De militaire ruimteshuttle X-37B wordt steeds minder geheimzinnig

Het onbemande militaire ruimtetoestel X-37B, kort na de landing, eerder deze week. Foto AFP PHOTO / US AIR FORCE

Onverwacht landde zondag 7 mei het geheimzinnige onbemande ruimtevliegtuigje X-37B in Kennedy Space Center in Florida, na een missie met een recordduur van 718 dagen. Het was de vierde missie van deze X-37B, met zijn stompe vleugeltjes en hitteschild het enige overlevende familielid van de Space Shuttle-familie. De X-37B wordt rechtstandig gelanceerd met een Atlas V-raket, trekt daarna baantjes om de aarde. Als het commando komt, daalt hij volautomatisch af met hulp van zijn hitteschild, om te landen als een zweefvliegtuig. Precies als de veel grotere Space Shuttle, die in 2011 uit de vaart werd genomen, na een aantal fatale ongelukken.

Ruimtebommenwerper??

Aanvankelijk wilde de eigenaar, de Amerikaanse luchtmacht, er maar weinig over kwijt. De X37-B zou een testomgeving zijn: in het ruim, met klapdeuren, kun je sensoren en andere apparatuur blootstellen aan ruimte-omstandigheden. Na de landing kun je kijken hoe de spullen zich gehouden hebben. Die wat vage en enigszins saaie opgave van bezigheden wakkerde speculaties alleen maar aan. De X37-B zou ontworpen zijn om vijandelijke satellieten uit hun baan te plukken, een voorloper van een bemand ruimtevliegtuig, een ruimtebommenwerper om vijandelijke doelen snel te raken, of spionagevliegtuig om het Chinese ruimtestation Tiangong-1 te schaduwen.

Maar met de meeste ‘toepassingen’ konden experts vrij snel korte metten maken: Tiangong-1 is bijvoorbeeld vanuit de baan van X-37B niet eens te zien, en voor het afleveren van kernkoppen zijn Intercontinentale Ballistische Kruisraketten veel handiger.

De geheimzinnige witte pakken die mensen dragen die na de landing bij het toestel staan, hebben ook tot veel speculatie geleid, maar de verklaring is erg simpel: de hitteschildtegels van de X-37B geven na de verhitting van de afdaling giftige dampen af.

Zelfs ‘gewone’ spionage is geen waarschijnlijke toepassing, denkt Marco Langbroek. Deze Nederlander is lid van een internationaal netwerk van satelliet-spotters, dat zo’n 350 ruimte-objecten volgt waarvan de VS de baan niet bekend heeft gemaakt.

Aan de hemel als langzame ster

„Je kunt hem gewoon aan de hemel zien als de zon erop schijnt, een langzaam bewegende ster”, zegt Langbroek. Al moet je daarvoor wel in Zuid-Frankrijk of zuidelijker zitten: door zijn baan om de aarde komt is de X37-B in Nederland niet te zien. Spionagesatellieten volgen een compleet andere ‘zon-synchrone polaire baan’ die over de polen van de aarde voert, waarbij ze de hele aarde kunnen bestrijken en fotograferen.


De landing van de X-37B op Kennedy Space Center in Florida, 7 mei jl.

Langbroeks collega-spotters zien dat X37-B regelmatig bijstuurmanoeuvres uitvoert , „dan zijn we hem weer even kwijt’, zegt Langbroek. Zulke boosts naar een hogere baan, uitgevoerd met een forse raketmotor, zijn nodig omdat X37-B op een relatief lage 300-350 km hoogte zit, waar er merkbare wrijving is van de atmosfeer. En dat klopt ook weer met de test-bed-toepassing: daar zijn de ruimte-omstandigheden variabel en zwaarder dan in een baan hogerop.

Kwistig met foto’s

De geheimzinnigheid rond het toestel lijkt overigens nogal selectief. Normaal gesproken wordt van geheime militaire satellieten alleen de lancering aangekondigd, die nu eenmaal moeilijk geheim te houden is, met de nietszeggende toevoeging ‘military payload’.

Maar van de X37-B strooide de Air Force kwistig met PR-foto’s, en op de deur van zijn hangar op Kennedy Space Center staat in koeienletters: ‘Home of the X37-B’. Deze keer zijn bovendien ook details vrijgegeven over de lading: de XR-5A ionenmotor, dat is een elektrische stuwraket voor satellieten, en een rek waarop onderdelen en monsters geplaatst kunnen worden.

De vorige landing van de X-37B, in 2014, op Vandenberg Air Force Base. Foto Boeing

Dat hoeft natuurlijk niet de hele waarheid te zijn, maar langzamerhand begint het er toch steeds meer op te lijken dat de X-37B gewoon is wat de luchtmacht zegt dat het is: een volautomatische, herbruikbare, niet al te dure ruimte-testomgeving. Zelfs dat het toestel zo lang in de ruimte blijft, hoeft niet geheimzinnig te zijn. Lancering en landing kosten véél meer dan het verblijf in de ruimte. En langdurig testen van motoren en andere apparatuur heeft ook nut.