Verpersoonlijking van het appetijtelijke Ajax

Hakim Ziyech

Wie zoekt naar de verschillen tussen het Ajax van acht maanden geleden en dat van nu, komt als eerste uit bij Hakim Ziyech.

Ajacied Hakim Ziyech na de 4-1 zege op Olympique Lyon Foto Emmanuel Dunand/AFP

Zeven Europese overwinningen op rij in de Arena in een stijl die doet denken aan een Ajax van weleer. Het stadion dat binnenkort naar Johan Cruijff vernoemd gaat worden staat – alsof het bepaald wordt van bovenaf – ineens garant voor een uiterst bevredigende voetbalbeleving. Voor het eerst in 21 jaar is een Europese finale binnen handbereik voor Ajax, na de 4-1 overwinning woensdagavond op Olympique Lyon. Donderdag is de return in deze halve finale in Frankrijk. Verwacht goals.

Spelmaker Hakim Ziyech – maar wie niet? – speelde vorstelijk in een wedstrijd die heen en weer klotste als water in een schommelende badkuip. Ajax schoot zestien keer op doel, het hoogste aantal in de knockoutfase van de Europa League (sinds 2009). Lyon trouwens acht keer – karakteristieken van een meeslepend gevecht.

De opmars van Ajax is voor velerlei uitleg vatbaar, maar waar het begon is wel duidelijk. Ergens in het Ajax-geheugen is die andere 4-1 weggemoffeld, de nederlaag tegen Rostov in de voorronde Champions League eind augustus vorig jaar. Het nulpunt.

Wie zoekt naar verschillen tussen Rostov en nu, moet beginnen bij Ziyech. Marc Overmars stond onder grote druk om ‘iets’ te doen. De commissarissen zwichtten na ‘Rostov’: al jaren was 7 miljoen het plafond bij transfers, nu was elf miljoen prima.

Dus Ziyech kwam. Hij excelleerde al twee jaar bij FC Twente, maar Ajax zei steeds: wij leiden zelf wel op. Niet nodig, te duur – net welk argument uitkwam. Maar toch gekocht. Dat hij tegen Schalke 04 in de kwartfinale zijn man liet lopen bij twee tegengoals – ook dat is Ziyech. Maar geef hem de bal en het spel opent zich. Hij was tegen Lyon bij drie goals aangever: een hattrick aan assists.

Hij veroverde ook meer ballen dan wie ook op het veld, ondersteunend bewijs voor zijn transformatie naar een middenvelder die de Europese top aan kan. Die gaat sneller dan aarzelende clubs hadden ingeschat toen Ziyech een jaar geleden uit de bijna failliete boedel van FC Twente kon worden opgehaald.

Wat Ziyech doet, zei Ajax-coach Peter Bosz in gesprek met NRC, is als het ware steeds een foto maken. „Een goede speler kijkt de hele tijd rond, maakt steeds een foto: klik, klik, klik.” Goede middenvelders doen dat voortdurend, blijkt uit onderzoek in de Premier League waar bij vijftig spelers het kijkgedrag gevolgd werd. De besten – Steven Gerrard, Frank Lampard – keken het vaakst rond.

Ziyech ziet veel, niet alles. Maar hij kan met zijn linkerbeen ballen wegleggen als door een laser gestuurd. Hij creëert veruit de meeste kansen in de eredivisie. De drive naar voren die zijn spel kenmerkt is bij Ajax na pak ’m beet 2013, toen Christian Eriksen vertrok, niet meer te zien geweest. Ziyech is de verpersoonlijking van het appetijtelijke Ajax, dat onder Bosz brak met de langdradigheid in de laatste seizoenen onder Frank de Boer.

Dat de Marokkaanse international het geboorteland van zijn ouders verkoos boven Nederland is een beslissing die met elke topprestatie in het Ajax-shirt pijnlijker aanvoelt in de context van het ideeënloze Oranje van nu.

Ajax in surreëel tempo E10-11