Hendrie Krüzen: de menselijke maat naast Peter Bosz

Assistent-trainer Ajax Zonder zijn vertrouweling was Peter Bosz nooit begonnen bij Ajax. Krüzen vult zijn leemtes. „Hendrie zegt: geniet nou eens man.”

Hendrie Krüzen tijdens de training woensdag in het Park Olympique Lyonnais in aanloop naar de halve finale donderdagavond van de Europa League. Foto Olaf Kraak/ANP

Eerst voetbal, dan bier aan lange tafels en smartlappen in je moerstaal. Zo gaat het op het toernooi om de Hendrie Krüzen Bokaal bij amateurclub La Première. Tot achter in de veertig speelde hij hier zijn wedstrijdjes. „Stonden ze 3-0 achter, kwam Hendrie erin en werd het 4-3”, zegt jeugdvriend Arnold Meijer.

De afstand tussen het clubhuis in de woelige Almelose wijk Ossenkoppelerhoek en het mondaine Ajax is immens, maar de werelden komen samen bij de 52-jarige Krüzen. Het was de dag na de 4-1 tegen Olympique Lyon, vorige week. Krüzen op bezoek. De assistent-trainer van Ajax veegde een neef maar weer eens „compleet van de biljarttafel” in de kantine van La Première. Zo gaat dat altijd, zegt Meijer, tevens materiaalman van Heracles Almelo. „Hendrie kan alles. Darten. Latjetrappen. Tafeltennis. Kaarten. En wint altijd.”

Krüzen, altijd met blote enkels onder het clubkostuum, is de assistent naar wie de hoofdcoach van Ajax het vaakst zijn gezicht wendt. Het is simpel, zegt Peter Bosz. „Zonder hem was ik er niet aan begonnen.” Met Dennis Bergkamp, Hennie Spijkerman en keepertrainer Carlo l’Ami was de bank bij Ajax al goed bezet, „maar als ze gezegd hadden: er is geen plek meer in de staf voor Hendrie, was ik niet gekomen.”

Bosz bracht zijn ploeg spectaculair tot aan de drempel van de Europa League-finale en is zelfs nog in de race voor de landstitel. Hoe het ook afloopt – één ding staat vast: dat Krüzen niet vooraan zal staan als het tot huldigingen komt. Hij koestert de luwte. In 1988, als international, stond hij in de schaduw bij vermoedelijk het grootste succes in de Nederlandse voetbalgeschiedenis. Tegen Engeland mocht hij warmlopen.

Quizvraag

Het is zijn lot: gereduceerd tot deelantwoord op de quizvraag welke vijf selectiespelers op het EK 1988 geen speeltijd kregen. Passen hem wel de mores van Ajax, dat hautaine van de hoofdstad? Volgens Ajax-back Joël Veltman is Krüzen „extravert genoeg” en ligt hij „heel goed in de groep”. Bovendien: die keren dat Krüzen invalt in bij het klaverjassen met Veltman, Diederik Boer, Davy Klaassen en Nick Viergever „is hij meteen de beste”.

Krüzen is de arm om je heen, de menselijke maat naast de professorale Bosz. Ze kwamen elkaar in 2000 bij AGOVV tegen. Bosz als beginnend trainer, zoekend naar zijn stijl, net gestopt als speler. Krüzen speler, net gestopt als prof. Ooit zaten ze samen in de selectie van Oranje, bij een oefenwedstrijd op Wembley. Bosz: „Maar ik kende hem eigenlijk niet.”

In de zoektocht naar een nieuwe bondscoach voor Oranje viel de term de afgelopen tijd vaak: ‘complementaire koppels’. Het is precies wat Bosz vond in Krüzen: opvulling van zijn karakterologische leemtes. Een tandem als ooit Nottingham Forrest-coach Brian Clough en diens assistent Peter Taylor.

Toen Lyon met 4-1 was afgedroogd was het Krüzen die Bosz zowat dwong om op het veld te blijven om de staande ovatie voor de ploeg mee te maken. „Dat heb ik soms nodig”, zegt Bosz. „Ik kan op zo’n avond nog denken aan wat er allemaal fout ging. Zegt Hendrie: geniet nou eens man.”

Bij Heracles vonden ze elkaar. Krüzen ging mee naar Vitesse, later naar Maccabi Tel Aviv, nu Ajax. „Peter overlaadt spelers cognitief: in gesprekken, in trainingen, in tactische besprekingen, met videoanalyses”, zegt performance coach Terry Peters, die het duo meemaakte bij Vitesse. „Krüzen houdt het simpel, spreekt de taal van de spelers en is zelf ook speels.”

Gevoelige, empathische man

Krüzen is een verstaander van lichaamstaal. „Een gevoelige, empathische man”, zegt Peters. „Maar altijd in de context van het voetbal, niet sentimenteel. Communiceren doet een speler ook door welke snelheid iemand de bal meegeeft. Of dat een speler niet aangespeeld wordt in een partij. Wat zit daar achter? Hendrie pikt dat op in een spelersgroep.”

Bosz beaamt dat. „Hendrie weet precies wat ik moet weten en gelukkig ook wat ik niet eens wil weten.” Dat het afgelopen najaar gistte in de selectie van Ajax, met spelers die zich moeilijk konden schikken in hun rol als reserve? Bosz rekent hem dat allerminst aan. „Dat is onvermijdelijk. Ontevreden spelers hou je altijd, ik kan er maar elf opstellen.”

Nu de ontknoping in de eredivisie de facto neerkomt op wat Heracles in de Kuip tegen Feyenoord doet komende zondag, is Krüzen als Almelose Ajacied weer even topic. „Als Heracles het niet voor mij doet dan zeker wel voor Hendrie”, zei Bosz zondagmiddag. „Hij kent daar iedereen.”

Van huidig trainer John Stegeman tot materiaalman Meijer – Krüzen bracht ze allemaal onder bij Heracles. Een broer van hem doet het onderhoud in het stadion. „Hij kan elk kantoor binnenlopen alsof hij nooit is weggeweest”, zegt scheidend voorzitter Jan Smit van Heracles.

Maar vergis je niet, zegt Peters. „Los van de amicaliteit: Hendrie is een uitstekende veldtrainer, beheerst zijn oefenstof en manipuleert trainingsvormen zo dat ze goed lopen. Eén opmerking van Krüzen zal Peters altijd bij blijven. „Hij zei: ‘Als jij te laat bent voor de bus, ren je de volgende dag harder. Ik niet. Ik zet mijn wekker vijf minuten vroeger.’ Dat is denk ik wat Hendrie typeert: slimmer, niet harder werken.”