Om AkzoNobel echt te helpen is Den Haag te laat

Politiek

Het demissionaire kabinet krijgt veel suggesties om de overname van AkzoNobel te traineren. Nieuwe wetgeving komt dan wel wat laat.

Foto ANP

Het tweede kabinet Rutte begon met het redden van een grote beursgenoteerde vennootschap: SNS Reaal. Het argument om de bijna failliete bank en verzekeraar in februari 2013 te nationaliseren was om financiële instabiliteit en verdere instorting van de economie te voorkomen.

Aan het eind van de rit – Rutte II is al twee maanden demissionair – lijkt nu een veel groter Nederlandse bedrijf op een andere manier te sneuvelen. Verf- en chemieconcern AkzoNobe wordt belaagd door een buitenlandse opkoper. Eerder dit jaar was er al een overnamestrijd rond levensmiddelenconcern Unilever – een onwelgevallig bod van Kraft Heinz werd afgewend.

Net als vier jaar geleden bij SNS en in crisisjaar 2008 bij ABN Amro en Fortis kijkt nu opnieuw een deel van de samenleving naar de regering om in te grijpen. Maar de wettelijke middelen zijn beperkt en de motieven totaal anders dan bij de financiële instellingen. Het gaat nu om een verffabriek, niet om een bank. Wat wel overeenkomt: de klok tikt. Op 1 juni verloopt de volgende deadline voor het Amerikaanse PPG Industries dat AkzoNobel zo graag in handen wil.

Er zijn meer vitale sectoren

Demissionair minister Kamp (Economische Zaken, VVD) kreeg de afgelopen weken van verschillende kanten brandbrieven, prangende vragen en concrete suggesties om Akzo en andere Nederlandse bedrijven die worden opgejaagd door buitenlandse opkopers of kortetermijnbeleggers beter te beschermen.

De Tweede Kamerfracties van de SP, de ChristenUnie en D66 stelden vorige maand al bezorgde vragen aan de minister. Het CDA heeft een debat aangevraagd, de PvdA een hoorzitting. Portee van hun zorgen: bij de beoordeling van overnames van grote Nederlandse bedrijven door buitenlandse concurrenten of investeerders moeten er meer factoren meewegen dan alleen aandeelhouderswaarde of mededingingsaspecten. „Denk aan werkgelegenheid en de innovatiekracht van Akzo”, zegt SP-Kamerlid Maarten Hijink. „Dat is van groot belang voor de Nederlandse economie.”

CDA-leider Sybrand Buma pleitte al vóór de verkiezingen – in de weken dat Unilever onder vuur lag – voor een betere bescherming van vitale sectoren voor de Nederlandse economie. Hij dacht behalve aan telecom en veiligheid ook aan voeding en de staalindustrie.

Naast politieke druk kreeg Kamp een uitgewerkt voorstel op zijn bureau van een delegatie van Nederlandse AEX-fondsen, zo onthulde Het Financieele Dagblad dinsdag. Het gezelschap onder leiding van voormalig ING-topman Jan Hommen wil dat er een wettelijke mogelijkheid komt om bestuurders en commissarissen van een Nederlands beursfonds in geval van een vijandig bod een jaar lang te beschermen tegen ontslag om motieven die samenhangen met het bod.

Minister Kamp heeft laten weten het plan te zullen bestuderen. In combinatie met andere voorstellen wil hij vervolgens tot een „brede analyse” komen over ongewenste buitenlandse overnames, aldus zijn woordvoerder. Dit in nauw overleg met andere betrokken ministeries als Financiën en Veiligheid & Justitie. Mogelijk zal die gedachtevorming nog binnen een paar weken tot een concreet wetsvoorstel kunnen leiden. Hij verwacht dat de Kamer dit dan niet controversieel verklaart want enige haast is geboden.

Voor een VVD’er best een opmerkelijke stap. De liberalen zijn nog het minst geporteerd van marktingrijpen. „We moeten het investeringsklimaat van Nederland wel in het oog houden”, aldus Aukje de Vries, Kamps partijgenoot in de Kamer. Het laat zich raden dat er achter de schermen nog wel meer druk op Kamp en het demissionaire kabinet wordt uitgeoefend. In zijn raad van commissarissen van AkzoNobel zitten twee prominente VVD-adviseurs: Ben Verwaayen en Dick Sluimers.

Mocht Kamp inderdaad tot een wetsvoorstel voor betere bescherming van Nederlandse bedrijven besluiten, dan zal dat voor AkzoNobel vermoedelijk te laat zijn – gesteld dat PPG zijn bod na drie afwijzingen vijandig doorzet en Akzo’s eigen beschermingswal het niet houdt. Haagse wetgeving verloopt immers traag. Een soortgelijk wetsvoorstel van Kamp over een betere bescherming van de telecomsector is weliswaar in voorbereiding en ligt bij de Raad van State, maar lijkt nog ver weg van de Kamer. De aanleiding hiervan was het mislukte overnamebod op KPN door het Mexicaanse América Móvil. Dat was precies vier jaar geleden, in mei 2013.