Commentaar

Trump schaadt zichzelf én de Amerikaanse democratie

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.

U bent hierbij „terminated and removed” schreef de Amerikaanse president aan de directeur van de FBI. Het zou weleens de ontslagbrief van het jaar kunnen worden.

Met het ontslag van James Comey heeft president Trump zijn eigen geloofwaardigheid ernstig geschaad en de Amerikaanse rechtsstaat, wederom, op de pijnbank gelegd. De president heeft een functionaris ontslagen die onderzoek deed naar het team van de president. Hij deed dat mede op voorspraak van een minister van Justitie met een besmet blazoen. Zo is de democratische rechtsstaat niet bedoeld.

De eigengereide Comey leidde het onderzoek naar de e-mails van Hillary Clinton en kwam tijdens de verkiezingscampagne tot de conclusie dat vervolging niet nodig was. In de slotfase van die campagne maakte hij echter bekend dat het onderzoek was heropend, maar dat hij niet kon zeggen of Clinton iets te verwijten viel. Hillary Clinton is ervan overtuigd dat Comey in belangrijke mate heeft bijgedragen aan haar verlies.

Nu ontslaat de Republikeinse president de man die door veel Democraten wordt veracht, met als argument dat hij in de Clinton-kwestie de FBI heeft geschaad. Comey heeft beslist onhandig geopereerd en in de e-mailaffaire mogelijk interne regels overtreden. Maar dat was maandenlang geen reden voor ontslag.

Comey leidde nóg een politiek explosief onderzoek. En wel naar de Russische banden van team-Trump. Het Witte Huis ontkende in alle toonaarden dat het ontslag verband houdt met het Russische onderzoek. Maar dat is nauwelijks geloofwaardig. Trump kan nu een nieuwe directeur benoemen, die de bevoegdheid heeft om het Rusland-onderzoek te staken. De voordracht voor de nieuwe FBI-baas komt straks mede van Jeff Sessions, de minister van Justitie, die zich eerder uit het Rusland-onderzoek moest terugtrekken omdat hij zelf ontmoetingen met de Russische ambassadeur had verzwegen.

Het is nog steeds onduidelijk of Trumps entourage betrokken was bij Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen maar het ontslag van Comey voedt de achterdocht en is daarom een tactische blunder. Alarmerender is het dédain dat Trump weer aan de dag legt voor het democratische systeem, nadat hij eerder rechters verketterde die het inreisverbod blokkeerden.

Vraag is nu hoe weerbaar de Amerikaanse democratie is. Als Trumps partijgenoten uit machtsbehoud overgaan tot de orde van dag, zegeviert het cynisme. Als ze akkoord gaan met een speciale aanklager, bewijzen ze de democratie én het imago van de Verenigde Staten een dienst.