Zo’n fel LED-scherm had Berlage er niet bij bedacht

Talk of the Town

Bij een sushizaak op de Scheldestraat hangt een bewegend reclamebord in de etalage. Bewoners vinden het niks. „Ik wil niet op Broadway wonen.” 

’s Avonds en in de winter schijnen de sushireclames rechtstreeks de woonkamer in. Foto Simon Trel

Vanuit de woonkamer aan de Churchilllaan kijkt Timon Hagen, beeldend kunstenaar en studentendecaan, rechtstreeks uit op het reclamebord van SushiPoint. Sinds de nieuwe huurder het pand in november betrok, hangt er een lichtgevend LED-scherm van grofweg anderhalve bij twee meter, zo groot als de etalage. Om de paar minuten wordt een andere advertentie vertoond: New York Special! 42 stuks voor €37,50. Afgewisseld met het weerbericht. Vandaag vijftien graden en deels zonnig.

Overdag valt het scherm niet zo op, maar ’s avonds en in de winter schijnen de sushireclames rechtstreeks de woonkamers aan de overkant in. José, een dame met knalroze sjaaltje en bijpassende lippenstift, woont er pal tegenover. „Vreselijk!”, zegt ze. „Gewoon ordinair. ’s Avonds is het net alsof je televisie zit te kijken.”

Toegegeven, het bord valt nogal uit de toon hier midden in Plan Zuid. De wijk is een vlaggenschip van de Amsterdamse School. Een LED-scherm had Berlage er vast niet bij bedacht. Ook om die reden ergert Hagen, architectuurliefhebber, zich aan het bord. „Ik wil niet op Broadway wonen.”

Het idee voor het scherm komt van het hoofdkantoor, vertelt een medewerker van de sushizaak, die onderdeel is van een keten. Het hoofdkantoor wilde bij de Amsterdamse vestiging „groot uitpakken”.

„Toen we klachten kregen van omwonenden hebben we aanpassingen gedaan,” vertelt directeur Hajo Bertrand. De lichtsterkte werd gedimd en de frequentie waarmee de afbeeldingen wisselen verlaagd. „Daarna heb ik niets meer gehoord. Ik was in de veronderstelling dat het nu in orde was.”

Maar dankzij de klachten van buren is de bureaucratische molen in beweging gekomen. Stadsdeel Zuid kwam polshoogte nemen. De foto’s werden opgestuurd naar de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit, in de volksmond ook wel de welstandscommissie. Die moet de situatie toetsen aan de regels die gelden voor de Amsterdamse publieke ruimte. Van dakkapellen tot gevelreclame, alles staat opgeschreven in een lijvig document van 240 pagina’s met de titel ‘welstandsnota’.

Het is even zoeken, maar het staat er toch echt: reclame direct achter het raam mag hier maximaal 25 procent van het raamoppervlak beslaan. En licht geven of bewegen mag niet.

Andere regels

Dit scherm mag niet, oordeelde de commissie dan ook op 22 februari. En toch: het hangt nog. Hoe kan dat?

De welstandscommissie publiceert haar adviezen online, maar stuurt nooit brieven. Noch in de vestiging van SushiPoint, noch op het hoofdkantoor is de uitspraak dan ook bekend. Bertrand wist überhaupt niet dat de welstandscommissie zich over hun zaak boog. Sterker, hij had nog nooit van de commissie gehoord. „Als wij dit hadden geweten, hadden we het scherm allang weggehaald.”

Voor alle reclame-uitingen in Amsterdam geldt dat ze niet „bewegelijk of veranderlijk” mogen zijn. Maar als ze niet aan een gevel hangen, gelden weer andere regels. Vandaar dat de 31 digitale reclameborden met bewegende beelden die in het centrum staan (‘digitale mupi’s’) wel mogen. Wel zijn alleen „objecten met een hoogwaardige uitstraling” toegestaan. Daaronder vallen de mupi’s, vindt de gemeente.

Een belangrijk verschil met SushiPoint: de borden worden geëxploiteerd door JCDecaux. Daar ontvangt de gemeente geld voor. Hoeveel, dat valt volgens een woordvoerder van de gemeente onder „bedrijfsgevoelige informatie.” Een woordvoerder van JCDecaux spreekt van een „groot contract” waarbij de vaste afdracht „in de miljoenen” loopt.