Recensie

Sterk Zweeds debuut over verborgen geschiedenis

De Sami, de nomadische inwoners van Lapland, worden gediscrimineerd in Zweden. Debutante Amanda Kernell haalt hen uit de schaduw.

Elle-Marja (Lene Cecilia Sparrok) moet een vernederend frenologisch onderzoek ondergaan in Sami Blood.

De veertienjarige Elle-Marja en haar zusje wonen in het Zweedse gedeelte van Lapland en leven op traditionele Sami-wijze: ze houden rendieren en dragen kleurige kleding. Als ze naar een Sami-kostschool gaan, mogen ze niet meer hun eigen taal spreken, de voertaal is er Zweeds. Waar ze ook lopen, krijgen ze de vreselijkste beledigingen naar het hoofd geslingerd: dat ze stinkende en stelende ‘circusdieren’ zijn, en dom en lelijk. In een van de sterkste scènes van Sami Blood wordt Elle-Marja aan een diep vernederend frenologisch onderzoek onderworpen. Ook moet zij naakt op de foto, terwijl de discriminerende Zweedse buurjongens lacherig door de vitrage gluren.

Geen wonder dat de leergierige Elle-Marja besluit voortaan door het leven te gaan als de Zweeds sprekende Christina. Het is haar droom om in Uppsala te studeren, maar dat is vanwege de vooroordelen tegen het Sami-volk vrijwel onmogelijk – ze worden geacht na het voltooien van de kostschoolopleiding terug te gaan naar Lapland. Halsstarrig als zij is, zet zij toch door. Onderweg naar universiteitsstad Uppsala verbrandt Elle-Marja heel symbolisch haar klederdracht en trekt zij een door haar gestolen jurk aan.

Sami Blood speelt zich grotendeels af in de jaren dertig maar schetst een herkenbaar dilemma: volledige assimilatie of trouw blijven aan je eigen traditie? Debuterend regisseur Amanda Kernell, zelf half Zweeds-half Sami, laat alles consequent uit het gezichtspunt van hoofdpersoon Elle-Marja zien, prachtig neergezet door Lene Cecilia Sparrok. Dat heeft als nadeel dat de andere personages, vooral haar zusje en moeder, weinig uit de verf komen. Daardoor wordt het dilemma, aanpassen of vasthouden aan tradities, minder pregnant geschetst dan mogelijk zou zijn geweest.

Het spel van Sparrok, het historische inkijkje in een onbekende wereld en fraai vastgelegde details maken die tekortkoming meer dan goed. In een van de mooiste momenten danst Elle-Marja met een Zweedse jongen en blijkt haar seksuele ontwaken uit een vinger die voorzichtig de stof van zijn kleding beroert. Prachtig.