Column

Bevrijding

Column Ben Tiggelaar

Vrijheid is voor weinig mensen in de wereld weggelegd, betoogt Ben Tiggelaar deze week.

Wat is er nodig om mensen echt, duurzaam van armoede te bevrijden? Een paar jaar geleden werkte ik mee aan een klein onderzoeksproject rond deze vraag. Doel was een index te maken, waarmee je de progressie in een arme gemeenschap kon meten. We keken naar allerlei indicatoren, zoals huisvesting, infrastructuur, gezondheid, onderwijs en economische ontwikkeling. Eén ding zagen we echter compleet over het hoofd. Terwijl het eigenlijk zo voor de hand lag.

Een enorm probleem waar miljoenen armen over de hele wereld mee kampen, is dat ze volslagen rechteloos zijn. Talloze hulporganisaties richten zich op de onderwerpen die ik hierboven noemde. Maar wat ik en mijn collega’s ons onvoldoende realiseerden, is dat het hele kleine beetje vooruitgang dat armen ervaren, vaak zomaar weer van ze wordt afgepakt. Door misdadigers, milities, of door hun eigen overheid. Het rechtssysteem in de meeste landen werkt niet, of enkel in het voordeel van de rijken.

Neem India. Het land kent 1,5 miljoen politiemensen, op een bevolking van 1,3 miljard inwoners. Veel van die agenten zijn niet of nauwelijks getraind. Een groot deel is corrupt. Daarnaast is er een chronisch tekort aan aanklagers en rechters, zodat het jaren duurt voordat een zaak daadwerkelijk wordt behandeld – schrijnende corruptie.

Ondertussen omzeilen rijke inwoners en bedrijven massaal het politie- en justitieprobleem en kopen zelf particuliere beveiliging in om zichzelf en hun eigendommen te beschermen. In India verdienen inmiddels zo’n 5,5 miljoen mensen hun brood in deze sector.

Maar de armen kunnen zichzelf en hun kinderen níet beschermen en kunnen op geen enkele manier hun recht halen wanneer hun iets wordt aangedaan.

De cijfers komen van verschillende bronnen, maar ik werd erop gewezen door hulporganisatie International Justice Mission (IJM). Volgens haar is India geen uitzondering. In de meeste arme landen faalt het rechtssysteem en zijn het vooral de allerarmsten die hieronder lijden.

Speerpunt in het werk van IJM is de bestrijding van slavernij – een van de meest extreme vormen van criminaliteit waaronder armen vandaag de dag lijden. Sinds de oprichting van Tony Chocolonely weet iedere Nederlander dat er ook in onze tijd nog slavernij bestaat. Maar dat het aantal slaven in de wereld door IJM en hun collega’s van de Australische Walk Free Foundation momenteel rond de 46 miljoen wordt geschat, dat wist ik niet. Het betekent dat we op dit moment te maken hebben met het hoogste aantal slaven in de wereldgeschiedenis.

Lees ook Tiggelaars column van vorige week: Hoe je een arrogante kwast wordt (of dat juist kunt vermijden)

Hoe ziet slavernij er anno 2017 uit? Dat varieert nogal. Zo werken er ruim 2 miljoen kinderen gedwongen in de seksindustrie. De grote meerderheid van de moderne slaven (kinderen én volwassenen) werkt echter bij ‘gewone’ bedrijven.

India is ook hier een van de slechtst scorende landen. Een voorbeeld: het is een wijdverbreide praktijk dat fabriekseigenaren leningen aan armen verstrekken, die ze vervolgens kunnen ‘afbetalen’ door te werken. Eenmaal aan de slag blijkt het loon niet voldoende om de lening mee af te betalen, waarna jaren van uitbuiting en misbruik volgen.

„Wie kennis vermeerdert, vermeerdert smart”, zegt het bijbelboek Prediker. Ook het vieren van de vrijheid kan soms wat pijnlijk zijn, als steeds weer blijkt dat vrijheid voor weinig mensen in de wereld is weggelegd.