VS leveren wapens aan Koerden, tot woede van Turkije

Het besluit zal de betrekkingen met Turkije verder onder druk zetten.

Een strijder van de YPG houdt de wacht bij pantservoertuigen van het Amerikaanse leger, bij de Turks-Syrische grens. Foto Youssef Rabie/EPA

Ondanks fel verzet van NAVO-bondgenoot Turkije heeft de Amerikaanse president Trump dinsdag besloten om wapens te leveren aan de Syrisch-Koerdische militie YPG. De wapens zijn bedoeld ter ondersteuning van het aanstaande offensief op Raqqa, de stad die de terreurgroep Islamitische Staat (IS) heeft uitgeroepen tot de hoofdstad van haar zelfbenoemde kalifaat. Het besluit zet de toch al moeizame betrekkingen met Turkije verder onder druk.

De timing van het besluit is pikant, aangezien de Turkse president Erdogan volgende week op bezoek komt in het Witte Huis. De Turkse regering heeft felle kritiek op de steun aan de YPG. Volgens de Turken is de YPG een verlengstuk van de Turks-Koerdische terreurbeweging PKK, die in Turkije én de VS is bestempeld als een terroristische organisatie. Dankzij Amerikaanse steun controleert de YPG nu tweederde van de Turks-Syrische grens.

Erdogan hoopte Trump op het laatste moment te kunnen weerhouden van samenwerking met de YPG. Ter voorbereiding van Erdogans bezoek zijn de opperbevelhebber van het Turkse leger, Hulusi Akar, de baas van de Turkse militaire inlichtingendienst, Hakan Fidan, en presidentieel adviseur Ibrahim Kalin vooruitgestuurd. Ze voerden maandag voorbereidende gesprekken met hun Amerikaanse ambtsgenoten in de hoop hen op andere gedachten te brengen.

Belangrijkste factie

Maar die hoop blijkt ijdel. YPG is de belangrijkste factie van de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF), een coalitie van strijdgroepen die Raqqa op een tiental kilometer is genaderd. Volgens een woordvoerder van het Pentagon is de SDF „de enige groep die Raqqa met succes kan innemen”. De Amerikaanse wapens – munitie, machinegeweren, pantserwagens – zullen in kleine hoeveelheden worden geleverd en zijn volgens het Pentagon toegesneden op het offensief. Wanneer de leveranties beginnen, is nog niet duidelijk.

Turkije wil koste wat kost voorkomen dat de YPG het voortouw neemt bij de herovering van Raqqa. Zoals de Amerikaanse Syrië-expert Aron Lund schreef: „Wie de zwarte banieren neerhaalt die nu boven Raqqa wapperen, verovert een plek in de geschiedenisboeken – en Erdogan wil niet dat zijn Koerdische vijand de ridder wordt die de jihadistische draak verslaat en de westerse prinses redt, vooral niet omdat hij denkt dat ze zullen worden beloond met de helft van het Syrische koninkrijk.”

Daarom presenteerde Turkije in februari een alternatief voorstel voor de herovering van Raqqa, met door Turkije getrainde Syrische rebellen. Maar dat kon de Amerikanen niet overtuigen.

We zijn ons zeer bewust van de zorgen wat betreft de veiligheid van onze coalitiepartner Turkije.

Woordvoerder van het Pentagon

Turkije besloot daarop de Amerikanen voor het blok te zetten. Twee weken geleden bombardeerde de Turkse luchtmacht het hoofdkwartier van de YPG in Noord-Syrië, waarbij tientallen doden zouden zijn gevallen. Er braken gevechten uit tussen de YPG en het Turkse leger aan de Turks-Syrische grens. Om te voorkomen dat die zouden escaleren tot een openlijke strijd, patrouilleren Amerikaanse troepen nu langs de grens.

De Amerikanen waren woedend, want de Turkse bombardementen vormden een gevaar voor hun troepen die meevechten met de YPG. Ze waren pas een uur van tevoren op de hoogte gesteld. En de Turken hadden niet eens de coördinaten van de luchtaanvallen doorgegeven, zo meldde de website Al-Monitor, uit angst dat de Amerikanen de YPG zouden waarschuwen.

Het daaropvolgende telefoongesprek tussen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson en zijn Turkse ambtgenoot zou dramatisch zijn verlopen. „Op een punt van het gesprek zei Tillerson min of meer: ‘ok, het zal wel, jullie gaan jullie weg, wij de onze’”, zeiden anonieme bronnen tegen Al-Monitor.

Er was dinsdagavond nog geen reactie van de Turkse regering. Maar het Pentagon probeerde de Turkse zorgen onmiddellijk weg te nemen. „We zijn ons zeer bewust van de zorgen wat betreft de veiligheid van onze coalitiepartner Turkije”, aldus de woordvoerder van het Pentagon. Daar moeten de Turken het maar mee doen.