Recensie

Sokolov is de hogepriester van eigenheid en evenwicht

Bij de Russische pianist Grigory Sokolov vergeet je tijd en ruimte en beleef je muziek als een gewijde eredienst

Je kunt geluk zoeken in reizen, spirituele trips of boeken. Of je woont een recital bij van de Russische meesterpianist Grigory Sokolov (66). Een avond Sokolov is tripvervangend, want zijn musiceren is zelf een avontuur van en voor de geest.

Vooropgesteld: Sokolov mag je niet missen. Ga naar Nijmegen maandagavond (of op 18 mei 2018 naar zijn volgende recital in de serie Meesterpianisten in het Concertgebouw) en maak het mee; de gewijde concentratie die ontstaat wanneer een pianist leeft voor muziek als sublieme uiting van menselijk kunnen, lijden en extase. De monumentaliteit van zijn klank die nergens dichtslibt en de klokjeskwaliteit van zijn toucher - soms beierend, soms tinkelend. De onijdele diepzinnigheid van zijn eigenzinnige interpretaties.

Eigen wetten

Het recital begon, veelzeggend, met Mozarts Sonate in C-groot, KV 545. Hoe vaak wordt die door grote pianisten gekozen? Het is een uitgebeende sonate voor beginners, door Sokolov gespeeld met hoog opverende handen als hefbomen van een heldere, dansante balans. Over historische stijl of klassieke authenticiteit werd niet meer gesproken (laat staan over beheersing). Sokolov stelt zijn eigen wetten en vragen. Wat is de essentie van Mozarts genie? Een vitaliteit die, zoals hier bewezen, niet hangt aan historische, maar aan individuele authenticiteit. Dat bleek nog sterker in de Fantasie in c-klein, die meezoog in een tranceachtige staat van contemplatie waarin - ingebed door schoonheid - een dissonant kon choqueren als een plotse scheur in de aarde.

Gebed en vaarwel

En toen moest Beethoven nog komen, en Sokolovs traditionele ‘derde helft’: een massief grand dessert van zes toegiften, samen nog eens goed voor drie kwartier muziek. Schubert, Schumann, Rameau, Chopin - voor de liefhebber van more is more.

Maar eigenlijk was met de lange Arietta uit Beethovens laatste Sonate 111 alles gezegd; drijvende dromerigheid, dansant verzet, lamento, gebed en vaarwel.