Veroordeling Ahok splijt Indonesië

Godslastering

De rechter in Jakarta veroordeelde gouverneur Ahok onverwacht tot twee jaar cel. Hoe een strafzaak over religie vooral politiek is en velen raakt.

Gouverneur Basuki Tjahaja ‘Ahok’ Purnama vandaag bij zijn proces in Jakarta. Foto Bay Ismoyo/REUTERS

Terwijl dinsdag buiten zo’n duizend van zijn tegenstanders in juichen uitbarstten, hoorde Basuki Tjahaja Purnama, formeel tot oktober gouverneur van Jakarta, de rechtbank hem tot twee jaar cel veroordelen. Volgens de vijf rechters is Purnama schuldig aan godslastering. Opmerkelijk, want de straf is zwaarder dan de eis van het Openbaar Ministerie: twee jaar voorwaardelijk, wegens belediging van moslimleiders en niet wegens godslastering.

Purnama, ook wel bekend als Ahok, gaat in hoger beroep. Toch werd hij na het vonnis meteen naar de gevangenis gebracht.

De veroordeling is een onverwachte wending in de omstreden blasfemiezaak die in november en december leidde tot de grootste protesten in Indonesië sinds 1998. Waar die demonstraties de val van autocraat Soeharto inluidden, blijkt deze blasfemiezaak het einde voor het gouverneurschap van de populaire Ahok. De zaak trekt nationaal én internationaal veel aandacht omdat hij gezien wordt als een krachtmeting tussen president Joko ‘Jokowi’ Widodo, een nauwe connectie van Ahok, en diens tegenstanders. En bovendien als lakmoesproef voor de richting waarin Indonesië, het land met de grootste moslimpopulatie ter wereld, zich beweegt. Gevreesd wordt dat het tot in religieus opzicht tot nu gematigde Indonesië zou kunnen ontwikkelen in meer radicale richting.

Verknipte versie

De gouverneur, die dit voorjaar hoopte te worden herkozen, haalde zich in september de woede van een groep ultra-conservatieve moslims op de hals. Hij hield zijn toehoorders voor dat ze werden ‘voorgelogen’ door islamitische leiders die op grond van een vers in Koran beweerden dat moslims niet op een niet-moslim mogen stemmen. Een verknipte versie van de speech die suggereerde dat Ahok de Koran zelf misleidend noemde, verscheen online. Resultaat: Honderdduizenden woedende mensen eisten dat de gouverneur achter tralies zou verdwijnen.

De protesten werden opgestookt door moslimhardliners die niets moeten hebben van de christelijke Ahok. Bovendien speelden zij in op het op de achtergrond altijd aanwezige racisme jegens de etnische Chinezen. Met name de extremistische knokploeg die zich het Front ter Verdeging van de Islam (FPI) noemt, voerde een ongekend harde en intimiderende campagne tegen de gouverneur.

Ahok is in Jakarta geliefd maar ook omstreden door zijn daadkrachtige manier van optreden en notoire grote mond. Met zijn uitspraak over de Koran gaf hij zijn politieke en religieuze tegenstanders de munitie die zij nodig hadden om hem ten val te brengen. Vorige maand verloor hij de verkiezingsstrijd om gourverneurszetel van Anies Baswedan, een voormalige minister van Cultuur en moslim. Baswedan, werd op de achtergrond gesteund door generaal b.d. Prabowo Subianto, ooit schoonzoon van Soeharto en verdacht van het voorbereiden van een coup na diens aftreden.

De kritiek van mensenrechtenorganisaties en Ahok-supporters dat het proces tegen de gouverneur vooral politiek gemotiveerd was, werd dinsdag door de rechters terzijde geschoven. Maar het negeren van de strafeis van het OM doet anders vermoeden. Nadat de aanklagers vroegen Ahok een voorwaardelijke straf op te legen voor belediging, leidde dat tot grote woede onder conservatieve moslims, die vrijdag opnieuw met duizenden de straat op gingen in Jakarta.

Het vonnis van deze dinsdag zorgde voor tranen en kreten van ongeloof bij zijn supporters voor de rechtbank. Verderop sloeg ook de vreugde bij de anti-Ahok-demonstranten alweer snel om in frustratie.