Cultuur

Interview

Interview

Een trein van Arriva rijdt over een enkel spoor tussen Sneek en Stavoren door het Friese platteland langs de Stasjonsleane.

Foto Koen Suyk/ANP

‘Openbare aanbesteding ov grote steden levert geld op’

Anne Hettinga Voorzitter FMN

De aanbesteding van het openbaar vervoer in de drie grote steden moet openbaar, dat bepleit de voorzitter van het samenwerkingsverband van vervoersbedrijven.

Anne Hettinga, voorzitter van de Federatie Mobiliteitsbedrijven Nederland (FMN), het samenwerkingsverband van vervoersbedrijven Arriva, Connexxion, Syntus en EBS, weet het zeker: als het openbaar vervoer in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag openbaar wordt aanbesteed, dalen de kosten met minstens 25 procent. „De onderhandse gunningen in de grote steden voor de GVB, RET en HTM kunnen worden opengebroken. Een nieuw kabinet kan daartoe besluiten.”

FMN presenteerde woensdag in Den Haag aan de leden van de Kamercommissie Infrastructuur en Milieu het rapport Een kwestie van gunnen over nieuwe aanbestedingsprocedures in het openbaar vervoer. En een pleidooi voor meer marktwerking op het spoor. Dat was in de afgelopen kabinetsperiode maar mondjesmaat mogelijk omdat de PvdA daartegen was. Maar de vervoersbedrijven denken het tij nu mee te hebben. Want VVD, CDA én D66 zijn vóór meer marktwerking op het spoor, zeker als het om de hsl gaat.

FMN aast op een aantal regionale spoorlijnen van NS, op de hsl van Amsterdam naar Brussel en op het stadsvervoer in de grote steden. Met contracten die tussentijds kunnen worden opengebroken als bijvoorbeeld nieuwe technieken het openbaar vervoer aantoonbaar kunnen verbeteren. „De gunningen na zo’n aanbestedingsprocedure zijn nu voor járen in beton gegoten. Daar mag niets in gewijzigd worden”, zegt Hettinga. „Terwijl er de komende jaren technologische doorbraken aankomen die we nu nog niet volledig kunnen overzien.”

Waar wil de topman van Arriva het overnemen van de huidige vervoersbedrijven? Lokaal vervoer (blauw) en treinroutes (rood):

Wat heeft marktwerking opgeleverd waar wél is aanbesteed? Is de reiziger in Limburg beter af nu Arriva daar de markt van Veolia heeft overgenomen?

„Natuurlijk. De treinvloot is vernieuwd en binnen 10 jaar rijdt al het materieel CO2-vrij. De frequentie van de dienstregeling is verhoogd. In Venlo rijden de bussen nu al elektrisch. In Den Haag ligt de focus teveel op de Randstad. Terwijl er echt meer is dan de Randstad en in de regio veel verbeterd kan worden via aanbesteding van treinlijnen aan de randen van het hoofdrailnetwerk van NS. Dan denk ik bijvoorbeeld aan Groningen-Zwolle, Leeuwarden-Zwolle, Apeldoorn-Enschede of Breda-Den Bosch.”

U bepleit heroverweging van het besluit dat de drie grote steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag) niet openbaar hoeven aan te besteden. Hoe realistisch is dat?

„De besluitvorming zat de afgelopen jaren muurvast met dit kabinet waar de PvdA deel van uitmaakte. Er komt nu een nieuw kabinet met partijen die anders denken over marktwerking. De geluiden die ik daarover vanuit de politiek hoor, stemmen me hoopvol. En in de politiek leeft nu het besef dat er met marktwerking veel geld te besparen valt. Alleen al als het om die regionale spoorlijnen gaat, schatten we dat het om jaarlijks 30 tot 50 miljoen euro gaat.”

Waarom doen Arriva, Connexxion en Syntus, die kunnen bewijzen dat marktwerking op het spoor beter is, niet mee aan het onderzoek van staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA) of er vervoersbedrijven zijn die de hsl tussen Amsterdam en Brussel beter kunnen exploiteren dan NS nu doet?

„Ik heb namens Arriva aangeboden om mee te werken aan dat onderzoek. Maar dan wel onder de voorwaarde dat als wij een goed en uitvoerbaar plan neerleggen, wij dat ook zelf mogen uitvoeren. Daar kregen we een ‘nee’ op van Dijksma. We mogen ideeën aanleveren en krijgen een bedankje als dat beter is dan NS kan verzinnen. Maar NS houdt volgens de staatssecretaris wel het eerste recht om een briljante oplossing, die derden aanleveren, uit te voeren. Als dat zo blijft, bedanken we daar dus voor.”

Lokale bestuurders moeten via aanbestedingen het openbaar vervoer moderniseren. Hebben gedeputeerden of wethouders daar wel de kennis voor in huis?

„Mobiliteitsbeleid moet vooral niet dogmatisch zijn. Dus niet meteen pleiten voor meer investeringen in spoor- of tramrails als de belasting tijdens de spits te groot is. Je kunt dan ook bussen inzetten om studenten op universiteiten of scholen te brengen, want die veroorzaken vooral de drukte tijdens de spits.”