Dit zijn de gulste filantropen van Nederland

Donaties Miljoenen worden jaarlijks geïnvesteerd in goede doelen. Wie zijn de gulste gevers?

De familie Van der Vorm doneerde in 2015 17 miljoen aan Museum Boijmans van Beuningen. De familie staat op de derde plek in de filantropische top 30. Foto: ANP / Koen Suyk

„Treed je te zeer in de openbaarheid dan word je gek van de brieven.” Geld weggeven aan het goede doel is voor Henk van Heijst een inspannende business. Een dagtaak bijna. Zeker als het om 1,7 miljoen euro per jaar gaat.

Van Heijst (1950) is voormalig fondsbeheerder bij Hof Hoorneman Bankiers. Hij richtte samen met zijn zus Jeanette in 2010 Stichting Pieter Bastiaan op, genoemd naar een van hun voorvaderen. Inmiddels zijn meer familieleden als donateur betrokken.

In 2015 kregen 74 goede doelen 1.737.002 euro van de stichting die werkt in de regio Rotterdam, maar ook elders, tot in Afrika toe.

Van Heijst probeert zoveel mogelijk anoniem te opereren met zijn fonds maar dat lukt niet helemaal, vanwege de openbaarheid die de Belastingdienst eist. Het is sowieso elke keer een hele klus om een goede keuze te maken uit alle verzoeken, weet hij.

Waarom hij zijn vermogen weggeeft? „Ik vind het goed om mensen te helpen die het minder getroffen hebben dan ik. Je kunt in de wereld iets achterlaten.”

Ik kan gelukkig doen waar ik zin in heb. Ik hoef geen huis aan de Mediterranée

Dat hij nu 66 jaar is, zal meespelen denkt hij zelf. „Je komt op een leeftijd waarop de gedachten om iets terug te doen, sterker worden. En ik kan gelukkig doen waar ik zin in heb. Ik hoef geen huis aan de Mediterranée. En een jacht is me teveel gedoe. Het werk voor Pieter Bastiaan is voor mij een leuke bezigheid en een plezierige tijdpassering.”

Van Heijst staat op plek 19 in ‘de filantropische Top 30’ die NRC heeft samengesteld. De lijst bestaat uit vermogende Nederlandse families die met een eigen stichting aan liefdadigheid doen.

De stichtingen hebben de status van Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Dat levert aanzienlijke fiscale voordelen op. In ruil eist de Belastingdienst sinds 2014 dat deze ANBI’s hun inkomsten en uitgaven op internet publiceren. Met die opgaven in de hand deed NRC aanvullend onderzoek.

De belangrijkste conclusie is dat de dertig families in 2015 – de meest recente cijfers – samen 246,4 miljoen euro weggaven. Daarvan nam de rijkste familie van Nederland, Brenninkmeijer, bijna de helft voor haar rekening. De Brenninkmeijers hebben nooit veel verteld over hun filantropische activiteiten.

De Brenninkmeijers gaven in 2015 via Stichting Benevolentia in Amsterdam en 27 andere stichtingen in binnen- en buitenland in totaal 102,5 miljoen euro weg. Het werkelijke bedrag zal hoger zijn, want van zes buitenlandse stichtingen en van een aantal familieleden blijft onbekend wat ze geven.

De familie Brenninkmeijer financiert The Passion: het jaarlijkse tv-evenement over het lijden van Jezus. Foto: ANP / Kippa Vincent Jannink

Tweede op de lijst is de familie Van Leer die via de Stichting Van Leer Group Foundation in Den Haag 28,5 miljoen euro doneerde. De stichting is opgericht door Oscar van Leer, zoon van Bernard van Leer (1883-1958). Hij was eigenaar van verpakkingsconcern Koninklijke Emballage Industrie Van Leer en liet zijn geld na aan de stichting.

Met een vermogen van 704 miljoen euro (2015) is de stichting een van de grootste particuliere charitatieve fondsen van Nederland.

Nummer drie is de familie Van der Vorm, miljardair geworden met de Holland-Amerika Lijn en belangen in bedrijven als Boskalis en SBM Offshore. De familie geeft royaal aan de aanpak van maatschappelijke vraagstukken in Rotterdam en omgeving. Dat gebeurt sinds 2011 via de Stichting De Verre Bergen. Meestal gaat het om 3 tot 4 miljoen euro per jaar, maar in 2015 is een bedrag van 24,9 miljoen euro uitgekeerd. Daarvan ging 17 miljoen naar Museum Boijmans van Beuningen.

In 2016 kocht de stichting voor 10 miljoen euro honderd woningen om Syrische gezinnen in Rotterdam onderdak te bieden. De huurpenningen worden geïnvesteerd in taalcursussen, werkbegeleiding en integratie.

Slaan van waterputten

Het vaakst geven de dertig families geld aan hulp in ontwikkelingslanden. Voor het bestrijden van honger, het slaan van waterputten, het verbeteren van de gezondheidszorg en de bescherming van wildparken. De gelden worden vaak niet door de stichtingen zelf ter plekke besteed, maar overgemaakt naar hulporganisaties als Save the Children, Artsen zonder Grenzen of Cordaid.

Veel aandacht (en geld) krijgen ook het milieu en de zorg om het klimaat. De Turing Foundation van de familie Geelen doet het allemaal: van leprabestrijding, het bouwen van scholen tot het terugbrengen van de blauwvintonijnen in de Noordzee.

De stichting is opgericht door Françoise en Pieter Geelen, een van de TomTom oprichters. Het stel gaf tussen 2006 en 2009 60 miljoen euro aan hun stichting. Waar dat geld naar toe gaat, is geen geheim. Het staat in kleurrijke jaarverslagen die op internet voor iedereen te lezen zijn.

Belangrijke aandachtsvelden voor de stichtingen zijn ook kunst, wetenschap en cultuur. Bekend voorbeeld is de Stichting Alfred Heineken Fondsen (Familie Caravalho-Heineken) die in 2015 bijna 7 ton weggaf voor de bevordering van wetenschap en kunst. Een paar maten groter op kunst- en cultuurgebied is Joop van den Ende met zijn VandenEnde Foundation (plek 5).

Naast 4,3 miljoen euro aan donaties trok een stichting van Joop van den Ende 3,4 miljoen euro uit voor het DeLaMar Theater.

Zoals bij Van den Ende, die zijn geld verdiende in de amusementswereld, blijkt de aandacht van meer weldoeners gekoppeld aan hun beroep. De C&A-familie Brenninkmeijer en spijkerbroekenverkoper Jos van Tilburg (GSRD Foundation) verbeteren met hun stichtingen onder meer de levensomstandigheden in lage-lonenlanden waar hun kleding wordt gemaakt.

En dan zijn er de filantropen die hun geld in de regio uitgeven waar zij hun miljoenen ooit verdiend hebben. Dat geldt voor de families Van der Vorm en Van Heijst. Zij geven specifiek aan Rotterdamse doelen.

Liefde en medemenselijkheid

Multimiljardair Frits Goldschmeding (1933), oprichter van het wereldwijde uitzendconcern Randstad, richt als filantroop zijn aandacht op Amsterdam.

Zijn Stichting Virtutis Opus gaf in 2015 2,5 miljoen euro aan onder meer het Scheepvaartmuseum, het Concertgebouw, het Rijksmuseum en het Stedelijk Museum.
Maar in 2015 bleek dat Goldschmeding een hoger doel heeft. Hij ijvert nu voor „een betere wereld”. Daarvoor richtte hij dat jaar een tweede stichting op: de Goldschmeding Stichting voor mens, werk en economie.

Op zijn website zegt Goldschmeding zich te realiseren dat zijn „droom” niet gemakkelijk te verwezenlijken is. Vandaar dat de stichting een perspectief heeft van honderd jaar. Binnen een eeuw wil Goldschmeding „liefde en medemenselijkheid” terugbrengen in de samenleving.

De Goldschmeding Foundation moet een internationaal platform worden voor wetenschappers, beleidsbeslissers en bedrijven. Bestuurslid is oud-premier Jan Peter Balkenende (CDA). Sinds 2015 financiert de stichting leerstoelen aan de Universiteit van Tilburg en de Vrije Universiteit in Amsterdam.

De stichting kwam ook met een jaarlijkse ‘Hoopbarometer’ die cognitie, emotie, deugd, verwachting, veiligheid en spiritualiteit meet bij de Nederlandse bevolking.

Noden in Nederland

Met de Stichting African Parks Foundation zette Paul Fentener van Vlissingen zich in voor wildparken in Afrika. De stichting, waarvan hij tot zijn dood bestuursvoorzitter was, doneerde 630.041 dollar aan het African Parks Network dat de parken beheert.

Zoals Goldschmeding zijn er meer, vermogende zakenmensen die als ze ouder worden voor een betere wereld gaan strijden. Ex-projectontwikkelaar Fred Matser en Loek Dijkman bijvoorbeeld.

Dijkman wilde priester-arbeider worden, maar maakte zijn fortuin in de verpakkingsindustrie. Daarna wilde hij „de wereld iets socialer maken” zei hij in 2013 tegen NRC. De oud-topman van verpakkingsconcern Topa bracht zijn vermogen fiscaal vriendelijk onder in de in 1988 opgerichte Stichting Utopa Foundation. Doel: de bestrijding van maatschappelijke noden in Nederland.

De stichting keerde in 2015 in totaal 6 miljoen euro uit. Op de website wordt uitgelegd waarom Dijkman zijn bezit weggaf. Het was „zijn visie dat de onderneming een rol in haar omgeving vervult die verder gaat dan het verschaffen van werk en het maken van winst. De gedachte hierbij is dat de onderneming haar ‘overwinst’ niet aan aandeelhouders uitkeert maar aan haar omgeving waaraan zij haar bestaansrecht ontleent.”

Openheid tegen wil en dank

Dat de Belastingdienst vanaf 2014 enige openheid vraagt van ANBI’s heeft alles te maken met de fiscale aftrekmogelijkheden.

Een kwart tot vijftig procent van wat de stichtingen uitdelen is in zekere zin publiek geld, omdat de gevers vaak gebruik maken van de giftenaftrek voor de vennootschaps- of inkomstenbelasting, en de vrijstellingen van schenk- en erfbelasting. Dat kost de schatkist jaarlijks 546 miljoen euro (2015). De samenleving heeft dan ook recht op enig inzicht in de besteding, zo is de redenatie van de fiscus.

Daar zijn niet alle liefdadigheidsstichtingen blij mee. In de Verenigde Staten is het openlijk (veel) geld geven aan charity en het bezitten van een eigen foundation statusverhogend; in Nederland overheerst terughoudendheid.

De meeste weldoeners schenken via stichtingen met een goededoelenstatus, maar niet allen: John de Mol geeft liever in stilte.

Hier lopen vermogende families liever niet te koop met hun goede daden, ook al vanwege de grote stroom bedelbrieven en vanwege de attentiewaarde die het kan opleveren bij criminelen. De (beperkte) openheid die wordt gegeven, is dan ook vaak tegen wil en dank, vooral om de fiscale aftrekposten niet te verliezen.

Openheid staat ook niet hoog in het vaandel van het Anton Jurgens Fonds (plek 11), een vermogensfonds dat vanuit Nijmegen en Londen bestuurd wordt door zes leden van de familie Jurgens.

Het fonds is in 1925 opgericht door Anton Jurgens, een van de grondleggers van Unilever. Hoeveel jaarlijks aan donaties vanuit Nederland wordt verstrekt, is pas beschikbaar als NRC er uitdrukkelijk om vraagt.

Hij werd rijk met de import van Mercedessen, maar was ook een kunstliefhebber. De filantropie van Jan de Pont leidde in 1992 tot de komst van het museum voor hedendaagse kunst De Pont in Tilburg. Hij doneerde in 2015 1,4 miljoen euro aan diverse projecten op het gebied van kunst, maatschappij en medisch onderzoek.

Het totaalbedrag in 2015 blijkt 3,9 miljoen euro. In het verleden gaf de katholieke familie onder meer geld aan Moeder Teresa. De stichting bouwde ook ziekenhuizen in Centraal-Afrika.

Het bestuur zegt, in een reactie aan NRC, bewust slechts aan de „minimale vereiste” wat betreft openbaarheid te voldoen. „Bovendien gaat het om een vermogensfonds dat niet afhankelijk is van donaties.”

De familie zegt ook rekening te houden met het gedachtegoed van Anton Jurgens „die wars was van enige publiciteit”.

  • Familie Brenninkmeijer
    € 102,5 miljoen

    De lijst wordt aangevoerd door de rijkste Nederlandse familie, de Brenninkmeijers. Hun vermogen wordt geschat op 21 tot 26 miljard euro. Dat geld zit in investeringsmaatschappij Bregal Investments, vastgoedonderneming Redevco en kledingketen C&A, met 2000 winkels. Daarnaast is er nog Anthos Bank (met volledige bankvergunning), de financiële dienstverlener van de familie.

    De familie zelf was tot nu toe een gesloten boek als het om haar vermogen gaat. Dat geldt ook voor haar filantropische activiteiten. Sinds de Belastingdienst in Nederland eist dat stichtingen en verenigingen die belastingvoordelen genieten omdat ze een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) zijn, openheid moeten geven, weten we iets meer.

    De Brenninkmeijers gaven in 2015 via Stichting Benevolentia in Amsterdam 51.239.999 euro weg. Daarvan ging 16 procent naar zorg, 16 procent naar geloof (de familie is Rooms-Katholiek), 31 procent naar samenleving, 38 procent naar onderwijs en 2 procent naar diverse doelen. Porticus, een organisatie van de familie met wereldwijd 12 vestigingen, adviseert over de verdeling van het geld.

    Benevolentia is een van 28 stichtingen waarmee de familie liefdadigheid bedrijft. In Nederland gaven Stichting Unitas en Stichting Corbello samen in 2015 nog 1,1 miljoen euro weg. Vanuit Zug in Zwitserland werden in 2015 via de C&A Foundation met 37,9 miljoen euro de arbeidsomstandigheden van werknemers in de kledingindustrie in ontwikkelingslanden verbeterd, en kinderen onderwezen.

    Andere bedrijven en stichtingen in het buitenland doneerden in 2015 samen nog minimaal 12,3 miljoen euro. Daarmee komt het totaal uitgekeerde bedrag in dat jaar op 102,5 miljoen euro. Het werkelijke bedrag zal hoger zijn, want van zes buitenlandse stichtingen is niet bekend wat ze gaven.
    Bekijk de website

  • Familie Van Leer
    € 28,5 miljoen

    Stichting Van Leer Group Foundation is opgericht door Oscar van Leer, zoon van Bernard van Leer (1883-1958). Hij was eigenaar van verpakkingsconcern Koninklijke Emballage Industrie Van Leer en liet zijn geld na aan de stichting. Met een vermogen van 704 miljoen euro (2015) is de stichting een van de grootste particuliere charitatieve fondsen van Nederland. De Van Leer Group Foundation haalt haar inkomsten uit een internationale beleggingsportefeuille. De stichting is eigenaar van Nederlandse en Israëlische (investerings)maatschappijen. Het is tevens de holding voor het liefdadigheidswerk. Tot de groep behoren onder meer de Bernard van Leer Foundation in Den Haag, die de ontwikkeling van kansarme kinderen in veertig landen steunt. Geld gaat er ook naar het Van Leer Jerusalem Institute en het Jerusalem Film Center. De Van Leer Foundation doneerde in 2015 een bedrag van 28,5 miljoen euro, waarvan 23,5 miljoen euro aan de Bernard van Leer Foundation. Deze stichting trok dat jaar 15,7 miljoen uit voor donaties en projecten.
    Bekijk de website

  • Familie Van der Vorm
    € 24,9 miljoen

    De familie Van der Vorm, miljardair geworden met de Holland-Amerika Lijn en belangen in bedrijven als Boskalis en SBM Offshore, geeft royaal aan de aanpak van maatschappelijke problemen in Rotterdam en omgeving. Dat gebeurt sinds 2011 via de Stichting De Verre Bergen. Meestal 3 tot 4 miljoen euro per jaar, maar in 2015 is een bedrag van 24,9 miljoen euro uitgekeerd. Daarvan ging 17 miljoen naar Museum Boijmans van Beuningen. In 2016 kocht de stichting voor 10 miljoen euro honderd woningen om Syrische gezinnen met een verblijfsvergunning in Rotterdam onderdak te bieden. De huurpenningen worden geïnvesteerd in taalcursussen, werkbegeleiding en integratie.
    Bekijk de website

  • Familie Van Vliet
    € 17,9 miljoen

    Met de (naar verluidt) 150 miljoen euro die de familie Van Vliet cashte met de verkoop van aandelen in hedgefonds Transtrend aan Robeco streeft de familie naar een samenleving die mensen stimuleert om in harmonie te leven met elkaar en met hun omgeving. In 2005 is daarom de stichting Adessium opgericht. “De stichting werkt aan een evenwichtige samenleving gekenmerkt door integriteit, balans tussen mens & natuur en medemenselijkheid.” Om dat te bereiken financiert Adessium in Nederland onder meer onderzoeksjournalistiek, milieuorganisaties en voedselbanken. Van de miljoenen die de familie aan filantropie besteedt, profiteren ook grote hulporganisaties als het Rode Kruis, Artsen zonder Grenzen en Cordaid.
    Bekijk de website

  • Familie Van den Ende
    € 8,0 miljoen

    Joop van den Ende werd in 2000 miljardair door de verkoop van zijn aandelen in televisiebedrijf Endemol. Samen met zijn vrouw Janine Van den Ende-Klijberg richtte hij een jaar later de VandenEnde Foundation op. De stichting geeft financiële hulp aan instellingen en projecten die de bevordering van kunst of wetenschap beogen, en aan personen die zich bewegen op het gebied van kunst of wetenschap. Doel van de stichting is ook het verwerven en exploiteren van het DeLamar Theater in Amsterdam. Naast de 4,3 miljoen euro aan donaties in 2015 trok de stichting 3,4 miljoen euro uit voor dat theater.
    Bekijk de website

  • Familie Gieskes
    € 7,5 miljoen

    Henny Gieskes (1939) is de oprichter van de Rotterdamse oliehandelaar Vitol, een van de grootste handelshuizen in grondstoffen ter wereld. Gieskes werd een vermogend man toe hij Vitol in de jaren negentig verkocht. Samen met zijn vrouw Diedi Gieskes-Strijbis stopte hij zijn geld in 2003 in het Gieskes-Strijbis Fonds, een goeddoelenstichting. Beiden zaten tot 2008 in het bestuur. In dat jaar overleed Diedi. In 2010 stierf ook Henny. De stichting is nog steeds actief met een vermogen van 144 miljoen euro. In 2015 kregen goede doelen 7,5 miljoen euro. Het geld ging naar natuur, milieu, medische wetenschap, rechtstaat, kunst en cultuur. Projecten moeten passen bij het DNA van het fonds: „Concreet, meetbaar resultaat, vliegwieleffect, projectmatig karakter, herkenbare actie, duurzaam, jong talent, educatief, onderscheidend, het verschil maken”.
    Bekijk de website

  • Familie Dijkman
    € 6,0 miljoen

    Loek Dijkman wilde priester-arbeider worden, maar maakte zijn fortuin in de verpakkingsindustrie. Daarna wilde hij alsnog „de wereld iets socialer maken” zei hij in 2013 tegen NRC. De oud-topman van verpakkingsconcern Topa bracht zijn vermogen fiscaal vriendelijk onder in de in 1988 opgerichte Stichting Utopa Foundation (en twee verwante stichtingen). Doel: de bestrijding van maatschappelijke noden in Nederland. De stichting bezit alle aandelen van de Topa-Groep. De inkomsten van de stichting bestaan onder andere uit de dividenden. Daarvan werd in 2015 in totaal 6 miljoen euro uitgekeerd aan goede doelen.
    Bekijk de website

  • Familie Defares
    € 6,0 miljoen

    Miljardair Rob Defares (1961), oprichter van effectenhuis IMC, geeft een deel van zijn vermogen aan goede doelen op gebied van cultuur, kinderen en gezondheidszorg. Zo is hij samen met onder meer Aveline Brenninkmeijer-de Bruin en Willem Sijthoff bestuurder van Stichting Amsterdam Art. Ook doneert hij als ‘hoofdfounder’ een naar verluidt substantieel bedrag aan het Stedelijk Museum in Amsterdam.

    Daarnaast heeft hij twee liefdadigheidsstichtingen. Stichting Hartwig Foundation in Amsterdam is door hem in 2013 opgericht. De stichting gaf in 2015 een bedrag van 5,5 miljoen euro aan de Stichting Hartwig Medical Foundation die DNA-onderzoek doet in de strijd tegen kanker.

    Dan is er nog de Stichting IMC Goede Doel, waarvan Defares voorzitter van de raad van toezicht is. Doel is „het verrichten van goede werken ter bevordering van het individueel en algemeen welzijn (…)”.

    In 2015 doneerde deze stichting aan tientallen goede doelen 390.842 euro. Daarvan ging 160.000 euro naar de verwante Stichting IMC Weekendschool die 1.082 leergierige jongeren uit achterstandswijken in zeven grote steden een lesprogramma aanbiedt.
    Bekijk de website

  • Familie Goldschmeding
    € 5,5 miljoen

    Multimiljardair Frits Goldschmeding (1933) is de oprichter van het wereldwijde uitzendconcern Randstad. In 2008 stapte hij in de liefdadigheid met Stichting Virtutis Opus. Deze goededoelenstichting steunt instellingen en projecten op cultureel, educatief, wetenschappelijk, levensbeschouwelijk of medisch gebied. In 2015 keerde de stichting 2,5 miljoen euro uit. De afgelopen jaren profiteerden onder meer het Scheepvaartmuseum, het Concertgebouw, het Rijksmuseum en het Stedelijk Museum.

    Eind 2015 richtte hij een tweede stichting op, de Goldschmeding Stichting voor mens, werk en economie, met als doel „een betere wereld”. Op zijn website zegt Goldschmeding zich te realiseren dat die „droom” niet gemakkelijk te verwezenlijken is. Vandaar dat de stichting een perspectief hanteert van honderd jaar. Binnen een eeuw wil Goldschmeding „liefde en medemenselijkheid” terugbrengen in de samenleving. De ‘Goldschmeding Foundation’ moet een internationaal platform worden voor toonaangevende wetenschappers, beleidsbeslissers en bedrijven. Bestuurslid is oud-premier Jan Peter Balkenende.

    Sinds 2015 financiert de stichting bij de Universiteit van Tilburg en de Vrije Universiteit in Amsterdam een leerstoel – kosten: 1,2 miljoen euro in vijf jaar. In voorbereiding zijn projecten voor wetenschappelijk onderzoek. Goldschmeding op zijn website: ,,Ik heb natuurlijk aardig wat bij elkaar gespaard, maar dat is niet van jezelf. Dus dat moet je terug proberen te geven. Vandaar dat we deze stichting hebben opgericht.” Hoeveel in 2015 door de Goldschmeding Foundation is gedoneerd, kan bij gebrek aan een gepubliceerd jaarverslag slechts worden geschat: 3 miljoen euro.

    Beide stichtingen worden gefinancierd via een andere stichting van Goldschmeding: Stichting ’t Kromme Lant. In deze ANBI-stichting bracht hij in 2016 fiscaal vriendelijk een deel van zijn eigendom in Randstad Beheer B.V. onder. Die bezit 32,85 procent van de aandelen van uitzendconcern Randstad, met een waarde van 3,1 miljard euro.
    Bekijk de website

  • Familie Pon
    € 4,2 miljoen

    Wijnand Pon (1943), aandeelhouder van Pon Holding (‘van auto’s en fietsen tot scheepsmotoren en elektrotechniek’), trekt zich het lot aan van kansarmen in de landbouw en de veeteelt in ontwikkelingslanden. Sinds 2011 schenkt hij zo’n 4,5 miljoen euro per jaar aan lijfrente fiscaal vriendelijk aan zijn stichting COmON die een ANBI-status heeft. Daarmee wordt onderzoek door het Wageningen Universiteits Fonds gefinancierd en worden projecten gesteund, onder meer in Vietnam, Zambia, Mozambique en Ecuador. In 2015 ging het om 4.2130.754 euro. Meer dan de helft daarvan (2,4 miljoen euro) ging naar een andere stichting van Pon, Stichting Commonland. Die houdt zich overal in de wereld bezig met het herstellen en beschermen van ecosystemen.
    Bekijk de website

  • Familie Jurgens
    € 3,9 miljoen

    Openheid staat niet hoog in het vaandel van dit vermogensfonds dat bestuurd wordt door zes leden van de familie Jurgens. Het fonds is al in 1925 opgericht door Anton Jurgens, een van de grondleggers van Unilever. Hoeveel jaarlijks aan donaties en bijdragen vanuit Nederland wordt verstrekt, komt pas beschikbaar als de krant er uitdrukkelijk om vraagt. Het totaalbedrag aan donaties in 2015 is 3,6 miljoen euro.

    Het bestuur zegt bewust slechts aan de „minimale vereiste” wat betreft openbaarheid te voldoen. Meer is niet nodig in Nederland. „Bovendien gaat het om een vermogensfonds dat niet afhankelijk is van donaties.” De familie houdt ook rekening met het gedachtegoed van Anton Jurgens „die wars was van enige publiciteit”.

    De stichting ondersteunt initiatieven die een algemeen maatschappelijk nut beogen en mensen „in een uitgesproken behoeftige situatie”. De familie is katholiek. In het verleden is gedoneerd aan Moeder Teresa. De stichting bouwde ook ziekenhuizen in Centraal-Afrika.

    Het Anton Jurgens Fonds heeft een ‘vestiging’ in Londen, de Anton Jurgens Charitable Trust, actief onder hetzelfde Nederlandse bestuur. Uit het jaarverslag blijkt dat de trust een vermogen heeft van 8,1 miljoen pond (9,5 miljoen euro). In 2015 is daarvan 286.000 euro uitgeven aan goede doelen.
    Bekijk de website

  • Familie Becht
    € 3,6 miljoen

    Ann Marie en Bart Becht, voormalig directeur van Reckitt Benckiser, producent van schoonmaakmiddelen en drogisterij-artikelen, hebben in 2006 een deel van hun vermogen ondergebracht in de Becht Family Charitable Trust. Uit de jaarstukken over 2015 blijkt dat gaat het om 225,4 miljoen pond (264 miljoen euro). Het rendement op dat vermogen (2015: 3,6 miljoen euro) ging naar goede doelen in Engeland, Nederland en elders. Het gros is overgemaakt naar de Britse afdeling van Save the Children, waarvan Becht bestuurder is, en Human Rights Watch.
    Bekijk de website

  • Familie Baan
    € 2,8 miljoen

    Jan en Paul Baan waren oprichters van automatiseringsbedrijf Baan Company. De streng protestantse broers lieten de winst uit hun bedrijf naar de door hun Stichting Oikonomos vloeien. In 2001 is het geld uit deze stichting verdeeld tussen de broers. Sinds 1 november 2012 heeft de door Paul Baan opgerichte Stichting Noaber Foundation in Lunteren een fiscaal erkende goededoelenstatus (ANBI). Noaber Foundation ondersteunt „initiatieven die op een duurzame wijze transformaties in de samenleving tot stand brengen en impact hebben”. Het gaat vooral om initiatieven in de gezondheid waarbij informatietechnologie een rol speelt.

    Noaber Foundation kreeg in 2015 5,2 miljoen euro aan donaties van een vermogensfonds van de familie. Van de 5,2 miljoen euro keerde de stichting Noaber Foundation vervolgens 2,8 miljoen uit aan vijf andere Baan-stichtingen, waaronder Stichting Noaber Philanthropy. Naast deze donaties financierde de Noaber Foundation ook voor 2,1 miljoen euro ondernemingskapitaal via dochterbedrijf Noaber Ventures waarmee Baan zich op snijvlak van charity en business begeeft.
    Bekijk de website

  • Fentener van Vlissingen
    € 2,6 miljoen

    Een van de rijkste families van het land, dankzij de Steenkolen Handelsvereniging (SHV), is via acht stichtingen actief.

    Filantroop Paul Fentener van Vlissingen (1941-2006) richtte in 1980 de Stichting Van Vlissingen Lymfoomfonds op (vermogen 2,5 miljoen euro). Het is een van zijn charitatieve initiatieven (2015: 25.689 euro).

    Met de Stichting African Parks Foundation zette Paul zich ook in voor wildparken in Afrika. De stichting, waarvan hij tot zijn dood bestuursvoorzitter was, doneerde in 2015 een bedrag van 630.041 dollar aan het African Parks Network dat de parken beheert. Uit de nalatenschap van Paul ontvingen de wildparken in 2015 nog eens 1,5 miljoen dollar.

    Broer John Fentener van Vlissingen (1939), eigenaar van onder meer Cheaptickets.nl en Vliegwinkel.nl, en zijn vrouw Marine Comtesse de Pourtalés begonnen in 2008 de John and Marine Van Vlissingen Foundation. Ze steunen kinderen in onder meer Zuid-Amerika. John en Marine zorgen dat er geld bij elkaar komt waarna de foundation dit bedrag verdubbelt. In 2015 keerde de stichting 255.973 euro uit. Voor de natuur is er de John and Marine van Vlissingen Wildlife Foundation (2015: 0 euro).

    John is ook bestuurder van Stichting J.M. Fentener van Vlissingen Fonds dat jaarlijks een prijs uitreikt aan medewerkers van het UMC Utrecht (2015: 1.000 euro).

    Dan is er nog de Van Vlissingen Art Foundation. Die stichting in Zeist heeft als doel het bevorderen, stimuleren en ondersteunen van kunst (2015: 40.034 euro).

    Het Fentener van Vlissingen Fonds van de Stichting Cultuur Fonds van de SHV gaf in 2015 219.350 euro aan culturele doelen.

    Het oudste liefdadigheidsfonds van de familie is het Mr. August Fentener van Vlissingen Fonds. Het fonds, opgericht in 1952, ondersteunt instellingen op gebied van studie, zorg en cultuur (2015: 118.463 euro).
    Bekijk de website

  • Familie Geelen
    € 2,6 miljoen

    Waar sommige familiefondsen terughoudend zijn met informatie over de besteding van hun geld, biedt de Turing Foundation een en al openheid in haar kleurrijke jaarverslag over 2015. De stichting van het echtpaar Françoise en Pieter Geelen, een van de TomTom oprichters, geeft aan onderwijs, kunst, natuur en leprabestrijding. Zelf is hij voorzitter van het bestuur. Het stel heeft de stichting (met ANBI-status) tussen 2006 en 2009 in totaal 60 miljoen euro fiscaal vriendelijk geschonken. Sinds haar oprichting heeft de stichting daarvan 31,2 miljoen euro uitgegeven. Het ging naar honderden goede doelen, zoals leprabestrijding, de bouw van een basisschool in Benin, het terugbrengen van de blauwvintonijn in de Noordzee, de Turing Toekenning van 500.000 euro (een prijs voor het beste tentoonstellingsplan) en de Turing Gedichtenwedstrijd.
    Bekijk de website

  • Familie Hein
    € 2,6 miljoen

    De sociaal bewogen Karl Friedrich Hein (1867-1945) verdiende een vermogen in de steenkolenhandel. Voor hij stierf, richtte hij in 1938 de Stichting K.F. Hein op. Die doet sindsdien aan liefdadigheid, en voorziet familieleden van een jaarlijkse uitkering. In 2015 ging 2,6 miljoen euro naar organisaties en instellingen op het gebied van monumentenzorg, natuurbehoud, cultuur, maatschappelijk werk en volksgezondheid. Zijn familie kreeg in 2015 een bedrag van 140.750 euro.
    Bekijk de website

  • Familie Van Tilburg
    € 2,4 miljoen

    Spijkerbroekenmiljonair Jo van Tilburg (1959) richtte in 2007 zijn eigen goededoelenstichting op: de GSRD Foundation. Het is een vermogensfonds dat uit de inkomsten van beleggingen donaties doet in landen waar de G-Star kleding wordt gemaakt. De stichting steunt (2015: 2,4 miljoen euro) sociale en maatschappelijke projecten in India, Bangladesh, China en Peru. Kinderen krijgen onderwijs of een opleiding en (beginnende) ondernemers hulp bij het realiseren van hun ideeën.
    Bekijk de website

  • Familie De Rijcke
    € 1,8 miljoen

    De verkoop van de Kruidvat-winkels leverde de familie De Rijcke in 2002 1,3 miljard euro op. Een klein deel daarvan wordt aan goede doelen besteed via Stichting DOB Tree. Deze stichting financiert op haar beurt drie gelieerde stichtingen. In 2015 ging 1,8 miljoen euro naar „het bevorderen van duurzame ontwikkeling door het behoud, de instandhouding en de bescherming van het milieu en het verstandig gebruik van grondstoffen, de vermindering van armoede en de verbetering van leefomstandigheden in sociaal en economisch achtergestelde gemeenschappen en de bevordering van duurzame manieren om economische groei en herstel te realiseren.”
    Bekijk de website

  • Familie Van Heijst
    € 1,7 miljoen

    Henk van Heijst (1950), voormalig fondsbeheerder bij onder meer Hof Hoorneman Bankiers, en zijn zus Jeanette richtten in 2010 Stichting Pieter Bastiaan op, genoemd naar een van hun voorvaderen. Inmiddels meer familieleden als donateur betrokken.

    Dit vermogensfonds steunt instellingen met een ANBI-status. In 2015 kregen 74 goede doelen samen 1.737.002 euro. De stichting steunt vooral doelen in de regio Rotterdam, maar ook elders in Nederland en de wereld, tot in Afrika, Latijns-Amerika en Azië toe. Van Heijst probeert zo veel mogelijk anoniem te opereren met zijn fonds maar dat lukt, vanwege de openbaarheidseisen van de Belastingdienst, dus niet helemaal. „Treed je te zeer in de openbaarheid dan word je gek van de brieven. Het is sowieso elke keer een hele klus om een goede keuze te maken uit alle verzoeken”, weet hij. Waarom hij zijn vermogen weggeeft? „Ik vind het goed om mensen te helpen die het minder getroffen hebben dan ik. Je kunt de wereld iets achterlaten.” Dat hij nu 66 jaar is, zal meespelen denkt hij zelf. „Je komt op een leeftijd waarop de gedachten om iets terug te doen sterker worden. En ik kan gelukkig doen waar ik zin in heb. Ik hoef geen huis aan de Mediterranée. En een jacht is me teveel gedoe.”

    In 2016 ontving Van Heijst de Erasmusspeld van de gemeente Rotterdam voor zijn „langdurige, vrijwillige en talentvolle inzet om met financiële en juridische adviezen non-profit organisaties terzijde te staan”. Van Heijst is ook een van de initiatiefnemers van Stichting ’t Trekpaert, die zich twintig jaar lang pro deo inzet voor maatschappelijke projecten in de regio Rotterdam. Deze stichting doneerde in 2015 voor 2,2 miljoen euro aan goede doelen.
    Bekijk de website

  • Familie Zanen
    € 1,6 miljoen

    Zanen-Verstoep was een baggerbedrijf van formaat dat onder leiding stond van Cor Zanen. Het bouwde dijken en dammen in de Lauwerszee, het IJsselmeer, het Midden-Oosten en in Afrika. In 1988 nam Boskalis Zanen-Verstoep over. Zanen en zijn vrouw Clara besloten in 2004 hun vermogen in een liefdadigheidsstichting onder te brengen, de Stichting Zabawas. De stichting steunt projecten en initiatieven op het gebied van cultuur, natuur, geneeskunde, sport en educatie in Nederland. In 2015 goed voor 1,6 miljoen euro.
    Bekijk de website

  • Familie Matser
    € 1,6 miljoen

    Ex-projectontwikkelaar Fred Matser (1945) stopte in 2005 een deel van zijn vermogen in Stichting Flowfund. Die keerde in 2015 een bedrag uit van bijna 1,6 miljoen euro. Daarvan ging 1,3 miljoen naar een ander initiatief van hem, Stichting Fred Foundation.

    Matser besteed zijn geld aan projecten die het milieu en het welzijn van mensen ten goede komen. Met Flowfund wil Matser „de harmonie tussen mensen bevorderen” en met de Fred Foundation wil hij „het zelfzorgende vermogen van de mens bevorderen.” Naast het verwezelijken van Matsers gedachtegoed geeft Flowfund ook geld aan organisaties als Human Rights Watch en het Britse Exosect, een instituut dat onderzoek doet naar vermindering van pesticidengebruik in de landbouw.
    Bekijk de website

  • Familie De Pont
    € 1,4 miljoen

    De Janivo Stichting is opgericht door advocaat en ondernemer Jan de Pont (1915-1987). Zijn sociale betrokkenheid bracht hem in 1979 tot de oprichting. De Pont, rijk geworden met de import van Mercedessen, was ook een kunstliefhebber. Dit leidde in 1992 tot de komst van het museum voor hedendaagse kunst Museum De Pont in Tilburg en in 1999 tot het museum voor hedendaagse fotografie Huis Marseille in Amsterdam. De Janivo Stichting, waarvan drie leden van de familie bestuurslid zijn, steunde in 2015 met 1,4 miljoen euro projecten op het gebied van maatschappij, kunst en medisch onderzoek.
    Bekijk de website

  • Familie Van Beuningen
    € 1,1 miljoen

    Het Elise Mathilde Fonds is genoemd naar Elise Mathilde (Hilda) van Beuningen, dochter van een van de oprichters van de Steenkolen Handelsvereniging (SHV), Hendrik Adriaan van Beuningen. Elise Mathilde besloot in 1935 de naar zichzelf genoemde stichting op te richten. Na haar dood in 1941 belandde hier haar vermogen in. Het fonds is flink gegroeid. Honderden projecten op cultuurgebied en andere liefdadigheid zijn al geholpen. Nog steeds zijn familieleden bestuurslid.

    In 2015 ging 1,1 miljoen naar 535 goede doelen, waaronder het Fonds Bijzondere Noden Rotterdam en Stichting Noodhulp in Utrecht. Stichting Elise Mathilde Fonds is eigenaar van het Landgoed Noorderheide in Vierhouten op de Veluwe. Noorderheide wordt gebruikt voor culturele en maatschappelijke evenementen.
    Bekijk de website

  • Familie Bakhuizen
    € 1,1 miljoen

    Ruud Bakhuizen, directeur en eigenaar van de Hooge Raedt Groep met belangen in vastgoed, richtte met zijn vrouw Annelies in 1995 FEMI op. FEMI is de afkorting van Foundation to Earth, Mankind through Inspiration and Initiative. Deze internationale hulporganisatie richt zich vooral op kinderen. Bakhuizen stopte er een derde van zijn vermogen in. Aan de doelstelling is in 2015 een bedrag van 1,1 miljoen euro besteed. FEMI ontvangt ook giften van donateurs, waaronder Hooge Raedt Groep Holding. Bakhuizen is inmiddels actief in meer goededoelenstichtingen, zoals de Stichting Gedeeld Geven en de MORE Foundation.
    Bekijk de website

  • Familie Nefkens
    € 1,1 miljoen

    Nadat zijn vrouw aan kanker was overleden richtte architect en projectontwikkelaar Harry Nefkens (1918) in 1973 een naar haar genoemde stichting op om kankeronderzoek te steunen. De Josephine Nefkens Stichting (vermogen 33 miljoen euro) doneerde in 2015 een bedrag van bijna 730.000 euro. De gelieerde Stichting Josephine Nefkens Prijs kende in 2015 haar jaarlijkse prijs (110.000 euro) toe aan een verdienstelijk kankeronderzoeker. Daarnaast is de familie sinds 2003 begaan met de noden in Afrika, Azië en Zuid- en Midden-Amerika. De Nefkens Stichting Ontwikkelingshulp (vermogen 10 miljoen euro) gaf in 2015 een bedrag van 222.079 euro weg.
    Bekijk de website

  • Familie Dake
    € 838.620,00

    Zakenman Anton Dake (1928) verkocht zijn schoonmaakbedrijf Cemsto aan Vendex waarna hij een deel van zijn vermogen in 1972 weggaf aan Stichting Haëlla Vermogensbeheer waarvan de naam verwijst naar de voorletters van zijn vrouw; Helena Lucretia Anna. Uit de rente op het vermogen geeft de stichting jaarlijks geld aan oecumenische en maatschappelijke doelen via een tweede stichting, de Haëlla Stichting. In 2015 waren dat 300 doelen, samen goed voor ruim acht ton.
    Bekijk de website

  • Ribbink van den Hoek
    € 754.603,00

    Nienke van den Hoek en Alexander Ribbink (partner bij investeerder Prime Ventures en voormalig chief operating officer van TomTom) begonnen in 2006 de familiestichting Ribbink van den Hoek Family Foundation om culturele en wetenschappelijke instellingen te steunen. Het gros van het geld is bestemd voor ontwikkelingssamenwerking. De familie heeft in jaarlijkse donaties 14,5 miljoen euro fiscaal vriendelijk ingelegd. Daarvan is in 2015 een bedrag van driekwart miljoen uitgegeven. Ontvangers zijn onder meer Human Rights Watch, Cordaid, The Hunger Project, Artis en het VuMC (onderzoek naar kanker).
    Bekijk de website

  • Familie de Waal
    € 702.862,00

    Een vermogensfonds (2015: 14,5 miljoen dollar) dat al meer dan 30 jaar actief is in vooral Zuid-Amerika op het gebied van de gezondheidszorg en dan vooral de prenatale zorg. Het fonds is in 1985 gevuld met een schenking van Kees de Waal (1922) die zijn kledingketen HIJ en ZIJ verkocht. De opbrengst ging voor twee derde naar het fonds.
    Bekijk de website

  • Familie Van Rappard
    € 679.626,00

    Dit vermogensfonds is in 2009 opgericht door Françoise Van Rappard-Wanninkhof en mogelijk gemaakt door een fiscaalvriendelijke miljoenenschenking van „een buitenlandse vennootschap” en een lening van 7,5 miljoen euro door een lid van de familie Van Rappard. Medebestuurder is Florian Ridder van Rappard. De stichting zet zich in voor kinderen, cultuur en natuur. Tot de begunstigden behoren Unicef, Human Rights Watch, de Nationale Opera en Ballet en het Nederlands Dans Theater. In 2015 is bijna 7 ton uitgedeeld.

    Het vermogensfonds The Brook Foundation is in 2009 opgericht door Françoise Van Rappard-Wanninkhof en mogelijk gemaakt door een fiscaalvriendelijke miljoenenschenking van „een buitenlandse vennootschap” en een lening van 7,5 miljoen euro door een lid van de familie Van Rappard. Medebestuurder is Florian Ridder van Rappard. De stichting zet zich in voor kinderen, cultuur en natuur. Tot de begunstigden behoren Unicef, Human Rights Watch, de Nationale Opera en Ballet en het Nederlands Dans Theater. In 2015 is bijna 7 ton uitgedeeld.
    Bekijk de website

  • Familie De Carvalho-Heineken
    € 675.000,00

    Bierbrouwer Alfred Heineken gaf in 1964 een (klein) deel van zijn miljoenen aan de stichting Heineken Fondsen. De stichting, onder voorzitterschap van dochter Charlene de Carvalho-Heineken, bevordert wetenschap en kunst. Het vermogen van de stichting is 25 miljoen euro. In 2015 gaf de stichting 75.000 euro weg. Daarnaast financiert de stichting met bijna 6 ton per jaar zes andere Heineken-stichtingen die tweejaarlijks een prijs uitreiken ter bevordering van een specifiek onderdeel van de wetenschap of kunst.
    Bekijk de website