Recensie

Te veel soap, te weinig documentaire

NOS-journalist Joost Vullings sprak vijftien jaar na de moord op Fortuyn met LPF-Kamerleden van toen. Veel nieuwe inzichten levert het boek helaas niet op.

Over de Haagse journalistiek wordt vaak gezegd dat die zich te veel richt op het spel en te weinig op de knikkers. Te veel op mensen, te weinig op de maatschappelijke gevolgen. Recent voorbeeld was hoe de rel rond VVD-voorzitter Henry Keizer door sommige Haagse journalisten vooral werd geanalyseerd in termen van ‘verkeerde communicatie’. Alsof de manier waarop Keizer erover sprak het probleem was, in plaats van wat hij gedaan had.

Het boek De kinderen van Pim, over de LPF na de moord op Fortuyn, van Joost Vullings past in die trend. De politiek journalist van de NOS beschrijft de ,,turbulente politieke soap waar hoogoplopende onderlinge ruzies uiteindelijk leidden tot de ondergang van de partij”. Politiek als soap, politici als acteurs.

Die acteurs komen uitgebreid aan het woord. Vullings interviewde 16 van de 26 LPF-Kamerleden – de rest is inmiddels overleden of wilde niet meewerken. Die keuze levert soms ellenlange interviews op over weinig relevante zaken. Zoals: had Mat Herben als tiener lang haar? (Antwoord: ,,Ja, hoor. Best wel lang en ik had ook bakkebaarden.”) En: hoe verliep de wiskunde-studie van Harm Wiersma (nummer 18)? Vullings stelt zijn subjecten veel vragen, die soms van hot naar her schieten. Pas na 384 pagina’s, in het slotwoord, duidt hij alle antwoorden.

Veel nieuwe inzichten leveren de interviews niet op. Allemaal waren ze geschokt toen Fortuyn vermoord werd. Dat veel LPF’ers vermoeden dat er meer achter die moord zat dan alleen Volkert van der G., wisten we al. Dat geen van hen daar concrete bewijzen voor heeft, is evenmin nieuw. En dat iedereen het erover eens is dat de LPF na de moord ontaardde in één grote orgie van conflicten, wantrouwen en amateurisme want tja, dat is hoe de partij vijftien jaar later door vrijwel iedereen herinnerd wordt.

Dat maakt van dit boek een gemiste kans. Vullings schrijft dat het doel niet was de partijgeschiedenis uitgebreid te reconstrueren. Tegelijkertijd schrijft hij dat ,,wie 2002 snapt, het heden ook beter zal begrijpen”. Maar wat is dan precies die historische significantie van de LPF? Hoe groot is haar invloed geweest op de Nederlands politiek, zowel qua stijl als ideologie?

15 jaar na de historische meidagen was het boeiend geweest om juist dát te reconstrueren, in een bredere politieke en maatschappelijke context. Met hoofdrolspelers van de LPF, maar ook CDA en VVD, waarmee de partij ging regeren (waarom eigenlijk?). Minder soap, meer documentaire.

Historische reconstructies zijn er al, zoals De erfenis van Fortuyn van Hans Wansink (2004) en In de ban van Fortuyn van Jutta Chorus en Menno de Galan (2002). Maar hoe is de historische en politieke relevantie nu, vele jaren later? Dat was boeiend geweest om na te gaan. De vraag is dan ook hoeveel dit boek toevoegt aan de geschiedschrijving. Voor wie wil weten hoe het nu met de Kamerleden van toen gaat, best veel. Maar voor wie benieuwd is of en hoe de politieke geest van Fortuyn nog rondwaardt rond het Binnenhof, helaas bijster weinig.