Recensie

Muziek in het huis van de duivel bij Een Helse Komedie

Theater Opera en toneel versmelten in Een helse komedie, de bekentenissen van de historische seriemoordenaar Jack Unterweger.

Cora Burggraaf en Mark Rietman in Een Helse Komedie.

‘Waar ik ook vlucht is de hel, ikzelf ben de hel”, roept de gevallen engel Lucifer wanhopig in het meesterwerk Paradise Lost van John Milton. Met de muzikale echo van die woorden begint het drama Een helse komedie, de monoloog van seriemoordenaar Jack Unterweger. Het Residentie Orkest opent met ‘De dans van de schimmen en de furiën’ uit het ballet Don Juan van Gluck,- muziek die vakgenoot Boccherini tien jaar later citeerde in het slotdeel van zijn symfonie La Casa del diavolo, het huis van de duivel. Want daar bevindt het publiek zich. Unterweger (Mark Rietman) laat de bezoekers anderhalf uur lang dwalen in het doolhof van zijn gedachten: een labyrint zonder uitgang.

De hoofdpersoon doet alsof hij een lezing geeft over zijn nieuwe boek, maar niets is minder waar. Hij is, erkent Unterweger, immers al 23 jaar dood. Zijn autobiografie telt lege bladzijden. En in zijn hoofd kwellen twee operazangeressen hem met aria’s over liefde, verraad en verdriet. Een mooi mengsel van toneel en opera is deze Helse komedie.

De teaser voor Een Helse Komedie.

Rietman schetst een fascinerend beeld van de historische figuur Jack Unterweger (1950-1994). De Oostenrijker werd op 24-jarige leeftijd tot een levenslange gevangenisstraf veroordeeld voor een roofmoord. Daar leerde Unterweger schrijven. Zijn boeken maakten hem beroemd, en veel mensen voerden campagne voor hem. Ten slotte kreeg hij na zestien jaar gratie. Als schrijver en journalist doopte hij zijn pen in de zelfkant van de samenleving. Enkele jaren later werd Unterweger opgepakt en aangeklaagd voor negen moorden - waarschijnlijk pleegde hij er meer - op prostituées. Hij pleegde zelfmoord voordat de rechter hem kon vonnissen. „Daardoor bleef ik onschuldig, ook al was ik veroordeeld”, zegt hij.

Hoewel de ondertitel van Een helse komedie - ‘De bekentenissen van een seriemoordenaar’ - anders suggereert, blijven de innerlijke drijfveren van Unterweger in het verborgene. Zijn bekentenis blijft een intellectuele oefening. Daarmee heeft hij de goedgelovigen kunnen bedriegen. De emotionele kant van het verhaal wordt met verve bezongen en gespeeld door mezzo Cora Burggraaf en sopraan Lilian Farahani, die te rade gaan bij heldinnen uit opera’s van Vivaldi, Mozart, Haydn, Weber en Van Beethoven. Uiteindelijk stuurt het drietal zijn publiek naar huis met de vraag: waarom zijn wij zo gefascineerd door de Unterwegers van deze wereld?