Column

Waarom Baudet Fortuyn niet is

Wie ik ook spreek op de avond dat Thierry Baudet in Leiden is: hij – er zijn niet veel vrouwen – wacht op een leider. „Een messias”, zegt een consultant zelfs. „Iemand die ons redt van het partijkartel”, zegt Vincent, die een beveiligingsbedrijf heeft.

Iemand die onkwetsbaar is voor corruptie, want dat realiseren ze zich ook: als Baudet het partijkartel wil aanpakken, hoe weet je dan zeker dat hij zelf geen deel wordt van dat kartel? Op elke vraag daarover geeft Baudet steeds hetzelfde antwoord. Het bindend referendum garandeert dat. „Het gaat niet om mij of om Hiddema”, zegt hij met een knikje naar zijn partijgenoot. „We geven de macht terug aan de bevolking.” „Bèh, referendum”, zegt Vincent na afloop. „Dat is een log middel.”

Iemand moet dit land redden en ik vrees dat ik diegene ben

Ik ben naar deze Dankbaarheidsavond gegaan, omdat Mat Herben, oud-LPF-fractievoorzitter, Baudet dit weekend „een leerling van Pim” noemde. In 2001 en 2002 zag ik Fortuyn in tientallen zaaltjes door de ogen van duizenden aanhangers uitgroeien tot een lichtgevende Christus-figuur. „Iemand moet dit land redden en ik vrees dat ik diegene ben”, zei hij in Bergen, en in Diever, en in Maastricht.

Heeft Thierry Baudet dat in zich? Hij staat in zijn slim fit-maatpak op het podium, spreekt in volzinnen over een „schizofrene wereld” waarin „wij buitenspel staan”. Hij wordt onderbroken door gejoel („Een kwaliteitskrant als NRC adverteert op de pornosites die ik bekijk”), door gelach („Ik zat op een EU-conferentie op Malta in een miserabel hotel met slecht eten”). Maar aan het einde van de drie kwartier, als hij uitweidt over Mario Draghi en Europese brandveiligheidsregels, zie ik de toeschouwers voorovergebogen zitten over hun telefoons. Zijn compagnon, die hij steevast met Hiddemeister aanspreekt, verzucht hardop: „Het is zo frustrerend, zo’n spraakwaterval.”

Van Pim Fortuyn herinner ik me een meesterlijk trucje dat altijd werkte tegen de saaiheid. Hij koos zorgvuldig een kritische vraagsteller uit en liet die in een emotionele uitbarsting alle hoeken van de zaal zien. Het publiek was ineens wakker en ogenblikkelijk op zijn hand. Als een GroenLinks-stemmer maandag zijn vinger opsteekt, zegt Baudet vriendelijk: „Wat goed dat jij met jouw achtergrond hier bent.”

Baudet heeft Fortuyn nog niet weten te vervangen. De vijf studenten bedrijfskunde met opgerolde hemdsmouwen vertellen hoe vaak ze YouTube-filmpjes van Fortuyn bekijken. Ze citeren uit interviews met hem, ze kennen zijn standpunten. „Hij was tegen het referendum”, weet de jonge consultant.

„Baudet is tot in detail duidelijk”, zegt Vincent. „Maar hij kent weinig zelfreflectie”, vindt Leendert. „Hij mist een kwetsbaar randje. Dat had Fortuyn wel.”