Commentaar

Frankrijk kiest voor optimisme en Europa

Frankrijk krijgt met Emmanuel Macron een energieke president, met 39 jaar de jongste president van de Republiek ooit. De Fransen vielen voor de beloftes van een voormalige bankier met de charme van het beste jongetje van de klas. Een sociaal-liberaal met een opbeurende en uitgesproken pro- Europese boodschap. Met 65 procent van de stemmen, volgens de eerste prognose, kreeg hij een royaal mandaat. Frankrijk koos overtuigend voor optimisme.

Frankrijk koos niet voor de verongelijktheid en het wensdenken van Marine Le Pen, die ondanks haar verlies, een aanzienlijke politieke prestatie neerzette. Ze maakte het Front National, de omstreden extreem-rechtse partij van haar vader, meer salonfähig en vertolkte het misnoegen van een verontrustend grote minderheid in Frankrijk die geen enkel vertrouwen meer heeft in gangbare politieke oplossingen. Met het duidelijke verlies van Le Pen is de populistische revolte in het Westen, die de wereld Trump en Brexit bracht, tot staan gebracht. In elk geval voorlopig.

Met haar nationalistische boodschap trok Le Pen 35 procent van de stemmen. Dat is een uitkomst van de presidentsverkiezingen die de nieuwe ster in de roes van de overwinning niet uit het oog mag verliezen. Als Macron er niet in slaagt de onvrede weg te nemen, het vertrouwen van zijn tegenstanders te winnen, zal het misnoegen hem achterhalen.

Macron, aanvoerder van En Marche!, een politieke beweging die pas in april 2016 werd opgericht, heeft zondag niet alleen zijn tegenspeler verslagen, maar ook een zege behaald op het partijpolitieke establishment. Het is uitzonderlijk dat een man, wiens politieke ervaring slechts bestaat uit een kort ministerschap onder de vleugels van een impopulaire president, gesteund door 5.000 onervaren vrijwilligers de hoofdprijs binnenhaalt. Zondag werd ook een uniek democratisch experiment beloond met het Elysée.

De overwinning op het establishment is nog niet compleet. Kort na de presidentsverkiezingen volgen, in twee rondes, de parlementsverkiezingen. In het Franse stelsel is de president een machtige figuur, maar zijn invloed is op zijn grootst als hij ook de Assemblée Nationale naar zijn hand kan zetten.

Ook in juni zal de Franse democratie daarom nieuwe wegen ingaan. De presidentsverkiezingen waren gericht op één persoon, de parlementariërs worden gekozen in districten. Is het jonge En Marche! op die taak berekend? Het ligt voor de hand dat de weggevaagde traditionele partijen alles zullen doen om terrein te heroveren. De politieke voormannen van de traditionele partijen die hun steun nu gaven aan Macron, zullen straks voor zichzelf opkomen. Of ze kiezen voor Macron, maar dan moeten ze het lidmaatschap van hun partij opgeven. President Macron moet dus niet alleen het land regeren, maar ook het door hem zelf geëntameerde experiment in de hand houden. Ook zo bezien is de overwinning van zondag slechts de opmaat naar het volgende gevecht.

In Europese hoofdsteden is de winst van Macron met opluchting ontvangen. Frankrijk blijft geëngageerd lid van EU, eurozone en NAVO. Le Pens gevreesde Frexit is van de baan. Macron zal toenadering zoeken tot Duitsland en wil de EU ingrijpend hervormen om haar levensvatbaarheid te vergroten.

Maar Macron weet ook dat Frankrijk pas een centrale rol krijgt toebedeeld in Europa als hij de blokkades tegen economische groei, die het land al twee decennia afremmen, weet op te ruimen. Met Macron krijgt de liberale wereldorde nog een keer een kans. Het is voor Frankrijk en voor Europa te hopen dat hij die benut.