Nigeriaanse regering onderhandelt met Boko Haram, 82 schoolmeisjes vrijgelaten

Boko Haram

In Nigeria heeft terreurgroep Boko Haram 82 ontvoerde schoolmeisjes overgedragen. Maar ze mogen voorlopig nog niet naar huis.

Foto Olamikan Gbemiga/AP

Na onderhandelingen tussen de Nigeriaanse regering en Boko Haram zijn sinds zaterdagavond 82 van de 276 in Chibok ontvoerde meisjes overgedragen uit de handen van de terreurgroep. De in april 2015 gekidnapte 82 meisjes zijn nog niet vrij om naar hun ouders terug te keren. Ze zullen nog maanden moeten verblijven in detentiecentra van de overheid.

Met hulp van de Zwitserse overheid en het Internationale Rode Kruis bereikte de Nigeriaanse regering een deal waaronder een onbekend aantal strijders van Boko Haram vrij komt. Bij een gelijksoortige overeenkomst in oktober van het vorig jaar ruilde Boko Haram twintig meisjes voor enkele terroristen. Er waren al eerder enkele meisjes ontsnapt en nu zijn er nog honderd zoek.

De ontvoering van de meisjes van Chibok drie jaar geleden markeerde een ommekeer in de oorlog met Boko Haram in Noordoost-Nigeria. Het gedemoraliseerde regeringsleger had het stadje Chibok verlaten en leraren sliepen uit veiligheidsoverwegingen al niet op het internaat. Zonder enige tegenstand kon Boko Haram de meisjes gevangen nemen en in vrachtwagens afvoeren. Het gemak waarmee de ontvoering plaatsvond gaf de terreurgroep zelfvertrouwen, ze ging in opmars en veroverde een hele reeks steden. Ontvoering van kinderen werd een militaire strategie, waarbij de minderjarigen werden ingezet als strijders in de veroverde gebieden, een territorium zo groot als België.

1,3 miljoen ontheemden

Na de ontvoering in Chibok volgde een golf van ontvoeringen, waarbij ten minste 2.000 kinderen door Boko Haram gevangen zijn genomen. In de stad Damasak nam de groep 500 leerlingen van een middelbare school mee. Van geen van hen is ooit meer iets vernomen. In het oorlogsgebied rond het Tsjaadmeer in het noordoosten van Nigeria, Kameroen en Tsjaad zijn alleen al 1,3 miljoen kinderen ontheemd geraakt als gevolg van de op de bevolking gerichte terreur.

De vrijgekomen kinderen zijn tijdens hun tijd bij Boko Haram zodanig gehersenspoeld dat ze een veiligheidsrisico vormen. Vorig jaar, volgens cijfers van Unicef, zette de overheid daarom 1.500 kinderen gevangen. Ook de al eerder vrijgelaten meisjes van Chibok zijn nog steeds niet thuis. Sommige kinderen gingen Boko Haram als hun familie zien en terug bij hun echte ouders probeerden ze deze te vermoorden. Ook zet Boko Haram meisjes in als zelfmoordenaars; vrijwel iedere week blazen kinderen in regeringsgebied zichzelf op bij markten, wegversperringen of moskeeën.

De meisjes van Chibok kregen internationaal bekendheid door de actie op sociale media met #Bringbackourgirls en de aandacht die Michelle Obama aan hen af. Mede daarom werd de heropbouw van het stadje vorig jaar voortvarend ter hand genomen, de school en de markt zijn weer open in het merendeel van de burgers leeft in nieuwe woningen. Vrijwel alle andere door de terroristen bezette steden zijn goeddeels vernietigd en worden nu bevolkt door honderdduizenden ontheemden van het platteland.

Politiek gekonkel

De ontvoering van de meisjes van Chibok bracht de toenmalige president Goodluck Jonathan in verlegenheid. Jonathan komt uit Zuid-Nigeria en hij zag de ontvoering van de meisjes als een complot van noordelijke politici om zijn regering te ondermijnen. Aanvankelijk ontkende zijn regering de ontvoering om er vervolgens zo weinig mogelijk aandacht aan te besteden. Met de verkiezing van de noordelijke president Buhari in 2015 kwam een einde aan dit politieke gekonkel. Buhari hervormde het leger en met een nieuw elan verdreven de strijdkrachten Boko Haram uit alle steden.

Maar Buhari kan de vrijlating van de 82 meisjes moeilijk als overwinning opeisen. De terreurgroep krijgt status omdat ze nu als gesprekpartner wordt erkend en haar gelederen zijn versterkt door de vrijgelaten strijders. De nog duizenden kinderen in handen van Boko Haram kan de groep nu als handelswaar gebruiken.