Linkse Moon wint presidentsverkiezingen Zuid-Korea

Volgens de exitpolls kreeg Moon Jae-in 41,4 procent van de stemmen. De sociaal-liberaal wil samenwerken met Noord-Korea en hogere belastingen heffen voor de rijken.

Een lachende Moon Jae-in bij het zien van de exitpolls. Foto Ahn Young-joon / AP

De links-liberale Moon Jae-in heeft zoals verwacht dinsdag de Zuid-Koreaanse verkiezingen gewonnen. Dat melden Zuid-Koreaanse exitpolls kort na het sluiten van de stembureaus. Moon, die 41,4 procent van de stemmen kreeg, is een voorstander van onderhandelingen en samenwerking met Noord-Korea. Alle tegenstanders van Moon hebben zich inmiddels bij het resultaat neergelegd en Moon heeft officieel de overwinning opgeëist.

De 64-jarige Moon is partijleider van de sociaal-liberale Democratische Partij, de grootste oppositiepartij in Zuid-Korea. Zijn belangrijkste tegenstander was de conservatieve Hong Jun-pyo, die bleef steken op 23,3 procent. De verkiezingen werden in maart uitgeschreven na de afzetting van president Park Geun-hye, vanwege een tot de verbeelding sprekend corruptieschandaal. Zij is inmiddels gearresteerd en wacht haar rechtszaak af. In 2012 verloor Moon nog de verkiezingen van Park.

Mogelijk heeft dit schandaal de conservatieve partij van Hong de wind uit de zeilen genomen. Ook willen veel burgers een president die serieuze hervormingen doorvoert na tien jaar conservatief bewind. Volgens de exitpolls was de opkomst 77,2 procent, anderhalf procent meer dan in 2012.

Investeringen

Nu is het voor het eerst in bijna tien jaar de beurt aan links. Moon pleitte tijdens zijn campagne voor een geldinjectie van 8,2 miljard euro, om zo nieuwe banen te scheppen en kleine ondernemers te stimuleren. Zuid-Korea kampt met hoge werkloosheid onder jongeren.

Moon wil dit mede mogelijk maken door de belastingen voor de rijken te verhogen. Dat is met name gericht tegen de chaebols, grote Zuid-Koreaanse familiebedrijven als Samsung en Daewoo. Moon wil ook corruptie binnen die ondernemingen aanpakken door aandeelhouders meer macht te geven om bestuursleden te kiezen - een gruwel in het oog van veel chaebols, die vaak van vader op zoon overgaan. Veel burgers hebben hun buik vol van corruptie, inkomensongelijkheid en kansenongelijkheid op de arbeidsmarkt.

Om zelf transparanter te zijn, wil Moon zijn presidentiële kantoor verplaatsen van het relatief afgelegen Blauwe Huis naar het centrum van hoofdstad Seoel. Op sociaal vlak is hij wat conservatiever. Zo ziet de katholieke Moon geen plaats voor homoseksuelen in het Zuid-Koreaanse leger, waarvoor een dienstplicht geldt.

Voordat Moon de politiek inging, werkte hij als mensenrechtenadvocaat. Tijdens dat werk leerde hij de latere president Roh Moo-hyun kennen, die Moon in de politiek zou introduceren. Moon begon als campagneleider voor Roh en bekleedde meerdere posten op het ministerie van Binnenlandse Zaken. De twee bleven vrienden tot Roh’s zelfmoord in 2009.

Noord-Korea

Moon wil de ‘Zonneschijnpolitiek’ (1998 - 2008) van oud-presidenten Kim Dae-jung en Roh Moo-hyun nieuw leven inblazen. Dat beleid hield in dat er meer gepraat en samengewerkt werd met Pyongyang, waarbij het communistische bewind rijkelijk beloond werd met hulpgoederen en geld.

Het idee hierachter was dat Noord-Korea op deze manier overgehaald kon worden om zich minder vijandig en geïsoleerd op te stellen. Het beleid resulteerde in toeristische reizen van Zuid-Koreanen naar het Noorden en een industriepark waar werd samengewerkt tussen Noord-Koreaanse arbeiders en Zuid-Koreaanse managers. Hoogtepunt was het bezoek van Kim Dae-jung, als eerste Zuid-Koreaanse staatshoofd, in 2000 aan Pyongyang voor een ontmoeting met toenmalig leider Kim Jong-il.

Hoewel Kim Dae-jung de Nobelprijs voor de Vrede kreeg, is er na afloop veel kritiek geweest op de Zonneschijnpolitiek. Veel voedselhulp werd achterover gedrukt door het leger. Ook gingen de mensenrechtenschendingen onder Kim Jong-il onverminderd door. In 2006 testte Noord-Korea nota bene voor het eerst een kernwapen. Hierna stierf de Zonneschijnpolitiek een stille dood.

Analisten zullen nu dan ook vooral kijken naar hoe intensief Moon gaat samenwerken met Pyongyang. Moon zegt sowieso het industriepark te willen heropenen en toeristenreizen naar Noord-Korea te willen hervatten.

VS

Behalve met Noord-Korea wil Moon ook de banden met bondgenoot de Verenigde Staten onder de loop nemen. De politicus zegt een voorstander te zijn van de alliantie met de Amerikanen, met wie al ruim zeventig jaar goede banden worden onderhouden. Maar: “Zuid-Korea moet een diplomatie aannemen waarin nee gezegd kan worden tegen de Amerikanen”, aldus Moon.

Dat zal wellicht even slikken zijn voor president Trump, van wie niet duidelijk is wat hij precies wil met Noord-Korea. De Republikein dreigde eerst met ferme actie tegen Pyongyang, maar zei later weer respect voor Kim Jong-un te hebben en hem te willen ontmoeten. Een ander heikel punt was dat Trump stelde dat de Zuid-Koreanen zelf moesten betalen voor raketschild THAAD, dat op dit moment wordt geïnstalleerd in Zuid-Korea. Later kwam Washington hier weer op terug.

Officiële uitslag

De officiële uitslag wordt rond middernacht lokale tijd verwacht, 17.00 uur Nederlandse tijd. De stembussen waren twee uur langer open dan normaal, omdat de verkiezingen vervroegd uitgeschreven waren. In totaal konden ruim 42 miljoen burgers hun stem uitbrengen.

Twitter avatar annafifield Anna Fifield South Korea’s SBS is doing a whole Game of Thrones thing with its election results https://t.co/NrdpCujvIx