Column

Snapchat was perfect …tot mijn nichtje me uitlachte

Snaps Schrijver Alma Mathijsen voelde zich bijzonder tevreden met zichzelf en Snapchat. Tot haar veertienjarige nichtje zei dat ze het helemaal verkeerd deed. „Ze snapt het verschil tussen openbaar en privé beter dan ik.”

Ik ben 32, plaats te veel stories op Instagram, gebruik Facebook om mijn tantes op de hoogte houden, stream Netflix op het account van mijn ex en Twitter als ik kwaad ben. Dit is mijn tijd. Een jaar geleden nam ik Snapchat. Het was een openbaring en binnen een paar dagen was ik niet meer te stoppen. Snapchat haalt het gepolijste van Instagram en Facebook weg waar ik een hekel aan begon te krijgen. Al snel zette ik tientallen filmpjes achter elkaar op mijn stories. Daar plaats je foto’s of filmpjes direct vanaf je smartphone die voor iedereen die jou volgt zichtbaar zijn. Ik voelde me tevreden met mezelf. Ik had hier een stuk minder vrienden dan op Facebook en Instagram, en hoefde niet te denken aan de tante in Limburg die meekijkt. Ik filmde mezelf plassend tegen een boom, ladderzat op het Boekenbal, verveeld in de bus. Elk moment dat enigszins bijzonder was, plaatste ik. Alles stond maar 24 uur online, daarna was het verdwenen. Snapchat was perfect en ik deed wat de tieners deden.

Ik kon het niet fouter hebben. Ik gebruikte Snapchat verkeerd. Ik wist het niet eens, totdat mijn nichtje me erop attendeerde. Ze lachte me uit omdat ik zo’n lage score had. Daar had ik nog nooit van gehoord. Ik keek haar glazig aan en begreep er helemaal niets van. Ze legde me uit dat een score onder andere afhangt van de hoogte van je streaks. Nog een nieuw woord waar ik nog nooit van had gehoord. Streaks geven het aantal aaneengesloten dagen weer dat je onafgebroken met iemand communiceert, onzichtbaar voor anderen. Ik zette al mijn belevenissen in mijn stories, 24 uur lang voor iedereen zichtbaar. Mijn nichtje stuurt alles direct naar haar vrienden en plaatst maar heel af en toe iets in haar stories. Ze vindt het zelfs aanstellerig en overdreven als je daar meer dan één verhaal per dag post. De foto’s en filmpjes die zij stuurt, en die ze consequent Snaps noemt, zijn maar een paar seconden zichtbaar voor de ontvanger, daarna verdwijnen ze. Mijn nichtje snapt het verschil tussen openbaar en privé beter dan ik. Ook al is ze pas 14 en hangt haar kamer vol met Ariana Grande-posters. Ik schaam me, voel me als een oma die fanatiek klikkend met de muis naar een touchscreen wijst.

Blote kont op Facebook

Tieners kennen de gevaren van alles delen. Dat komt doordat mijn generatie al genoeg fouten heeft gemaakt. Mijn neef, bijna net zo oud als ik, zette een foto van zijn blote kont op Facebook, pas bij zijn achtste sollicitatie kwam hij erachter waarom hij steeds niet werd aangenomen. De tieners hebben geleerd van onze fouten. Toch gaat er ook veel mis bij de jongste gebruikers. Alleen gebeurt dat vaker binnen besloten groepen. Op de verjaardag van mijn nichtje raak ik in gesprek met haar vriendinnen, die me vertellen dat er soms naaktfoto’s van schoolgenoten worden verzonden op Snapchat. Wanneer je een naaktfoto verstuurt, bestaat de kans dat die wordt doorgestuurd, ook al is die verstuurd als een privébericht. In eerste instantie vaak om te pochen bij vrienden. Als een vriend van een vriend die vervolgens weer doorstuurt, gaat de Snap rond als een roddel.

Ik gebruik Snapchat, al doe ik het op de verkeerde manier, maar boven de veertig weten ze er zich geen raad mee. Als je iemands leeftijd wil raden zonder er direct naar te vragen, kun je het beste naar trivia over de app vragen. Ik vroeg mijn moeder (72) wat Snapchat is. Ze begon de woorden te ontleden. Snap staat voor iets wat snel is, chat staat volgens haar gelijk aan lekker kletsen. Dus misschien ‘iets bij een foto zetten met een smartphone’? Volgens mijn tante duurt Snapchat heel erg kort en verdwijnt het plaatje vervolgens uit de cloud. Mijn moeder herinnert zich nog iets: „Je gebruikt filters in Snapchat,” zegt ze trots. „Wat doen die?” vraag ik. „Misschien voor seks,’ zegt ze, ‘net als bij e-mail?” Ze refereert aan spamfilters die ongewenste mail uit je inbox houden. Er is geen beginnen aan. Ik herinner me de keer dat ze me vroeg om te demonstreren wat Instagram is terwijl ik thee met haar dronk. Ik deed mijn best, maar nadat ik haar het tiende filmpjes van het glazuren van een taart had laten zien, verloor ik haar aandacht. Over mijn schouder heen keek ze naar een mus in de tuin die aan het vogelvoer pikte.

Bijna elke ochtend een selfie

Als tiener zat ik op MySpace. Ik weet nog dat er een functie was die ik verafschuwde: De topvrienden. Die werden niet door een algoritme bepaald, zoals bij Snapchat, maar door jezelf. Sommige van mijn vrienden hielden de rangorde bijna religieus bij, en nomineerden elke week iemand anders voor de eerste plaats. Ik liet mijn beste vriendin van toen bovenaan staan en veranderde er nooit wat aan. MySpace werd massaal verlaten. Hoe het Snapchat zal vergaan is afwachten. Een groot deel van mijn vrienden, allemaal eind twintig of begin dertig, verliet de app nadat Instagram, en nu ook Facebook, stories heeft gekopieerd. Voor de vriendinnen van mijn nichtje maakt het niet uit, zij kiezen voor een internetleven in de privésfeer en gebruiken stories veel minder. Onder hen blijft Snapchat onverminderd populair.

Ik vraag mijn nichtje een dag uit haar Snapchat-leven te omschrijven. Als ze wakker wordt stuurt ze een GM, goodmorning, meestal met een selfie. Dit stuurt ze om haar streaks in stand te houden. Als iedereen wakker wordt, ontploft haar inbox. Tientallen berichten handelt ze moeiteloos af, ze besteedt er nauwelijks tijd aan om ze te bekijken. Op school is ze stiekem tijdens de les actief, in de pauzes praat ze liever met haar vrienden. Als ze iets lekkers eet tijdens de lunch, moet dat worden vastgelegd. De Basic Bitch filter, zoals zij de filter noemt waarbij je gezicht een hondensnuit en oren krijgt, gebruikt ze alleen sarcastisch. Ze sluit de dag af met een GN, een goodnight.

Snapchat is een clash tussen jong en oud die de diepte van generatiekloven uitzonderlijk zichtbaar maakt. Alle dertigers die ik ken die Snapchat gebruiken, doen het op de verkeerde manier. Veertigers die Snapchat gebruiken ken ik niet, laat staan generaties daarboven. Mijn generatie is opgegroeid met sociale media, toch kunnen we Snapchat niet meer volgen. Ik schaam me omdat tieners de scheiding tussen privé en openbaar beter begrijpen dan ik. Een aantal maanden terug verwijderde ik mijn account. Ik ben 32 en van mij hoeft het niet meer zo nodig.