Trouw aan zijn grote liefde Kim Il-sung

De dood van James Dresnok (1941-2016) werd pas vorige maand bekend. De Amerikaan liep in 1962 over naar Noord-Korea.

Overloper James Dresnok speelde met liefde de bad guy in Noord-Koreaanse propagandafilms. Foto Hollandse Hoogte

In 1962 dreigde de 21-jarige Ameriaanse militair James Dresnok, gestationeerd in het grensgebied van Zuid-Korea, voor de krijgsraad gesleept te worden. Hij had de handtekening van zijn commandant vervalst om de basis te kunnen verlaten – en zijn favoriete prostituee te bezoeken. Enkele uren voordat hij bij zijn commandant moest verschijnen, nam hij een drastisch besluit. Toen zijn kameraden aan het lunchen waren, rende hij de Gedemilitariseerde Zone over – die vol landmijnen ligt – en gaf zich over aan de Noord-Koreanen.

Eind vorig jaar overleed Dresnok, werd onlangs bekend via goed ingevoerde medewerkers van reisbureau Koryo Tours. Oprichter en manager Nicholas Bonner van Koryo Tours maakte samen met filmmaker Daniel Gordon in 2006 een documentaire over hem: Crossing the Line. „Over één ding ben ik blij”, zegt Dresnok daarin, „dat zij (zijn ex-vrouw, red.) niet zwanger van me is geworden. Want ik heb gezworen nooit mijn kinderen te verlaten.”

Verlaten

De in Virginia geboren Dresnok leerde al jong wat het is om verlaten te worden. Zijn moeder was verslaafd aan alcohol en ging weg bij zijn vader. Die liet hem in een opvanghuis achter. Op zijn zeventiende meldde hij zich aan bij het leger. Een jaar later trad hij in het huwelijk, naar eigen zeggen om de pijn van zijn jeugd te vergeten. Maar toen hij terugkeerde van een tweejarig verblijf in West-Duitsland, had zijn vrouw al een ander.

Eén persoon zou Dresnok naar eigen zeggen nooit verlaten: de Grote Leider Kim Il-sung, later opgevolgd door zijn zoons Kim Jong-il en Kim Jong-un. Zelfs tijdens de hongersnood in de jaren negentig, die honderdduizenden Noord-Koreanen het leven kostte, kreeg de ex-Amerikaan te eten van de staat. De liefde was wederzijds: „Al ligt er een miljard dollar in goud op tafel, ik vertrek niet. Ik voel me hier thuis”, aldus Dresnok in de documentaire – hij draagt een speld met de beeltenis van Kim Il-sung op zijn borst.

Bekijk hier de documentaire ‘Crossing the Line’ over Dresnok:

Dat was niet altijd zo geweest. In 1966 kreeg hij, net als drie andere overgelopen militairen, spijt van zijn radicale besluit. De vier meldden zich bij de ambassade van de Sovjet-Unie, in de hoop naar Rusland te worden overgebracht. Maar de Sovjets zaten zo kort na de Cuba-crisis niet te wachten op een groep onbetrouwbare Amerikanen. De groep werd door Pyongyang in een eenkamerappartement geplaatst, waar zij een ‘heropvoeding’ kreeg. Van ’s ochtends tot ’s avonds bestudeerden zij de communistische Juche-leer van Kim Il-sung. Dresnok zei dat dit de periode was dat hij besloot definitief in Noord-Korea te blijven en zich aan te passen – al zal hij weinig keus hebben gehad.

Bad guy

Hij leerde vloeiend Koreaans en raakte onder de indruk van het werk van Kim Il-sung, waarvan hij later delen zou vertalen. Toen de heropvoeding in de ogen van Pyongyang compleet was, werd een nieuwe bezigheid bedacht voor de overlopers: zij werden bad guys in propagandafilms, die telkens weer het onderspit delfden tegen Noord-Koreaanse helden. Dresnok was ‘Arthur’, een meedogenloze oorlogscommandant. Het werd ook zijn bijnaam voor de Noord-Koreaanse vrienden met wie hij ging vissen.

De Amerikanen kregen naast een Noord-Koreaans paspoort ook een echtgenote van het regime. Dresnok ‘ontving’ Doina Bumbea, een vrouw die door Noord-Koreaanse agenten uit het bevriende Roemenië was ontvoerd. Zij overleed in 1997. Dresnok hertrouwde met de dochter van een Togolese diplomaat en een Noord-Koreaanse vrouw.

Bekijk hier een aflevering van CBS-programma ’60 Minutes’ over Dresnok:

Opmerkelijke gestalte

Hij ging Engels doceren in Pyongyang, waar sommige leerlingen grappen maakten over zijn gestalte. Met een lengte van 1,95 meter was hij een unieke verschijning in Noord-Korea. „Een leerling zei dat hij geen schoenen maar onderzeeboten droeg. Daar kon Dresnok hartelijk om lachen”, aldus Nicholas Bonner.

Bonner herinnert zich Dresnok als een ‘larger than life character . „Hij kon een ruimte helemaal overnemen met zijn aanwezigheid. Hij was dol op het vertellen van verhalen. Hoe groter, hoe beter.” In Bonners documentaire is ook te zien hoe een arts Dresnok bestraffend toespreekt omdat hij ondanks een hartkwaal te veel rookt en drinkt.

Dresnok laat een vrouw en drie zoons na, allen geboren in Noord-Korea. De oudste twee zijn net als hun vader acteurs in propagandafilms. Na zijn vlucht heeft Dresnok nooit meer contact gehad met zijn Amerikaanse familie.

Casper van der Veen