Op de Jongerenherdenking staat bewustzijn centraal

Foto Mira Sys

“Geen geruzie meer,” schrijft de tienjarige Mayra Costa op de grote Wereldwensenmuur, aan de ingang van het Luxortheater in Rotterdam. Daar vindt donderdagavond de eerste Nationale Jongerenherdenking plaats. Een avond die een andere invulling moet geven aan de gebruikelijke twee minuten stilte op 4 mei.

Mayra is hier samen met haar moeder Ida en haar vader Paulo gekomen. “De gewone twee minuten stilte zijn altijd zo saai en stijf”, vindt Ida Costa. “En de kinderen moeten zich dan altijd inhouden.” Ze hoopt dat dat vanavond anders zal zijn, want ze vindt het wel belangrijk dat haar dochter zich bewust is van haar eigen vrijheid. “Dan gaat het niet zozeer over herdenken, maar ook over het bewustzijn doorgeven.” De meeste jongeren zijn om die reden naar het Luxortheater gekomen. “Om ons bewust te blijven van onze vrijheid”, klinkt het eenduidig.

De invulling van de herdenking is divers. Spoken word-artiesten – waaronder de bekende rapper Akwasi – treden op op een klein podium, er is een mbo-theater in de grote zaal en een jonge vrouw zingt een jiddisch lied, begeleid op de accordeon. Als er geen optredens bezig zijn in de grote zaal, kan het publiek rondneuzen in kleine cabines die door het theater staan. Daar zijn filmpjes te zien van jongeren die op onderzoek zijn gegaan naar wat de oorlog voor hun familie heeft betekend. De verhalen – die vaak voor henzelf verrassend waren – vertellen ze aan de hand van attributen die ze tijdens die zoektocht hebben gevonden. Zo ontdekte een meisje met lange blonde haren bijvoorbeeld dat haar overgrootvader een speldje had gekregen van de koningin. De man was tijdens de oorlog brandweerman geworden, en heeft veel branden geblust tijdens de bombardementen in Den Haag. Daarvoor kreeg hij dan persoonlijk een speldje uitgereikt.

Smartphone Orchestra

Op het programma staat ook een Smartphone Orchestra in de grote zaal, een voorbode op de twee minuten stilte. In een zaal met meer dan achthonderd mensen, liggen mobiele telefoons her en der op de leuning van de volgende stoel. Het is donker en alles is muisstil, behalve de telefoons, die samen een geluidswolk van muziek vormen. Af en toe klinkt er een stem uit een van de speakers. ‘Lukas de Jong. Twaalf jaar. 5 augustus, 1942.’ Simon Vas-Bhat vond dat toch “een beetje raar-achtig”, al die stemmen door elkaar. Hij is met zijn zus Anjali (16) in het Luxortheater. “Zelfs een beetje eng, voegt die eraan toe. “Maar wel heel indrukwekkend.”

De stilte die daarna volgde was een stilte “voor alle slachtoffers van oorlog,” zegt Zoë Zee van het Luxortheater. “Maar toch vooral voor de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, en voornamelijk voor de kinderen die slachtoffer zijn geworden.”

Voor een jongerenherdenking zijn er opvallend veel mensen van middelbare leeftijd en ouder aanwezig. Zij zijn veelal trotse ouders of grootouders van jongeren die optreden, maar vaak ook ouders die hun kinderen meenemen. ‘Bewustwording’ is ook hier het centrale thema, net als bij de organisatie van de avond. Zoë Zee: “We willen dat mensen de zaal uitgaan met meer compassie naar mensen die in oorlog hebben geleefd, maar ook met een grotere wilskracht om die vrede te bewaren.”