier partijen onderschrijven weliswaar de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs, maar het progressieve blok van D66 en GroenLinks wil veel verdergaande maatregelen nemen dan de rechtse partijen VVD en CDA. Die gruwen van de extra belastingen op autorijden, vliegen, vlees en vis die GroenLinks in het programma heeft staan.

Het CDA heeft traditiegetrouw een grote achterban in agrarische gebieden, waar ze weinig moeten hebben van kilometerheffing, windmolens en strengere normen voor CO2-uitstoot. Wat je ook vaak hoort in de partij: er ís helemaal geen tegenstelling tussen agrarisch belang en duurzaamheid – we hebben in Nederland al de duurzaamste en natuurvriendelijkste boeren ter wereld.

In het CDA-programma speelt het klimaat amper een rol, al is dat volgens CDA’ers ook omdat het een ‘visiedocument’ is zonder al te concrete voorstellen. Eén van de weinige concrete maatregelen, een suikertaks, werd door de leden op het verkiezingscongres geschrapt.

Toch wil de partij wel degelijk iets doen tegen klimaatverandering, zeggen CDA’ers dicht bij de partijtop. ‘Rentmeesterschap’ – een verantwoorde omgang met natuur en cultuur – is immers één van de vier CDA-beginselen. Alleen: het initiatief moet volgens de partij vooral van burgers en het bedrijfsleven komen – en daar zit het verschil met GroenLinks. Als Buma al dwarsligt aan de formatietafel, is dat om allerlei nieuwe heffingen en belastingen te voorkomen.

Bij de demonstratie op het Binnenhof blijft Statenlid Ellen Verkoelen vol goede moed over vergroening in de kabinetsformatie. „We komen ergens in het midden uit – en dan heb je het CDA.”