Kamerleden irriteren Draghi

Monetair beleid

Veel lof kreeg ECB-president Draghi niet, in zijn gesprek met de Tweede Kamer. De meestal zo kalme Italiaan werd toch een beetje boos.

Foto ANP

Slechts twee Tweede Kamerfracties hadden een complimentje voor hem over, D66 en GroenLinks. Het draconische opkoopprogramma van staats-en bedrijfsleningen van de Europese Centrale Bank heeft de eurozone immers behoed voor een diepere recessie. „Thank you for that”, zei GroenLinks-Kamerlid Bart Snels.

Voor het overige kreeg ECB-president Mario Draghi woensdagmiddag tijdens zijn twee uur durende bezoekje aan de vaste Kamercommissie voor Financiën vooral kritiek over zich heen. Zo veel kritiek dat de Italiaan, die bekend staat om zijn kalmte en politieke handigheid, zich toch op de kast liet jagen.

Pieter Omtzigt (CDA), luis in de pels van de centrale bank, herhaalde dat de ECB in zijn ogen niet handelt in overeenstemming met haar mandaat. In het EU-verdrag staat dat de bank niet mag doen aan ‘monetaire financiering’, het financieren van overheden. Maar door honderden miljarden aan staatsleningen op te kopen, zou dat wel het geval zijn.

Lees ook het profiel over de ECB-president: Draghi is de sluwe sfinx die de euro bijeen houdt

Wat gebeurt er als er een euroland failliet gaat op zijn schulden, vroeg Omtzigt aan Draghi. Moet de ECB dan verliezen nemen op de miljarden aan staatsleningen die zij in bezit heeft van zo’n land? Dát is dan monetaire financiering.

Nee, zei Draghi, want er zijn regels die dat in de weg staan. „En daar houden we ons aan.” Zoals de regel dat de ECB niet meer dan 33 procent van één type staatslening in haar bezit mag hebben. Juridisch hoeft de ECB dan niet betrokken te raken bij herstructurering van schulden. Toen Omtzigt hier vraagtekens bij plaatste raakte Draghi zichtbaar geïrriteerd, zeker toen Renske Leijten (SP) hem verweet de vraag niet te willen beantwoorden. „Ik reageer niet op onrealistische hypotheses.”

Een impressie van Bloomberg:

Omtzigt bleef bijten. Straks valt een land om en moeten de „belastingbetalers opdraaien”, want verliezen van centrale banken zijn uiteindelijk voor rekening van de schatkist. Draghi, boos: „De belastingbetaler heeft tot dusver geen énkele rekening betaald. Wat ik zie is dat ons monetair beleid het economisch herstel in de eurozone heeft gesteund en 4,5 miljoen banen heeft gecreëerd. Dat is de realiteit. De rest is speculatie.”

Mark Harbers van de VVD wees op een ander potentieel gevaar voor de belastingbetaler: dat als straks de rente weer oploopt, nationale centrale banken die het opkoopprogramma van de ECB financieren, hun opgelopen schulden alleen tegen grote verliezen kunnen doorverkopen aan de markt.

Geen probleem, zei Draghi monter, „voor zover ik weet houden alle centrale banken voorzieningen aan voor toekomstige verliezen, dus ik verwacht op dat punt geen rampen.”

Verschillende parlementariërs uitten hun zorgen over het effect van het ECB-beleid, dat de rentes drukt, op Nederlandse pensioenfondsen. Die moeten pensioenen blijven uitbetalen, maar verdienen veel minder aan rente op hun beleggingen in staatsleningen. Daardoor staan hun dekkingsgraden onder druk. Draghi erkende: „zonder twijfel” zijn lage rentes niet goed voor pensioenfondsen. Maar hij vulde het aan: die lage rentes zijn ook nodig voor het economisch herstel. „Ik denk niet dat pensioenfondsen zouden profiteren van een recessie.”

Ook de te verwachten kritiek van anti-europoliticus Thierry Baudet (Forum voor Democratie) probeerde Draghi op laconieke wijze af te wimpelen. Volgens Baudet zou een meerderheid van de Nederlandse bevolking uit de euro willen stappen. Draghi kwam met andere statistieken. Uit een reguliere enquête van de Europese Commissie blijkt dat 70 procent van de Europeanen de muntunie steunen. „De andere 30 procent zullen het succes van de euro binnenkort ook erkennen.”

De Kamerleden zeiden steeds beleefd vereerd te zijn met het bezoekje van de ECB-president maar ze konden lastig tevreden te zijn over veel van zijn gewiekste antwoorden.

Carola Schouten van de ChristenUnie vatte dat gevoel adequaat samen. „Ik blijf met het gevoel zitten dat [volgens u, red.] alle positieve punten door uw monetaire beleid zijn veroorzaakt, en dat alle negatieve effecten de schuld zijn van nationale overheden.” Landen hervormen minder snel omdat de ECB hen helpt met lage rentes op staatsschuld, voegde Schouten toe. „No”, zei Draghi. „Absolutely no!”