Recensie

Dominee versus de ratrace

In Bloemendaal probeert een dominee welgestelde burgers minder gejaagd te leren leven, zo laat de documentaire Hier ben ik zien.

Na het zien van de documentaire Hier ben ik komt één prangende vraag op. Hoe zou het echtpaar Charlotte Nuhoff en Vincent den Hollander naar zichzelf in de film kijken?

Het is verbazingwekkend dapper hoe openhartig ze zich hebben laten filmen. Al in de eerste beelden van de film maken we kennis met hen terwijl ze hardlopen door de duinen bij hun woonplaats Bloemendaal. Twee moderne werkende ouders, die onder het rennen de agenda van de week doornemen. Vooral Charlotte heeft haar dagen van uur tot uur dichtgetimmerd. Ze plant haar werk tussen het brengen en halen van de kinderen, en maakt dan ook nog tijd voor een rondje rennen met haar man.

Waarschijnlijk voeren ze dit gesprek elke week. Maar omdat het met zendmicrofoontjes is opgenomen moeten zij zich, net als wij, toch ook bewust zijn geweest van de absurditeit van de situatie. Als je al niet eens meer kunt sporten zonder de hele tijd te denken aan wat je ook nog allemaal moet doen, dan staat er wel erg veel druk op de ketel.

Dat is de stelling van dominee Ad van Nieuwpoort, de eigenlijke hoofdpersoon van de film van cameraman Sander Snoep en regisseur Sarah Vos. Hij werd bekend als predikant van de Zuidas, waar hij bijeenkomsten over zingeving organiseert voor bankiers en advocaten, en met de boodschap confronteerde dat de economische crisis van 2007-’08 op hun eigen conto valt te schrijven. Nu draagt hij zijn geëngageerde boodschap uit in de dorpskerk in Bloemendaal: we zijn eenzaam en van elkaar vervreemd, we dreigen aan vermoeidheid ten onder te gaan. We zien Van Nieuwpoort als de geestelijke leidsman van zijn gemeente gesprekken voeren die mensen voorheen misschien met vrienden of met een therapeut zouden voeren. Over hun werk en hun relaties. En daaronder de angst dat ze niet mee kunnen in de ratrace waar ze elke dag zelf weer het startschot voor geven.

De film observeert. Er zitten veel gesprekken in. Dat komt een beetje gekunsteld over omdat de hoofdpersonen nooit 100 procent op hun gemak zijn voor de camera. Het komt soms over alsof ze hun levens spelen en in onderlinge gesprekken de informatie geven die ze in een ander geval via interviews, direct in de camera zouden hebben gecommuniceerd. Voor mensen die niet uit een wit welgesteld milieu komen is Hier ben ik bijna een antropologische film over een vreemde stam. Dit is de welgestelde, beschaafde bovenlaag van Nederland waar alles mooi en schoon is en zelfs existentiële pijn gepolijst overkomt. De film is respectvol, maar niet echt nieuwsgierig. Omdat in de film geen vragen worden gesteld, zijn veel thema’s niet genoeg uitgediept. Een beetje venijn zit in de staart, als Leonard Cohens anti-oorlogslied Story of Isaac klinkt: een lied over een vader die zijn zoon moet offeren. Cohen klinkt minder optimistisch dan de preek die we eerder in de film hebben gehoord en waarin Abraham toch nog tot bezinning kwam.