Kan het Front National zichzelf opnieuw uitvinden?

Front National Na de teleurstelling over het verlies tegen Macron wil Marine Le Pen het Front National ingrijpend vernieuwen. Onmiddellijk komen breuklijnen aan de oppervlakte.

Een aanhanger van het Front National reageert op de nederlaag van presidentskandidaat Marine Le Pen. Foto Ian Langsdon/EPA

Niet eerder haalde het Front National zo veel stemmen: 10,6 miljoen Fransen kozen zondag voor Marine Le Pen. Dat was een „historisch resultaat”, oordeelde zij bij haar uitslagenavond. Maar met zo’n 34 procent in de tweede kiesronde is de uitkomst ook een tegenvaller. De „psychologische ondergrens”, had de entourage van Le Pen vooraf gezegd, was 40 procent.

„Er is natuurlijk teleurstelling”, erkende Le Pens nichtje en parlementslid Marion Maréchal. Vorig jaar piekte de partij in peilingen voor de eerste ronde nog op zo’n 30 procent, een aanzienlijk betere uitgangspositie voor de beslissende ronde. Uit politicologisch onderzoek blijkt bovendien steeds weer dat een meerderheid van de Fransen een groot deel van de denkbeelden, vooral op het gebied van immigratie en „herstel van autoriteit” van politie en justitie deelt. De „lepénisation des esprits” noemen Fransen dat.

Glazen plafond

Het „glazen plafond” mag hoger liggen, in het Franse systeem met twee kiesrondes blijft het voor het FN lastig winnen. Door het morsige verleden is de partij voor een meerderheid van de Fransen nog altijd geen serieus alternatief. Al heeft ze haar vader uit de door hem mede-opgerichte partij gezet, de door Marine Le Pen ingezette „ontdemonisering” is nog niet volbracht.

Het is de reden dat Le Pen zondag aankondigde dat de partij zich „diepgaand moet vernieuwen” teneinde een „nieuwe politieke kracht” te worden voor „alle patriotten”. Na de parlementsverkiezingen van juni moet het FN een nieuwe naam krijgen. De hoop van de partijtop is dat een van de grond af opnieuw opgebouwde partij ook een deel van traditioneel rechts kan losweken om werkelijk tot een „herinrichting van het politieke landschap” te komen.

Twitter avatar petervermaas Peter Vermaas Le Pen pleit voor een “transformation profonde de notre mouvement”. Ik vermoed geheel nieuwe structuur, nieuwe naam.

Dat klinkt logisch. De enige twee aan het FN gelieerde leden in de Assemblée werden in 2012 niet onder de partijnaam gekozen, maar onder de vlag van ‘Rassemblement Bleu Marine’. Dat een ideologische geestverwant van het FN, oud-journalist Robert Ménard, in 2013 burgemeester werd van de grote zuidelijke stad Béziers was mede te danken aan het feit dat hij zich niet onder FN-vlag kandideerde.

Tegenstelling tante en nicht

Maar het relatieve verlies is niet alleen een cosmetische kwestie. Binnen de partij is kritiek op de agressieve wijze waarop Le Pen vorige week het debat met Macron aanging (waarna ze in de peilingen zakte) en op de strategie als geheel. Tot de parlementsverkiezingen probeert het FN de eenheid te bewaren, maar kwamen al langer bestaande tegenstellingen meteen weer aan de oppervlakte. Daarbij staat het zuidelijke FN, onder aanvoering van Marion Maréchal-Le Pen, lijnrecht tegenover het noordelijke FN van haar tante en partijstrateeg Florian Philippot.

Voor de zuidelijke stroming is identiteitspolitiek (immigratie, islam) de kern van het FN-gedachtengoed. Nieuwe kiezers zijn alleen te vinden als het FN zich duidelijk als „rechtse” partij profileert. Voor de noordelijke variant draait het om economie, protectionisme en vertrek uit de EU. Het FN moet „links noch rechts” zijn.

Kijken: wat je moet weten over Marine Le Pen, in ongeveer één minuut

„Er zijn lessen te trekken”, zei Maréchal zondag. Ze wordt daarin gesteund door haar opa, Jean-Marie Le Pen, die meteen Philippot „verantwoordelijk voor het verlies” noemde. Burgemeester Ménard pleitte op Twitter in Vaticaanse termen voor „aggiornamento” (het bij de tijd brengen) van het standpunt over uittreding uit de euro en, dus, voor terugkeer naar de basis van de Franse identiteitspolitiek.

Le Pen, analyseert politicoloog en FN-watcher Nicolas Lebourg, voerde voor de eerste ronde al campagne voor de tweede ronde. „Normaal gesproken kom je eerst met een herkenbare koers voor je vaste achterban om vervolgens in de tweede ronde bredere groepen aan te spreken. Le Pen deed het tegenovergestelde.” Maar dat Le Pen nu tegenover Macron verloren heeft, betekent niet dat ze is uitgespeeld, zegt hij in Libération. „Laten we onszelf niet voor de gek houden: al is de score niet heel hoog, het laat zoals in iedere tussentijdse verkiezing van de laatste jaren zien dat er onder de bevolking een echte drang naar extreemrechts bestaat.”