Akkoord over veilige zones Syrië zonder rebellen of VS

De Syrische oppositie liep meerdere malen boos weg bij de totstandkoming van het verdrag. De rol van de VS is nog onduidelijk.

De Syrische oppositie in Astana, Kazachstan. Foto Mukhtar Kholdorbekov/Reuters

Rusland, Turkije en Iran hebben op donderdag een vredesakkoord ondertekend dat vier veilige zones moet creëren in verschillende gebieden in Syrië. Dat meldt persbureau AP. Delegaties van de drie landen onderhandelden de afgelopen dagen in Kazachstan. De Verenigde Staten waren aanwezig, maar wat hun rol is in het geheel is onduidelijk. De Syrische rebellen hebben het akkoord verworpen.

Op woensdag lekte iemand de volledige tekst van het akkoord naar The New York Times. De Syrische luchtmacht mag niet meer vliegen boven de vier ‘de-escalatiegebieden’, “tenzij de rebellen zelf aanvallen plegen”, zei het hoofd van de Russische delegatie Alexander Lavrentyev volgens AP. Veel details zijn nog niet bekend. Onder meer zouden er checkpoints in het gebied moeten komen om humanitaire hulp mogelijk te maken.

Syrische rebellen

De Syrische oppositie verliet op woensdag boos de gesprekken vanwege een bombardement van de Russen op dinsdag, maar keerde een dag later kortstondig terug. Uiteindelijk liepen er tijdens het tekenen van het verdrag weer verschillende leden van de oppositie de ruimte uit, aldus persbureau Reuters. In een verklaring zei Osama Abu Zaid, lid van de Syrische oppositie, dat de rebellen niet kunnen instemmen met het verdrag. “We willen dat Syrië zijn territoriale integriteit behoudt. We zijn tegen het opsplitsen van Syrië.” Daarmee doelde Zaid waarschijnlijk op de veilige zones.

Ook kunnen de rebellen niet instemmen met een verdrag waarvoor Iran garant staat, aldus Zaid. De Syrische oppositie staat wantrouwend tegenover het Syrische regime en het Russische leger. “We tekenden vijf maanden geleden al een verdrag met de Russen, daar hebben ze zich niet aan gehouden. Rusland wil zich niet aan beloften houden.”

In het verdrag dat op december 2016 werd getekend stond onder andere dat de Syrische president Bashar al-Assad geen aanvallen meer zou uitvoeren tegen andere groepen dan de terreurgroep Islamitische Staat (IS). Die wapenstilstand werd al snel door alle partijen weer geschonden.

Lees ook over het vredesbestand van december 2016: Een nieuw bestand, maar vrede is het in Syrië nog lang niet

De veilige zones die in het nieuwe akkoord staan, bevinden zich door het hele land. Het zou gaan om de provincie Idlib, het gebied ten noorden van de stad Homs, het gebied Ghouta in het oosten van Damascus en een gebied ‘ergens in het zuiden’ bij de Jordaanse grens.

Het is nog niet duidelijk wat de Verenigde Staten, de andere militaire grootmacht actief in Syrië, van de plannen vindt. Wel sprak president Donald Trump zich eerder uit voor het instellen van veilige zones in het land. Dit was overigens de eerste keer dat een vertegenwoordiger van het land aanwezig was bij Syrië-onderhandelingen in Astana.

Vredesgesprekken

Het nieuwe akkoord is bij lange na niet het eerste verdrag waarmee geprobeerd wordt om de Syrische burgeroorlog, die zeven jaar geleden begon, tot een einde te brengen. Vorig jaar werd er driemaal een staakt-het-vuren uitgeroepen. De verschillende facties in het gebied pakten elke keer weer de wapens op.

Wie vechten er eigenlijk allemaal nog in Syrië?

Rusland, Iran en de Libanese militiegroep Hezbollah vechten samen met het Syrische leger tegen de Syrische rebellen, die gesteund worden door Turkije, de Golfstaten, de Verenigde Staten en Jordanië. Tegelijkertijd proberen jihadistische groepen als IS zoveel mogelijk territorium te bemachtigen in de chaos. Zij worden weer bevochten door de Koerden, die ook in conflict verkeren met Turkije. Daarbij moet ook gemeld worden dat de Syrische rebellen uit vele verschillende groepen met vele verschillende achtergronden bestaan.