Twee jaar cel voor gouverneur Jakarta

Het vonnis is een donkere twist in de toch al zeer omstreden blasfemiezaak die in november en december leidde tot de grootste protesten in Indonesië sinds 1998.

Gouverneur Basuki Tjahaja Purnama na de uitspraak. Foto Bay Ismoyo / AFP

Terwijl buiten zo’n duizend demonstranten in juichen uitbarstten, hoorde Basuki Tjahaja Purnama, de nu nog gouverneur van Jakarta, de rechtbank hem tot twee jaar cel veroordelen. Volgens de vijf rechters heeft Purnama zich schuldig gemaakt aan godslastering, iets wat het Openbaar Ministerie zelf niet bewezen achtte. De aanklagers hadden twee jaar voorwaardelijk geëist. Purnama, ook wel bekend als Ahok, gaat in hoger beroep. Toch werd hij na het vonnis meteen naar de gevangenis gebracht. Vice-gouverneur Djarot neemt zijn plek nu over.

Het vonnis is een donkere twist in de toch al zeer omstreden blasfemiezaak die in november en december leidde tot de grootste protesten in Indonesië sinds 1998. Waar die demonstraties de val van autocraat Soeharto inluidden, blijkt deze blasfemiezaak het begin van het einde voor het gouverneurschap van de populaire Ahok.

De gouverneur haalde zich in september de woede van conservatieve moslims op de hals toen hij tijdens een campagnebijeenkomst een opmerking maakte over koranvers Al Maidah 51. De gouverneur, die hoopte dit voorjaar te worden herkozen, waarschuwde zijn toehoorders dat ze werden ze ‘voorgelogen’ door mensen die Al Maidah gebruikten als bewijs dat moslims niet op een niet-moslim mogen stemmen. Een verknipte versie van de speech werd op internet gezet die suggereerde dat Ahok Al Maidah zelf misleidend noemde. Een woedende massa van honderdduizenden mensen eiste daarop dat de gouverneur achter tralies zou verdwijnen.

De protesten werden opgestookt door moslimhardliners die niets moeten hebben van de christelijke en bovendien etnisch Chinese Ahok. Onder meer de knokploeg FPI voerde de afgelopen maanden een ongekend harde en intimiderende campagne tegen de gouverneur. Ahok is in Jakarta geliefd maar ook omstreden door zijn daadkrachtige manier van leiden en notoire grote mond. Met zijn uitspraak over Al Maidah gaf hij de radicalen en zijn politieke tegenstanders de munitie die zij nodig hadden om hem ten val te kunnen brengen. Vorige maand verloor de gouverneur de strijd om zijn positie van Anies Baswedan, een voormalige minister van Cultuur en moslim.

De blasfemiezaak en de inzet van religie in deze verkiezingen hebben Indonesië diep verdeeld. De kritiek van mensenrechtenorganisaties en Ahok-supporters dat het proces tegen de gouverneur vooral politiek gemotiveerd was, werd dinsdag door de rechters terzijde geschoven. De strafeis, die op het laatste moment tot na de verkiezingen werd uitgesteld, deed anders vermoeden. De aanklagers vroegen Ahok slechts te veroordelen voor wat neerkomt op de publieke belediging van een groep en níet blasfemie.

Twitter avatar Eoudeelferink Eva Oude Elferink Het vonnis klinkt hier door de speakers, af en toe klinkt gejuic https://t.co/ELWaQU7cpu

Dat leidde tot grote woede onder conservatieve moslims, die vrijdag opnieuw met duizenden de straat op gingen in Jakarta. Onder leiding van de Nationale Beweging ter Bescherming van de MUI Fatwa, waaronder verschillende moslimorganisaties zich hebben verenigd, riepen zij de rechters op Ahok voor vijf jaar op te sluiten; de maximale straf voor blasfemie. Dat de ‘godslasteraar’ er in hun ogen vanaf leek te komen met alleen een voorwaardelijke straf, terwijl de man die de verknipte video van Ahok online zette zes jaar cel boven het hoofd hangt, zagen ze als bewijs dat de gouverneur wordt beschermd door zijn partijgenoot, president Joko Widodo.

Het besluit van de rechters Ahok toch een gevangenisstraf op te leggen, zorgde voor tranen en kreten van ongeloof bij zijn supporters die zich eveneens voor de rechtbank hadden verzameld. Een paar honderd meter verderop, achter prikkeldraad en hordes politieagenten, sloeg ook de vreugde bij de Anti-Ahok-demonstranten alweer snel om in frustratie. Twee jaar is niet voldoende, vinden ze. Toch klinkt uit honderden kelen:

“God is groot.”